Quảng Ngãi: Chính quyền xã ‘ghi nợ’ giúp bà con xuất khẩu lao động

Chính quyền xã “ghi nợ” học phí

Giữa trưa, trong cái nắng gay gắt tỏa ra từ triền núi, tiếng “ê a” đánh vần vẫn vang lên ở trong một phòng học ở ngay trụ sở UBND xã Sơn Tây Thượng (Quảng Ngãi). Ông Trần Hoài Thu, Bí thư Đảng ủy xã hồ hởi khoe rằng, đây là lớp dạy tiếng Nhật cho những học viên đang chuẩn bị đi xuất khẩu lao động của địa phương.

Lớp học có gần 10 học viên. Đa số là những em học sinh vừa mới tốt nghiệp lớp 12 từ các bản làng xa xôi của xã về đây học tiếng Nhật. “Ở đây, hầu hết là người đồng bào Ca Dong. Sau khi học hết 12 họ chủ yếu đi làm thuê theo thời vụ nên thu nhập bấp bênh lắm. Nên, xuất khẩu lao động sẽ là con đường mới để giúp họ cải thiện kinh tế gia đình”- ông Thu nói.

Trung bình, mỗi học viên khi tham gia khóa đào tạo từ học tiếng, làm hộ chiếu, khám sức khỏe… đều đã có kinh phí của Nhà nước hỗ trợ (khoảng 16 triệu đồng/người). Nhưng kinh phí đó chỉ được chi trả khi mỗi học viên đã hoàn thành khóa học, trải qua sát hạch và bước lên máy bay đi xuất khẩu. Vì vậy, những chi phí đó, xã Sơn Tây Thượng đã chấp nhận “ghi nợ” cho các học viên để họ hoàn thành khóa đào tạo.

“Từ chi phí ăn ở, học phí, làm hộ chiếu hay khám sức khỏe, chúng tôi đều ứng trước cho họ. Đối với những người dân ở trên miền núi này, khoản tiền đó là cả một vấn đề. Biết họ khó, nên xã cố gắng để hỗ trợ”- ông Trần Hoài Thu cười nói.

Ông Thu cũng giải thích, vì sao gọi là xã “mạo hiểm” để cho người dân ứng trước tiền học phí. Là bởi, nếu học viên học được nửa chừng, rồi bỏ ngang, lúc đó mọi chi phí đã bỏ ra lo cho học viên đó chính quyền xã phải chịu vì sẽ không được thanh toán. “Rủi ro khá cao khi người đồng bào miền núi thường không chịu được làm việc theo phong cách công nghiệp, hay bỏ ngang giữa chừng, vậy sao xã vẫn làm?”- tôi hỏi.

Ông Thu kéo tay tôi ra xa, dường như tránh để mấy em học sinh đang ngồi trong lớp kia nghe thấy. “Biết, nhưng vẫn phải làm. Họ cần cơ hội, mình phải tạo điều kiện. Cứ sợ, rồi ai giúp bà con? Tôi cũng đã động viên anh em chính quyền xã rồi. Không chần chừ, mà làm ngay, làm không suy nghĩ. Nếu có rủi ro, thì anh em chúng tôi vẫn gánh được, không sao cả. Cũng may, từ khi bắt đầu đến nay chưa có ai bỏ ngang giữa chừng cả”- ông Thu cười.

Một điểm đặc biệt của xã Sơn Tây Thượng trong việc giúp đồng bào dân tộc thiểu số có cơ hội xuất khẩu lao động là lớp học tiếng được đưa về ngay trụ sở UBND xã. Trước đây, để học tiếng Nhật hoặc tiếng Hàn, người lao động thường phải xuống các trung tâm ở tỉnh để theo học. Điều này đồng nghĩa với việc phát sinh thêm chi phí ăn ở, đi lại, một rào cản không nhỏ đối với nhiều gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn.

Nhận thấy vấn đề này, xã Sơn Tây Thượng đã chủ động phối hợp với doanh nghiệp tuyển dụng để mời giáo viên về giảng dạy trực tiếp tại địa phương. Ngay tại trụ sở làm việc, chính quyền xã đã bố trí một phòng học riêng khang trang, trang bị đầy đủ thiết bị phục vụ việc dạy và học ngoại ngữ. Nhờ vậy, người lao động có thể học tập ngay tại quê nhà, giảm đáng kể chi phí và áp lực tài chính.

Không chỉ dừng ở đó, từ nguồn kinh phí ngân sách của địa phương, xã Sơn Tây Thượng còn hỗ trợ tiền ăn trưa cho học viên trong thời gian học tập. Đồng thời, địa phương cũng thuê phương tiện để đưa các lao động đi khám sức khỏe và thực hiện các thủ tục cần thiết khác.

Mơ một tương lai sáng

Chính cách làm đó đã tăng hiệu quả trong việc đào tạo và mở ra nhiều cơ hội cho bà con đồng bào nơi đây. Theo kế hoạch năm 2026, xã Sơn Tây Thượng được giao chỉ tiêu đưa 10 lao động đi làm việc ở nước ngoài. Tuy nhiên khi quý I còn chưa kết thúc, địa phương đã gần như hoàn thành nhiệm vụ của cả năm.

Theo báo cáo của xã Sơn Tây Thượng, đã có 7 lao động đầu tiên hoàn tất thủ tục và sẵn sàng lên đường sang Nhật Bản làm việc trong thời gian tới. Cùng thời điểm đó, 6 lao động khác cũng đang ở giai đoạn cuối của khóa học tiếng Nhật, chuẩn bị cho các bước tiếp theo.

Không dừng lại ở kết quả này, địa phương đang tiếp tục chỉ đạo các cấp, ngành đẩy mạnh vận động người dân tham gia các đợt tiếp theo. “Mục tiêu không phải ở những con số được giao, mà là mở rộng thêm cơ hội việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương. Khi họ vững về kinh tế, thì mình cũng bớt đi nhiều việc phải lo chứ?”- ông Trần Hoài Thu khẳng định.

Phần lớn lao động đủ điều kiện tham gia đi làm việc ở nước ngoài ở xã Sơn Tây Thượng là con em đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn. Vì vậy, nếu không có những cách làm phù hợp thì rất khó để họ tiếp cận cơ hội này.

Đảng uỷ xã Sơn Tây Thượng đã chủ động thay đổi cách làm trước đây, bám sát thực tiễn của địa phương để nâng cao hiệu quả. Theo đó, từng cán bộ của các ban ngành cụ thể sẽ được phân công bám địa bàn, trực tiếp đến từng hộ gia đình để nắm bắt hoàn cảnh, tâm tư và vận động người lao động tham gia chương trình.

Đặc biệt, nhóm thanh niên chuẩn bị xuất ngũ hoặc vừa hoàn thành nghĩa vụ quân sự cũng được địa phương lập danh sách để cử cán bộ tiếp cận, định hướng sớm về con đường đi làm việc ở nước ngoài.

“Song song đó, tại trường nội trú trên địa bàn, nhiều buổi tư vấn, giới thiệu về môi trường làm việc, điều kiện sinh hoạt và mức thu nhập tại nước ngoài cũng được tổ chức. Qua đó, học sinh (nhất là học sinh lớp 12) có thêm thông tin và lựa chọn cho tương lai của mình”- ông Nguyễn Quyết Chiến, Phó chủ tịch UBND xã Sơn Tây Thượng nói.

Em Đinh Thị Bích (19 tuổi, người Ca Dong), một trong những lao động chuẩn bị sang Nhật Bản làm việc bẽn lẽn cười, khoe rằng em đã rất cố gắng để nắm bắt được kiến thức ở các buổi học. Nếu không có lớp học ngay tại xã cùng sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, em khó có thể theo đuổi con đường này.

“Gia đình em điều kiện còn khó khăn. Nếu phải xuống tỉnh học thì chi phí sẽ rất lớn. Nhờ có lớp học tại xã nên em mới có cơ hội tham gia và chuẩn bị sang Nhật làm việc”- Bích nói.

Theo Bí thư Đảng uỷ xã Sơn Tây Thượng Trần Hoài Thu, bên cạnh lợi ích kinh tế, xuất khẩu lao động còn được kỳ vọng trở thành kênh tạo ra những “hạt nhân” mới cho địa phương.

Khi trở về quê hương, người lao động không chỉ mang theo nguồn vốn tích lũy mà còn đem theo những kiến thức, kỹ năng từ môi trường làm việc hiện đại ở nước ngoài. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng góp phần thay đổi nhận thức, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương.

Trong lớp học được xã bố trí, các học viên cắm cúi viết từng nét chữ ban đầu của tiếng Nhật. Cái nắng gắt hắt qua rèm cửa sổ khiến khuôn mặt ai cũng ửng hồng. Trong mắt họ, phía trước, vẫn là tương lai đang rộng mở.

Theo kế hoạch năm 2026, xã Sơn Tây Thượng được giao chỉ tiêu đưa 10 lao động đi làm việc ở nước ngoài. Tuy nhiên khi quý I còn chưa kết thúc, địa phương đã gần như hoàn thành nhiệm vụ của cả năm.