Doanh nghiệp đồng hành cùng nông dân
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Hoài Thu, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây Thượng (tỉnh Quảng Ngãi) cho biết, xã có địa hình phức tạp, bị chia cắt bởi nhiều sông, suối lớn. Điều kiện này gây khó khăn cho việc hình thành các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, nhưng đồng thời tạo nên những tiểu vùng sinh thái đa dạng, phù hợp với nhiều loại cây trồng.
Từ việc nghiên cứu thổ nhưỡng, khí hậu để tìm các loại cây thích hợp, xã Sơn Tây Thượng đang giúp nông dân phát triển kinh tế một cách hiệu quả.
“Địa phương còn có quỹ đất nông nghiệp tương đối sạch, mức độ sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật chưa cao. Đây là lợi thế để phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ và các sản phẩm đặc trưng có giá trị kinh tế”, ông Thu nói.
Để lựa chọn hướng phát triển phù hợp, UBND xã đã phối hợp với Trung tâm Ứng dụng khoa học và công nghệ tỉnh Quảng Ngãi cùng doanh nghiệp khảo sát điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu. Kết quả cho thấy nhiều loại cây trồng như: cà phê, chanh dây và khoai lang Nhật cũng phù hợp để đưa vào sản xuất tại địa phương.
Từ cơ sở đó, lãnh đạo xã chủ động mời gọi Công ty TNHH MTV Nông nghiệp xanh Tony Farm Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, đến hợp tác. Sau nhiều lần gặp gỡ, cuối năm 2025, doanh nghiệp chính thức đầu tư tại Sơn Tây Thượng.
Trên diện tích đất trống hơn 5.000m2 được địa phương tạo điều kiện, doanh nghiệp xây dựng khu trình diễn chanh dây khoảng 2.000m2 và vườn ươm nhà lưới sản xuất cây giống chanh dây, khoai lang Nhật, cà phê.
Không chỉ cung cấp giống, doanh nghiệp còn cử kỹ sư trực tiếp đến các rẫy hướng dẫn kỹ thuật, ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm và tuyển dụng thường xuyên khoảng 20 lao động địa phương, với thu nhập từ 300.000–500.000 đồng/ngày. Giá cây giống thấp hơn thị trường khoảng 20–30%, giúp người dân giảm chi phí ban đầu khi chuyển đổi cây trồng.
Từ mô hình liên kết này, diện tích chanh dây tại địa phương hiện ước khoảng 15 ha, khoai lang Nhật hơn 10 ha và cà phê khoảng 20 ha.
Ông Đinh Minh Tôn (trú thôn Nước Tang) cho biết, gia đình ông liên kết với Công ty TNHH MTV Nông nghiệp xanh Tony Farm Đà Lạt trồng 1 ha khoai lang Nhật. Việc được hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm giúp gia đình yên tâm chuyển đổi cây trồng, chủ động tính toán hiệu quả kinh tế ngay từ đầu vụ.
Khoai lang Nhật đang là loại cây ngắn ngày mang lại hiệu quả kinh tế cao.
“Sau khi trừ các khoản chi phí, 1 ha khoai lang Nhật có thể mang lại lợi nhuận khoảng 50 triệu đồng. Thời gian trồng chỉ khoảng 3,5–4 tháng, trong khi cây keo phải mất 3–4 năm mới thu hoạch. Với giá keo hiện nay, hiệu quả cũng khó đạt mức 40–50 triệu đồng/ha”, ông Tôn chia sẻ.
Điều ông Tôn đánh giá cao là doanh nghiệp đồng hành trong suốt quá trình sản xuất, từ hướng dẫn kỹ thuật đến bao tiêu sản phẩm. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp người dân giảm bớt rủi ro khi đưa cây trồng mới vào sản xuất.
Liên kết chuỗi, nâng giá trị nông sản
Theo ông Trần Hoài Thu, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây Thượng, từ thực tế triển khai, xã xác định thu hút đầu tư vào nông nghiệp không chỉ dừng ở việc tìm doanh nghiệp thu mua nông sản mà cần hình thành chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, người dân, hợp tác xã và chính quyền địa phương.
Ngoài việc bao tiêu sản phẩm, doanh nghiệp cũng trực tiếp hướng dẫn các kỹ thuật cho người dân trồng sao cho đúng cách, đạt hiệu quả cao.
“Theo định hướng của xã, địa phương không đặt vấn đề thu hồi đất của người dân để giao cho doanh nghiệp mà tập trung vận động người dân tham gia liên kết thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã, từng bước hình thành vùng nguyên liệu phù hợp”, ông Thu cho hay.
Việc lựa chọn vùng sản xuất được tính toán trên cơ sở quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất và bản đồ nông hóa, thổ nhưỡng, qua đó xác định cây trồng phù hợp với từng khu vực. Cách làm này vừa hạn chế tình trạng sản xuất manh mún, vừa giúp doanh nghiệp tiếp cận vùng nguyên liệu mà không nhất thiết phải triển khai các dự án sử dụng đất quy mô lớn.
Chính quyền cũng chủ động hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân thực hiện các thủ tục thuộc thẩm quyền. Phối hợp triển khai mã số vùng trồng, tiêu chuẩn sản xuất, truy xuất nguồn gốc và những yêu cầu cần thiết để xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng nhu cầu thị trường.
Trong mô hình liên kết, doanh nghiệp xác định nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn sản phẩm và phương thức hợp tác. Người dân đóng góp đất đai, lao động và trực tiếp sản xuất; hợp tác xã làm đầu mối tập hợp thành viên. Chính quyền sẽ hỗ trợ kết nối, tháo gỡ khó khăn và huy động nguồn lực.
Ông Phạm Hồng Khuyến, Chủ tịch UBND xã Sơn Tây Thượng cho rằng, mục tiêu thu hút đầu tư vào nông nghiệp không chỉ là tăng quy mô hay giá trị sản xuất mà quan trọng hơn là tạo sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân ngay tại địa phương.
“Chúng tôi kỳ vọng các dự án sẽ giúp người dân thay đổi phương thức sản xuất, từ chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất theo quy trình kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và nhu cầu thị trường; qua đó biết rõ sản xuất sản phẩm gì, theo tiêu chuẩn nào và đầu ra ở đâu”, ông Khuyến nói.
Nhiều vùng nguyên liệu đã được hình thành ở xã Sơn Tây Thượng.
Theo ông Khuyến, khi doanh nghiệp đầu tư vào vùng nguyên liệu, giống, sơ chế, chế biến và dịch vụ nông nghiệp, nhiều việc làm tại chỗ sẽ được tạo ra, từ ươm giống, chăm sóc, thu hoạch đến phân loại, đóng gói, vận chuyển.
Xa hơn, địa phương mong muốn doanh nghiệp không chỉ thu mua nông sản thô mà còn đầu tư sơ chế, chế biến, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường, góp phần giữ lại nhiều giá trị hơn tại địa phương.
“Sơn Tây Thượng không thu hút đầu tư bằng mọi giá hay phát triển cây trồng theo phong trào. Những dự án được ưu tiên phải phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu, có thị trường rõ ràng và gắn với sinh kế người dân”, ông Khuyến khẳng định.
Từ mô hình hợp tác với Công ty TNHH MTV Nông nghiệp xanh Tony Farm Đà Lạt, xã Sơn Tây Thượng đã hình thành vùng trồng chanh dây ước khoảng 15 ha, khoai lang Nhật hơn 10 ha và cà phê khoảng 20 ha. Doanh nghiệp hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 20 lao động địa phương, với thu nhập từ 300.000–500.000 đồng/ngày.