Mở ra bước tiến mới trong lộ trình chuyển đổi năng lượng
Việc chính thức đưa xăng sinh học E10 vào lưu thông trên toàn quốc từ ngày 1/6 được xem là một dấu mốc quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam. Sau hơn một thập kỷ triển khai nhiên liệu sinh học E5 và chuẩn bị các điều kiện cần thiết về kỹ thuật, hạ tầng cũng như nguồn cung ethanol, Việt Nam đang bước thêm một bước trên lộ trình giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và xây dựng nền kinh tế carbon thấp.
Việc chính thức đưa xăng sinh học E10 vào lưu thông trên toàn quốc từ ngày 1/6 được xem là một dấu mốc quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam. Ảnh minh họa
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp và các quốc gia đồng loạt thúc đẩy mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, việc phát triển nhiên liệu sinh học không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu hướng tất yếu. Tại tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Phổ cập xăng E10: Bước chuyển xanh cho giao thông Việt Nam" diễn ra ngày 2/6, PGS.TS Bùi Thị An, Ban Chấp hành Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, cho biết, Hội hoàn toàn ủng hộ chủ trương mở rộng sử dụng xăng E10 bởi đây là giải pháp mang lại nhiều lợi ích đồng thời cho môi trường, kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.
Theo bà An, những biến động địa chính trị tại nhiều khu vực trên thế giới thời gian qua cho thấy việc phụ thuộc quá lớn vào nguồn nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu luôn tiềm ẩn rủi ro đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống kinh tế - xã hội. “Đa dạng hóa nguồn năng lượng là yêu cầu tất yếu. Việc sử dụng xăng sinh học giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu khoáng, đồng thời góp phần thực hiện các cam kết giảm phát thải mà Việt Nam đã đưa ra tại COP26”, bà An nhấn mạnh.
Không chỉ mang ý nghĩa môi trường, xăng E10 còn mở ra cơ hội phát triển cho ngành công nghiệp ethanol trong nước. Việc gia tăng nhu cầu phối trộn nhiên liệu sinh học sẽ tạo thêm đầu ra cho các vùng nguyên liệu như sắn, ngô, góp phần nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế cho người dân ở nhiều địa phương. Theo TS. Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), chủ trương phát triển nhiên liệu sinh học đã được Chính phủ đặt ra từ năm 2012. Trong hơn 10 năm qua, Việt Nam đã tích lũy nhiều kinh nghiệm thông qua việc triển khai xăng E5, đồng thời từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và chuẩn bị nguồn lực cho giai đoạn phát triển mới.
Ông Thành cho biết việc triển khai E10 không phải quyết định mang tính đột ngột mà là bước đi đã được nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng trong thời gian dài. Trên thế giới, nhiều quốc gia như Mỹ, Brazil, Thái Lan và các nước châu Âu đã sử dụng rộng rãi E10, thậm chí áp dụng các tỷ lệ phối trộn cao hơn như E20, E27 hay E85. “Trong xu hướng chuyển đổi năng lượng toàn cầu hiện nay, việc đưa E10 vào sử dụng đại trà là bước đi cần thiết để Việt Nam bắt kịp xu thế phát triển chung của thế giới”, ông Thành khẳng định.
Nhiều nghiên cứu cho thấy E10 phù hợp với phần lớn phương tiện hiện nay
Một trong những vấn đề được người dân quan tâm nhất khi E10 chính thức lưu thông là khả năng tương thích với phương tiện và tác động đến động cơ. Theo PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, Giám đốc Chương trình đào tạo Kỹ thuật ô tô, Đại học Bách khoa Hà Nội, những nghiên cứu và thử nghiệm thực tế được tiến hành trong nhiều năm qua cho thấy phần lớn các phương tiện đang lưu hành hiện nay hoàn toàn có thể sử dụng xăng E10 nếu nhiên liệu đáp ứng đúng tiêu chuẩn chất lượng.
Ông Phúc cho biết từ năm 2023, khi E10 chưa được triển khai đại trà, nhóm nghiên cứu đã tiến hành nhiều thử nghiệm trên các dòng xe Toyota, bao gồm cả xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống và xe hybrid. Các bài thử được thực hiện trong phòng thí nghiệm cũng như trong điều kiện vận hành thực tế trên nhiều loại cung đường khác nhau.
Kết quả cho thấy mức tiêu hao nhiên liệu giữa E10 và xăng truyền thống không có sự khác biệt lớn. Trong một số điều kiện vận hành, E10 thậm chí cho kết quả tích cực hơn. Mức chênh lệch nhìn chung chỉ dao động trong khoảng cộng trừ 5%. “Người sử dụng có thể cảm nhận khác nhau tùy điều kiện vận hành, nhưng xét tổng thể, E10 không tạo ra khác biệt lớn về hiệu quả sử dụng nhiên liệu”, ông Phúc cho biết.
Theo chuyên gia này, ethanol có đặc tính làm sạch hệ thống nhiên liệu tốt hơn so với xăng khoáng thông thường. Đối với các phương tiện đã sử dụng nhiều năm, việc hòa tan cặn bẩn có thể khiến những tồn tại kỹ thuật tích tụ từ trước bộc lộ sớm hơn.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa E10 gây ra hỏng hóc. Ngược lại, việc phát hiện sớm các vấn đề trong hệ thống nhiên liệu giúp người sử dụng có điều kiện bảo dưỡng và khắc phục kịp thời, tránh các rủi ro lớn hơn trong tương lai. “Có thể xem E10 như một phép thử đối với tình trạng thực tế của phương tiện. Nếu hệ thống nhiên liệu được bảo dưỡng tốt thì việc sử dụng E10 hoàn toàn không phải vấn đề đáng lo ngại”, ông Phúc nhận định.
Bên cạnh đó, việc chuyển sang E10 cũng tạo động lực để các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nâng cao tiêu chuẩn quản lý chất lượng, đầu tư hệ thống tồn chứa và phân phối hiện đại hơn.
Xây dựng niềm tin để người dân đồng hành cùng quá trình chuyển đổi xanh
Dù những lợi ích của E10 ngày càng rõ ràng, các chuyên gia cho rằng việc phổ cập nhiên liệu sinh học vẫn cần sự đồng hành của người tiêu dùng. PGS.TS Bùi Thị An cho rằng những băn khoăn của người dân về khả năng tương thích của phương tiện, mức tiêu hao nhiên liệu hay chi phí vận hành là hoàn toàn dễ hiểu khi chuyển sang sử dụng một loại nhiên liệu mới. Đặc biệt tại khu vực nông thôn, nơi có số lượng lớn xe máy đời cũ, máy kéo, máy bơm nước và nhiều thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhu cầu được tiếp cận thông tin chính xác càng trở nên cần thiết.
Theo bà An, để E10 thực sự đi vào cuộc sống, cần tăng cường công tác truyền thông theo hướng trực quan, dễ hiểu và bám sát những vấn đề người dân quan tâm. Người dân cần được giải đáp cụ thể các câu hỏi như phương tiện nào phù hợp với E10, lợi ích kinh tế ra sao, cần bảo dưỡng thế nào và có thể kiểm tra kỹ thuật ở đâu. “Khi thông tin được công khai minh bạch và dựa trên cơ sở khoa học, người dân sẽ có đủ cơ sở để đánh giá khách quan và yên tâm sử dụng”, bà An nhấn mạnh.
Liên quan đến vấn đề này, về phía cơ quan quản lý, TS. Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết, Bộ Công Thương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi. Trước hết là kiểm soát chặt chẽ chất lượng nhiên liệu trên toàn hệ thống, từ khâu sản xuất ethanol, phối trộn, tồn chứa đến vận chuyển và phân phối. Cùng với đó là bảo đảm nguồn cung ổn định, tránh xảy ra tình trạng thiếu hụt hoặc gián đoạn trong giai đoạn đầu triển khai.
Bộ Công Thương cũng phối hợp với các cơ quan báo chí, chuyên gia, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp để cung cấp thông tin chính xác, kịp thời giải đáp các thắc mắc của người dân. Đặc biệt, cơ chế tiếp nhận phản ánh và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình sử dụng xăng E10 sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo các chuyên gia, việc đưa xăng E10 vào lưu thông trên toàn quốc không chỉ là thay đổi tỷ lệ phối trộn trong nhiên liệu, mà còn là bước tiến quan trọng trong lộ trình giảm phát thải, bảo đảm an ninh năng lượng và xây dựng nền kinh tế xanh. Với sự chuẩn bị về chính sách, hạ tầng, nguồn cung và cơ sở khoa học trong nhiều năm qua, E10 được kỳ vọng sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam, đồng thời tạo động lực cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.
Việc triển khai xăng E10 trên toàn quốc đánh dấu bước tiến mới trong thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0", đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng theo hướng xanh và bền vững.