Quy định mới về mức xử phạt trong lĩnh vực cạnh tranh

Nâng mức phạt, siết cách xác định doanh thu vi phạm

Nghị định số 102/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2019/NĐ-CP ngày 26/9/2019 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh đã nâng khung xử phạt đối với các trường hợp đặc thù, đặc biệt khi doanh thu của doanh nghiệp vi phạm trên thị trường liên quan được xác định bằng 0.

Theo quy định mới, doanh nghiệp trong trường hợp này có thể bị phạt từ 100 triệu đồng đến 200 triệu đồng. Đồng thời, phạm vi áp dụng cũng được mở rộng đối với các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế nhưng không cùng thị trường liên quan, không nằm trong cùng chuỗi sản xuất phân phối hoặc không có mối quan hệ đầu vào và đầu ra.

Nghị định cũng làm rõ cách xác định tổng doanh thu trên thị trường liên quan trong các trường hợp doanh nghiệp hoạt động ở nhiều công đoạn khác nhau của chuỗi sản xuất, kinh doanh. Theo đó, tổng doanh thu sẽ được tính trên toàn bộ các thị trường liên quan đến hành vi vi phạm.

Quy định về xác định mức phạt cụ thể cũng được chi tiết hóa. Mức phạt trung bình của khung được lấy làm căn cứ, sau đó điều chỉnh tăng hoặc giảm tùy theo số lượng tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ. Cách tiếp cận này giúp hạn chế tình trạng áp dụng tùy nghi, đồng thời tạo cơ sở minh bạch hơn trong xử lý vi phạm.

Tăng chế tài với vi phạm tập trung kinh tế

Nghị định cũng siết chặt các hành vi vi phạm liên quan đến tập trung kinh tế. Cụ thể, đối với hành vi không thông báo tập trung kinh tế, mức phạt được phân loại rõ theo quy mô doanh nghiệp. Cụ thể, doanh nghiệp có quy mô nhỏ hơn (tổng tài sản, doanh thu dưới 3.000 tỷ đồng) sẽ bị phạt từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng. Trong khi đó, doanh nghiệp quy mô lớn (từ 3.000 tỷ đồng trở lên) có thể bị phạt từ 1 tỷ đến 2 tỷ đồng. Mức phạt này vẫn bị khống chế không vượt quá 5% tổng doanh thu trên thị trường liên quan.

Nghị định cũng đồng thời quy định rõ mức phạt đối với các vi phạm khác trong tập trung kinh tế như thực hiện giao dịch khi chưa có kết quả thẩm định sơ bộ hoặc chưa có quyết định chính thức của cơ quan cạnh tranh. Các hành vi này cũng chịu mức phạt tương tự, tùy theo quy mô doanh nghiệp.

Ngoài tiền phạt, Nghị định bổ sung hàng loạt biện pháp khắc phục hậu quả như buộc chia, tách doanh nghiệp đã sáp nhập; buộc bán lại phần vốn góp hoặc tài sản đã mua; hoặc đặt doanh nghiệp dưới sự kiểm soát của cơ quan nhà nước về giá và điều kiện giao dịch. Những biện pháp này cho thấy, cơ quan quản lý không chỉ xử phạt mà còn can thiệp trực tiếp để khôi phục môi trường cạnh tranh.

Siết trách nhiệm cung cấp thông tin, mở rộng hình thức nộp phạt

Nghị định cũng nâng mức xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định về cung cấp thông tin, tài liệu trong quá trình điều tra và xử lý vụ việc cạnh tranh.

Theo đó, hành vi cung cấp không đầy đủ thông tin có thể bị phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng. Trường hợp nghiêm trọng hơn như không cung cấp, cung cấp sai lệch, gian dối hoặc tiêu hủy tài liệu, mức phạt tăng lên từ 20 triệu đến 50 triệu đồng. Đồng thời, các chủ thể vi phạm bị buộc phải cung cấp lại thông tin đầy đủ, trung thực.

Nếu hành vi cung cấp thông tin sai lệch làm ảnh hưởng đến kết quả thẩm định hoặc quyết định về tập trung kinh tế, cơ quan chức năng có thể hủy bỏ các kết quả đã ban hành.

Ngoài ra, Nghị định cũng bổ sung các hình thức nộp tiền phạt theo hướng linh hoạt hơn. Tổ chức, cá nhân có thể nộp tiền mặt tại Kho bạc Nhà nước hoặc chuyển khoản thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, hệ thống ngân hàng hoặc các tổ chức trung gian thanh toán.

Nghị định số 102/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 20/5/2026. Với việc nâng mức xử phạt, làm rõ cơ chế tính phạt và bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả, chính sách mới được kỳ vọng sẽ tăng tính tuân thủ pháp luật cạnh tranh, đồng thời góp phần thiết lập môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng hơn.