Rà soát mức phạt, bổ sung biện pháp thay thế
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) với đa số đại biểu tán thành. Kết quả biểu quyết điện tử cho thấy, với tỷ lệ 92,18% tổng số đại biểu Quốc hội tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Luật này gồm 6 Chương, 131 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2028 (trừ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 131 của Luật này).
Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội đã nghe Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày Báo cáo tóm tắt các nội dung lớn đã được tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Theo Đại tướng Lương Tam Quang, cơ quan soạn thỏa đã rà soát quy định ngay tại dự thảo Luật mức tiền phạt tối đa và thời hiệu xử phạt trên từng lĩnh vực. Theo đó, chỉ quy định thời hiệu xử phạt 03 năm, mức phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức chỉ trong một số lĩnh vực để phù hợp với tính chất phức tạp, mức độ, quy mô, hậu quả của một số hành vi vi phạm và cần nhiều thời gian để xác minh, phân tích, kiểm định, giám định đối với một số hành vi vi phạm trong các lĩnh vực này.
Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) với đa số đại biểu tán thành.
Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) bỏ quy định về mức phạt tiền cao hơn, nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung, áp dụng đối với địa bàn thuộc các thành phố (Luật Thủ đô và Luật Phát triển đô thị đã quy định giao Hội đồng nhân dân thành phố quyết định mức tiền phạt vi phạm hành chính trên địa bàn cao hơn, nhưng không quá 2 lần mức phạt chung). Giảm thời hiệu xử phạt trong một số lĩnh vực như bảo vệ môi trường; trật tự, an toàn giao thông đường bộ; giao thông đường thủy nội địa; hàng hải xuống 1 năm.
Dự thảo bổ sung biện pháp “thực hiện công việc phục vụ cộng đồng” để thay thế hình thức phạt tiền. Biện pháp này áp dụng với cá nhân vi phạm hành chính bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị thực hiện biện pháp thay thế. Quy định được bổ sung nhằm bảo đảm phù hợp với Công ước mà Việt Nam là thành viên.
Một nội dung chỉnh lý khác là bỏ quy định bố trí các khoản tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính, sau khi nộp ngân sách nhà nước, để hỗ trợ hoạt động xử phạt, áp dụng biện pháp xử lý hành chính và quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Làm rõ thẩm quyền, tăng bảo đảm đối với người chưa thành niên
Đối với tạm hoãn xuất cảnh, Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) không xác định đây là biện pháp cưỡng chế mà chuyển thành biện pháp bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế. Biện pháp này áp dụng với người đang bị cưỡng chế hoặc người đại diện cho tổ chức đang bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, khi xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn.
Việc chỉnh lý nhằm thống nhất với quy định về tạm hoãn xuất cảnh tại Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam và Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.
Dự thảo Luật cũng chuyển việc ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông và hạ tầng số từ nhóm biện pháp cưỡng chế sang nhóm biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính.
Cùng với việc chuyển nhóm, dự thảo bổ sung quy định chặt chẽ về điều kiện, thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục và phạm vi áp dụng các biện pháp này, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân.
Về thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, dự thảo đề cập phương án chuyển thẩm quyền từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Chính phủ đã xin ý kiến về định hướng chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp này.
Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) cũng bổ sung thêm một số trường hợp là đối tượng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu được xem xét, áp dụng biện pháp quản lý tại gia đình.