Phó Giám đốc NIC: Nhân rộng mô hình hợp tác 'ba nhà'

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt để phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Để hiện thực hóa định hướng này, việc hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao đang đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Nhằm bàn luận rõ hơn về vấn đề này, phóng viên Báo Công Thương có cuộc trao đổi với ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC - Bộ Tài chính).

Tăng cường liên kết giữa nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp

- Thưa ông, Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mô hình hợp tác "ba nhà" đóng vai trò gì trong yêu cầu này?

Ông Đỗ Tiến Thịnh: Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố rất quan trọng. Mô hình hợp tác "ba nhà" gồm nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp có vai trò kết nối các bên để cùng tham gia đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu này.

Thực tế, mô hình này đã được Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) cùng các đối tác triển khai từ nhiều năm, không phải đến khi có Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị hay Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo mới triển khai. Ngay từ khi được Thủ tướng Chính phủ thành lập vào cuối năm 2019, NIC đã xác định hợp tác "ba nhà" là một trong những trọng tâm trong mô hình đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực phục vụ đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, sau khi có các chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước, chúng tôi cùng các đối tác triển khai hiệu quả hơn. Đến nay, hơn 200.000 học sinh, sinh viên, giảng viên và người lao động đã tham gia các chương trình đào tạo, đào tạo lại về đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ mới trên thế giới thông qua các khóa học ngắn hạn do NIC triển khai. Đây là con số rất lớn, thể hiện hiệu quả của mô hình hợp tác "ba nhà" trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

- NIC đang hợp tác với nhiều tập đoàn công nghệ lớn trong đào tạo nguồn nhân lực. Theo ông, sự đồng hành của doanh nghiệp mang lại giá trị gì khác biệt cho người học và vì sao đây là mô hình cần được nhân rộng?

Ông Đỗ Tiến Thịnh: Chúng tôi hợp tác với các tập đoàn trong nước, đặc biệt là các tập đoàn nước ngoài để đưa những kiến thức công nghệ mới đến với người học. Ví dụ, chương trình Samsung Innovation Campus là một trong những mô hình tương đối thành công mà NIC đã triển khai trong vài năm qua cùng Tập đoàn Samsung. Samsung là một trong những tập đoàn thực hiện rất tốt trách nhiệm xã hội trong việc hỗ trợ Việt Nam phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới, đặc biệt khi cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ.

Thông qua chương trình này, chúng tôi cũng muốn minh chứng rằng liệu có thể xây dựng được một mô hình hợp tác ba nhà bền vững hay không. Thực tế, trước đây các trường cũng đã hợp tác với doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong đào tạo nguồn nhân lực, nhưng qua quan sát, chúng tôi thấy vẫn thiếu những chương trình đủ lớn, bền vững và có tác động lan tỏa. Vì vậy, NIC đã phối hợp với các tập đoàn, trong đó có Samsung, để xây dựng những mô hình như vậy.

Chương trình thuộc khuôn khổ Samsung Innovation Campus, giúp các em được học những công nghệ mới, những xu hướng công nghệ mới để bổ trợ cho chương trình đào tạo của nhà trường. Chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng chương trình đào tạo trong các trường đã rất tốt, tuy nhiên vẫn thiếu "hơi thở" của công nghệ và "hơi thở" của doanh nghiệp. Người học cần được tiếp cận những bài toán thực tế từ doanh nghiệp và cách tốt nhất là học từ những doanh nghiệp dẫn đầu trong ngành.

Chúng ta hoàn toàn có thể học từ doanh nghiệp trong nước, nhưng khi hợp tác với Meta, Google hay Samsung, các bạn có cơ hội được tiếp cận những công nghệ mới nhất. Năm nay, lần đầu tiên chúng tôi công bố các khóa đào tạo về bán dẫn theo chuẩn quốc tế của Samsung để đón đầu các dự án đầu tư mới vào Việt Nam. Bên cạnh đó còn có các khóa học về trí tuệ nhân tạo (AI), Blockchain và nhiều lĩnh vực công nghệ khác.

Samsung không chỉ hỗ trợ giáo trình, giảng viên mà còn đồng hành đầu tư cơ sở vật chất. Những phòng học chất lượng cao với đầy đủ hạ tầng đã được Samsung tài trợ ngay tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia ở Hòa Lạc.

Điều quan trọng hơn cả là chúng tôi muốn chứng minh vì sao người học nên tham gia các chương trình này. Ngoài việc cập nhật công nghệ theo chuẩn quốc tế, các bạn còn được cấp những chứng nhận được công nhận toàn cầu. Một bảng điểm đại học có giá trị riêng, nhưng khi có thêm chứng nhận AI hay các chứng nhận công nghệ từ những tập đoàn lớn thì đó sẽ là lợi thế rất lớn khi tham gia thị trường lao động quốc tế. Vì vậy, chúng tôi hướng đến mục tiêu đưa các chương trình đào tạo theo chuẩn toàn cầu đến với người học.

Đầu tư dài hạn cho nguồn nhân lực chất lượng cao

- Qua thực tiễn triển khai, theo ông, đâu là yếu tố quyết định để mô hình hợp tác ba nhà vận hành hiệu quả và bền vững?

Ông Đỗ Tiến Thịnh: Không chỉ chương trình này mà nhiều chương trình khác của NIC đều cho thấy một kinh nghiệm rất quan trọng, đó là phải tôn vinh những người tham gia sâu, tham gia vô vị lợi để giúp chương trình hiệu quả hơn.

Khi nói đến nhà trường, không chỉ là một khái niệm chung, mà quan trọng là những con người cụ thể. Đó là những thầy cô, những người trực tiếp đồng hành cùng sinh viên, là những "chìa khoá" chủ chốt giúp chương trình đi xa và bền vững. Vì vậy, chúng tôi luôn có các chương trình tôn vinh những thầy cô vì cộng đồng, vì tương lai của các em, luôn tích cực đồng hành trong đào tạo.

Học công nghệ vốn khá khô khan nên chúng tôi luôn quan niệm "học đi đôi với hành", nhưng "dạy phải đi đôi với dỗ". "Dỗ" ở đây là sự đồng hành, động viên để các em kiên trì theo đuổi khóa học. Thực tế, nhiều chương trình kéo dài ba tháng nhưng có không ít học viên bỏ cuộc ngay từ tháng đầu tiên. Vì vậy, vai trò của các thầy cô, mentor không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là người kết nối, khích lệ để các em hoàn thành khóa học và đạt được chứng nhận.

- Để thúc đẩy liên kết giữa nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp trong thời gian tới, theo ông cần tập trung vào những giải pháp nào?

Ông Đỗ Tiến Thịnh: Theo chúng tôi, trước hết cần xây dựng những chương trình có sự dẫn dắt của các cơ quan nòng cốt trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Cần có những đơn vị như NIC tiên phong để vừa truyền cảm hứng, vừa chứng minh mô hình hiệu quả, từ đó mới có thể lan tỏa rộng hơn.

Bên cạnh đó, cần có những chương trình hỗ trợ cả trước mắt, trung hạn và dài hạn. Phát triển nguồn nhân lực không phải chỉ là một vài khóa học hay một vài năm, mà là quá trình đào tạo suốt đời của mỗi người lao động, mỗi nhân tài.

Hiện nay, sự đồng hành của các tập đoàn lớn là rất cần thiết nhưng vẫn chưa đủ. Chúng ta cần có những chương trình dài hạn của quốc gia, với nguồn lực được bố trí trong 5 năm, 10 năm, thậm chí 15 năm để đào tạo nhân tài, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ. Đó là cách để mô hình hợp tác ba nhà thực sự phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng lực lượng lao động có khả năng học tập suốt đời và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

- Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

Theo ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển khoa học, công nghệ là động lực then chốt cho tăng trưởng đất nước. Để hiện thực hóa mục tiêu này, hợp tác giữa nhà nước, doanh nghiệp và nhà trường giữ vai trò quyết định.