Quảng Ngãi: Gỡ khó việc thiếu vật liệu xây dựng khu vực phía Tây

Nguồn cung vật liệu xây dựng thiếu hụt

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, nguồn cung các loại vật liệu xây dựng thông thường như đất, đá, cát, sỏi phục vụ công trình đầu tư công trên địa bàn tỉnh nói chung và khu vực phía Tây nói riêng đang rơi vào tình trạng thiếu hụt. Thực trạng này thể hiện rõ tại các xã vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện hạ tầng giao thông còn hạn chế, chi phí vận chuyển cao.

Hiện, khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi có 54 mỏ khoáng sản, gồm 15 mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường, 33 mỏ cát, 3 mỏ đất và 3 mỏ sét làm gạch, ngói. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chức năng, nguồn cung thực tế từ các mỏ này vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vật liệu cho các công trình đầu tư công, đặc biệt tại các địa bàn khó khăn.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định do điều kiện địa hình phức tạp, giao thông nhiều khu vực xuống cấp, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận, không mặn mà đầu tư khai thác mỏ. Bên cạnh đó, trữ lượng cát xây dựng tại các dòng sông phía Tây không lớn, phân bố không đều, dẫn đến nguồn cung ngày càng eo hẹp.

Theo ông Võ Minh Vương, phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cho biết, nguồn cung vật liệu xây dựng tại các xã thuộc khu vực phía Tây Bắc và Tây Nam của tỉnh đang rơi vào tình trạng cung không đủ cầu.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, khi hàng loạt công trình trọng điểm được triển khai đồng loạt, nhu cầu vật liệu xây dựng tăng mạnh trong khi nguồn cung không theo kịp khiến giá vật liệu, đặc biệt là cát xây dựng, liên tục tăng cao.

Ông Dương Đăng Khoa, phó Chủ tịch UBND xã Tu Mơ Rông cho biết, địa phương có 5 điểm mỏ được quy hoạch nhưng hiện chỉ có 2 mỏ cát, đá đang khai thác, 2 mỏ đất đã đấu giá. Trong khi đó, nhu cầu khoáng sản, nhất là cát xây dựng, rất lớn để phục vụ các công trình trọng điểm giai đoạn 2026 - 2030. Hạ tầng giao thông yếu kém, chi phí vận chuyển cao đã đẩy giá khoáng sản tăng mạnh, gây khó khăn cho doanh nghiệp và đơn vị thi công.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại xã Rờ Kơi. Theo ông Mai Nhữ Nam, phó Chủ tịch UBND xã, địa phương vừa khởi công Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học - THCS Rờ Kơi, một trong 9 trường học ở khu vực biên giới của tỉnh. Do khoảng cách xa và điều kiện giao thông khó khăn, việc vận chuyển cát từ các địa phương khác về gặp nhiều trở ngại, khiến giá vật liệu cao hơn mặt bằng chung.

Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ thi công, việc thiếu hụt nguồn cung vật liệu còn làm gia tăng chi phí đầu tư, tác động trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước, nhất là các công trình giáo dục, giao thông và hạ tầng dân sinh tại khu vực miền núi.

Chủ động giải pháp, tránh mất cân đối cung - cầu

Trước thực trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi đã kiến nghị UBND tỉnh xem xét áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 66/2025 của Chính phủ. Theo đó, đối với các công trình không phát sinh khoáng sản làm vật liệu xây dựng trong quá trình thi công, đề xuất cho phép cấp phép thăm dò, khai thác theo cơ chế chỉ định nhằm tháo gỡ vướng mắc trong triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển cho biết, thời gian qua, công tác quản lý, khai thác khoáng sản tại khu vực phía Tây đã có chuyển biến tích cực, song vẫn còn thiếu đồng bộ. Một số địa phương chưa quan tâm đúng mức đến công tác quy hoạch mỏ, trong khi tiềm năng khoáng sản còn nhiều. 

Trong thời gian tới, khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi sẽ triển khai nhiều dự án trọng điểm như: mở rộng Quốc lộ 24, trình Trung ương xin chủ trương đầu tư cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum. “Nhu cầu vật liệu xây dựng dự báo sẽ tăng rất lớn, nếu không chủ động giải pháp từ sớm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả đầu tư”, ông Hiển nói.

Ông Hiển yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Tài chính khẩn trương rà soát, đánh giá tổng thể quy hoạch khoáng sản trong quy hoạch tỉnh; tăng cường phối hợp liên ngành trong kiểm tra, giám sát các mỏ đang khai thác, mỏ đã hết hạn hoặc bị thu hồi để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Đối với 13 mỏ vừa được đấu giá thành công, Sở Nông nghiệp và Môi trường cần khẩn trương rà soát lại toàn bộ quy trình, hướng dẫn nhà đầu tư hoàn thiện thủ tục để trình UBND tỉnh cấp phép, sớm đưa mỏ vào hoạt động, tránh kéo dài như thời gian qua.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Tâm Hiển cũng yêu cầu các sở, ngành và chính quyền xã, phường phía Tây phải chủ động, khẩn trương khắc phục, tháo gỡ và nếu vượt thẩm quyền, sớm tham mưu cho UBND tỉnh chỉ đạo giải quyết.

Cụ thể, đối với công tác giám sát và kiểm tra, yêu cầu các ngành chức năng của tỉnh, chính quyền địa phương phải xây dựng quy chế phù hợp, nhằm kịp thời ngăn chặn và xử lý trường hợp chủ mỏ vi phạm, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

“Những kiến nghị, phản ánh từ chính quyền xã, phường, cơ quan chuyên môn, chức năng tỉnh phải kịp thời xử lý. Tổ chức hướng dẫn, hỗ trợ cho các địa phương làm thế nào cho đúng quy định…”, ông Hiển nói thêm.

Bên cạnh đó, các sở, ngành liên quan được giao nghiên cứu phương án khai thác, tận thu cát tại khu vực lòng hồ thủy điện theo đúng quy định, nhằm bổ sung nguồn cung vật liệu xây dựng, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho ngân sách địa phương.

Khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi có 54 mỏ khoáng sản, gồm 15 mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường, 33 mỏ cát, 3 mỏ đất và 3 mỏ sét làm gạch, ngói. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chức năng, nguồn cung thực tế từ các mỏ này vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vật liệu cho các công trình đầu tư công, đặc biệt tại các địa bàn khó khăn.