Rộn ràng “bóc vỏ” trên nương
Những ngày này, tại các xã miền núi như Tây Trà, Trà Bồng, Thanh Bồng hay vùng Cà Đam, không khí mùa thu hoạch quế diễn ra sôi động. Ngay từ sáng sớm, người dân đã tất bật lên rẫy, người lột vỏ, người phơi quế, người thu gom lá, cành để kịp cung ứng cho thương lái.
Những ngày này, người dân miền núi tất bật thu hoạch cây quế Trà Bồng để bán cho thương lái. Ảnh: Nguyễn Dương
Quế từ lâu là cây trồng chủ lực, gắn bó mật thiết với đời sống đồng bào dân tộc Co. Với nhiều hộ gia đình, đây không chỉ là mùa vụ thường niên mà còn là thời điểm quyết định nguồn thu nhập chính trong năm.
Ông Hồ Văn Trúc (40 tuổi, thôn Cưa, xã Thanh Bồng) cho biết, gia đình ông hiện có 2 ha quế với khoảng 20.000 cây, trong đó hơn 20 cây từ 20-30 năm tuổi. Theo ông Trúc, mỗi năm người Co có hai vụ thu hoạch, trong đó vụ chính gọi là “mùa tiên”, diễn ra từ cuối tháng 2 đến hết tháng 4.
Lớp vỏ được bóc ra thành từng mảng lớn rồi đem đi phơi khô. Ảnh: Nguyễn Dương
Đây là thời điểm vỏ quế dễ bóc, hàm lượng tinh dầu cao, mang lại giá trị kinh tế lớn nhất. “Nếu thu hoạch trễ, vỏ quế dính chặt vào thân, rất khó bóc và giảm chất lượng”- ông Trúc chia sẻ.
Quá trình bóc vỏ quế đòi hỏi nhiều lao động phối hợp. Người kéo, người cạy, người thu gom, tạo nên nhịp làm việc khẩn trương trên nương rẫy. Sau lớp vỏ dày là phần thân gỗ vàng nhạt, nơi nhựa quế chảy thành từng vệt dài, cho thấy hàm lượng tinh dầu cao.
Vỏ cây quế được kẹp thành từng mảng lớn rồi đem phơi. Ảnh: Nguyễn Dương
Không chỉ vỏ quế, toàn bộ cây đều được tận dụng hiệu quả. Vỏ quế sau khi phơi khô được phân loại, đóng gói bán cho đại lý. Cành, lá trở thành nguyên liệu cho chế biến tinh dầu hoặc tiêu thụ ở thị trường nhỏ lẻ. Việc tận dụng tối đa này giúp nâng cao giá trị kinh tế cho người trồng.
Gia tăng giá trị từ khai thác toàn diện cây quế
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hồ Văn Trường, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Bồng cho biết, địa phương hiện có hơn 1.345 ha quế với trên 1.000 hộ dân tham gia canh tác. Qua nhiều thế hệ, cây quế không chỉ góp phần giữ đất, giữ nước mà còn trở thành trụ cột kinh tế bền vững của địa phương.
Vỏ quế được bó lại thành từng bó lớn để bán cho thương lái. Ảnh: Nguyễn Dương
Thực tế cho thấy, nhiều hộ dân đã chủ động đa dạng hóa nguồn thu từ cây quế. Như gia đình ông Hồ Văn Phi (xã Tây Trà) hiện có khoảng 30.000 gốc quế, mỗi năm thu hoạch hàng chục cây, mang về hàng trăm kg vỏ. Trong khi đó, ông Hồ Văn Trung (thôn Trà Liên) mở rộng sang thu mua quế của bà con, tạo thêm nguồn thu 50-60 triệu đồng mỗi năm.
Hiện giá vỏ quế tươi dao động từ 16.000-18.000 đồng/kg, quế khô từ 35.000-40.000 đồng/kg. Mức giá này giúp người dân yên tâm đầu tư, mở rộng diện tích và nâng cao năng suất. Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ giống cũng góp phần thúc đẩy sản xuất theo hướng bền vững.
Quế là cây chủ lực giúp bà con miền núi thoát nghèo ở Quảng Ngãi. Hiện nay, các sản phẩm được chế biến từ cây quế thương hiệu Trà Bồng đang được chú trọng phát triển. Ảnh: Nguyễn Dương
Không dừng lại ở khai thác nguyên liệu thô, cây quế thương hiệu Trà Bồng đang được đẩy mạnh chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị cây quế và mở rộng đầu ra thị trường. Những năm gần đây, từ nguồn nguyên liệu sẵn có, địa phương đã phát triển nhiều sản phẩm như tinh dầu quế, nhang quế, đồ thủ công mỹ nghệ… trong đó một số sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 3-4 sao.
Sản phẩm nhang quế Trà Bồng đã được công nhận OCOP 4 sao, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Việc tham gia chương trình OCOP giúp các cơ sở sản xuất được hỗ trợ về kỹ thuật, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại, từ đó mở rộng kênh tiêu thụ, đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị và các nền tảng thương mại điện tử.