Quảng Ngãi: Nỗ lực giải bài toán rác thải

Chạy đua với “điểm nghẽn” rác thải

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, hiện nay toàn tỉnh phát sinh 1.130 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Tổng khối lượng được thu gom, xử lý ở khu vực phía Đông đạt khoảng 65%, khu vực phía Tây đạt 52%. Công tác thu gom chủ yếu do các công ty dịch vụ môi trường, hợp tác xã và tổ đội vệ sinh thực hiện. Tuy nhiên, ở nhiều địa phương chưa có hệ thống thu gom hiệu quả, dẫn đến tình trạng người dân tự xử lý rác tại nhà.

Về hệ thống xử lý, trên địa bàn tỉnh hiện có 3 nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt, 1 khu xử lý chất thải rắn y tế nguy hại tập trung, 6 khu chôn lấp rác hợp vệ sinh, 1 khu xử lý rác thải chủ yếu bằng phương pháp đốt và chôn lấp hợp vệ sinh, 3 lò đốt và 18 hố/bãi chôn lấp tạm. Các phương pháp xử lý hiện tại chủ yếu là chôn lấp và đốt.

Trước áp lực rác thải đang ngày một gia tăng, cuối tháng 12/2025, UBND tỉnh Quảng Ngãi ban hành lệnh xây dựng khẩn cấp hố chôn lấp rác hợp vệ sinh quy mô 5,6 ha tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghĩa Kỳ (xã Nghĩa Giang và Phước Giang). Đây là giải pháp tình thế nhằm giảm tải cho hệ thống xử lý rác đang quá tải, hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Công trình gồm 3 hố chôn lấp với tổng sức chứa hơn 150.000 m3, kinh phí khoảng 19,5 tỷ đồng. Dự án nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý rác thải sinh hoạt của các phường Cẩm Thành, Nghĩa Lộ, Trương Quang Trọng và một phần các xã Nghĩa Giang, Phước Giang, Sơn Tịnh (thuộc thành phố Quảng Ngãi và các huyện Sơn Tịnh, Nghĩa Hành cũ).

Một trong những điểm đáng chú ý của dự án là việc tổ chức thi công song song với vận hành. Hố chôn lấp số 1 đã hoàn thành và đưa vào sử dụng từ trước tết Nguyên đán 2026, góp phần giải tỏa áp lực rác tồn đọng. Trong khi đó, hai hố còn lại đang tiếp tục được đẩy nhanh tiến độ xây dựng.

Cách làm này giúp giải quyết ngay bài toán trước mắt, song cũng đặt ra không ít thách thức về kỹ thuật và quản lý. Việc vận hành trong điều kiện công trình chưa hoàn thiện đòi hỏi các đơn vị liên quan phải kiểm soát chặt chẽ quy trình, đặc biệt là các yếu tố liên quan đến chống thấm, thu gom nước rỉ rác và xử lý mùi.

Ông Lê Mỹ Lăng, Chỉ huy trưởng Dự án xử lý rác Nghĩa Kỳ cho biết, khối lượng thi công của dự án này đã đạt khoảng 80%. Hiện nhà thầu đang tập trung hoàn thiện bờ bao, lót bạt, xử lý nền trên khu vực bãi rác cũ.

Cần lời giải căn cơ, dứt điểm

Hiện nay, không chỉ khu vực đồng bằng mà tại các địa phương miền núi phía Đông tỉnh Quảng Ngãi nhiều bãi rác cũng đã đầy, một số lò đốt xuống cấp. Dù tỉnh Quảng Ngãi đã giao triển khai các hố chôn lấp mới, song tiến độ còn chậm, chưa có công trình hoàn thành.

Được biết, Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi phụ trách thu gom, vận chuyển và xử lý rác (trừ Khu kinh tế Dung Quất và Lý Sơn). Khu vực phía Đông tỉnh phát sinh lượng rác lớn nhất, song chủ yếu vẫn xử lý bằng chôn lấp tại Nghĩa Kỳ.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Bùi Đức Thuận, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, nếu không đầu tư khẩn cấp nhà máy xử lý rác, nguy cơ không còn chỗ chứa rác sẽ xảy ra trong thời gian rất ngắn. Đặc biệt là tại các địa phương như: phường Cẩm Thành, Nghĩa Lộ, Trương Quang Trọng và một phần các xã Nghĩa Giang, Phước Giang, Sơn Tịnh...

Được biết, tại Nghĩa Kỳ cũng đang có một dự án nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt (vốn khoảng 300 tỷ đồng) đã được cấp chủ trương đầu tư từ năm 2016, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành do vướng mắc pháp lý.

Việc dự án treo kéo dài khiến áp lực xử lý rác ngày càng lớn, trong khi không thể chấm dứt cũng như không thể triển khai tiếp. Để làm rõ vấn đề này, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã yêu cầu làm rõ khả năng tiếp tục của nhà đầu tư. Nếu không triển khai, cần hoàn thiện cơ sở pháp lý để chấm dứt; nếu tiếp tục thì phải đẩy nhanh tiến độ.

Ông Nguyễn Công Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi thẳng thắn chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, từ năm 2003 đến nay, Quảng Ngãi chủ yếu xử lý rác bằng giải pháp tình thế, thiếu chiến lược dài hạn. Theo tính toán, với tiến độ hiện nay, chỉ khoảng 7 tháng nữa khu vực phía Đông tỉnh sẽ không còn vị trí tiếp nhận rác.

“Chính quyền đã giao cho Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, trình UBND tỉnh xem xét, cho ý kiến về các dự án xử lý rác thải chậm tiến độ. Phải có định hướng xử lý rác thải theo hướng lâu dài, bền vững chứ không phải là cứ xử lý theo phương án khẩn cấp nữa”- ông Hoàng nhấn mạnh.

UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng giao cho Sở Xây dựng tiếp tục rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch xử lý chất thải rắn, chất thải sinh hoạt phù hợp với định hướng phát triển của tỉnh. Hoàn thiện các quy định về tiêu chuẩn, đơn giá, định mức dịch vụ thu gom, xử lý chất thải. Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi chịu trách nhiệm thực hiện công tác thu gom rác theo dịch vụ công ích, bảo đảm nghiệm thu, thanh quyết toán đúng quy định.