Quy hoạch TP. Hồ Chí Minh: Không chỉ chống ngập, phải ngăn “chìm”

Sụt lún là bài toán khó

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương bên lề hội nghị tham vấn ý kiến chuyên gia về đồ án Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh do UBND thành phố tổ chức ngày 11/9 vừa qua, ông Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch nông thôn quốc gia, Bộ Xây dựng, thừa nhận xử lý sụt lún là bài toán rất khó đối với TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Hưng, hiện thành phố chưa có số liệu đo đếm chính xác theo các mốc thời gian. Trong đồ án lần này, đơn vị tư vấn đã tổng hợp các giải pháp từ những quy hoạch trước, đồng thời tiếp thu ý kiến chuyên gia để xây dựng các kịch bản giảm thiểu sụt lún.

Một trong những giải pháp được đưa ra là kiểm soát chặt tình trạng khai thác nước ngầm; đánh giá các khu vực dễ bị tổn thương, có tốc độ sụt lún cao trước tác động của nước biển dâng để xây dựng giải pháp phù hợp.

“Hiện giờ, có những khu vực mọi người nhìn thấy có vẻ tiềm năng, nhà đầu tư quan tâm, nhưng chúng tôi cũng đánh giá kỹ, đưa cho nhà đầu tư các cảnh báo, con số, kịch bản để có số liệu, quyết định chính xác xử lý sụt lún”, ông Hưng cho biết.

Theo Viện trưởng Viện Quy hoạch nông thôn quốc gia, sụt lún là vấn đề tất yếu đối với khu vực có nền địa chất như TP. Hồ Chí Minh, trong điều kiện tốc độ phát triển nhanh.

“Phải điều hòa tốc độ phát triển phù hợp, để tìm giải pháp giảm nhẹ sụt lún”, ông Hoàng Vĩnh Hưng nhấn mạnh.

Đề xuất giải bài toán ngập từ xa

Góp ý để giải quyết bài toán ngập lụt trong lõi TP. Hồ Chí Minh, TS Ngô Trung Hải, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho hay, sau khi nghe đơn vị tư vấn trình bày phương án đào hầm, bổ sung không gian chứa nước trong khu vực lõi để chống ngập, ông vẫn băn khoăn về khả năng giải quyết căn cơ vấn đề này.

Từ kinh nghiệm của Hà Lan, TS Ngô Trung Hải nhắc lại dự án Delta Works - công trình kết hợp giữa giao thông và hệ thống đập ngăn triều. Hà Lan là quốc gia nằm dưới mực nước biển, để ứng phó nước biển dâng và ngập lụt, nước này xây dựng tuyến giao thông trên cao, phía dưới là đập ngăn triều, qua đó chủ động điều hành dòng nước khi mưa lớn, nước dâng.

“Đây là bài học giá trị mà nhiều đại biểu Việt Nam đã tới tham quan. Tuyến đường kết hợp con đập này hoàn toàn có thể triển khai ở Việt Nam”, ông Hải nói.

Từ đó, ông đề xuất nghiên cứu phương án kết hợp tuyến đường trên cao với hệ thống ngăn triều trong trường hợp triển khai đường vành đai 5, hoặc tuyến kết nối Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ. Tuyến đường có thể đi qua khu vực Cần Giờ, trong khi vẫn giữ không gian sinh thái và bảo đảm dòng nước biển ra vào. Cách làm này, theo ông, sẽ giúp điều hành chống ngập từ xa.

Ông Hải cho rằng, các cống ngăn triều hiện được xây dựng tại những cửa sông nhỏ chưa đủ khả năng điều hành lượng nước khi mưa lớn, triều dâng trên toàn thành phố.

“Tôi đề xuất, nếu chúng ta nghiên cứu đường vành đai 5, hoặc kết nối Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, thì làm đường trên cao, phía dưới là hệ thống ngăn triều, giữ nguyên khu sinh thái Cần Giờ. Làm được việc này, chúng ta vừa tạo ra kỳ quan, vừa giải quyết triệt ngập trong lõi TP. Hồ Chí Minh”, ông Hải nêu.

Mưa từ trên đổ xuống và nước thủy triều đẩy lên là những nguyên nhân chính gây ngập tại khu vực lõi TP. Hồ Chí Minh. Trong khi đó, quá trình phát triển, xây dựng tiếp tục làm giảm các khoảng trống trên bề mặt.

“Ngập là sinh tử”

Từ câu chuyện chống ngập, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, mở rộng vấn đề sang nguy cơ thành phố “chìm” dần.

Ông cho rằng đồ án cần quan tâm và làm rõ hơn các giải pháp ngăn sụt lún. “Cách đặt vấn đề của TS Hải là một kinh nghiệm để giải quyết. Quan trọng chúng ta phải ngăn được triều cường”, ông Thiên nói.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, trong quá trình phát triển, thành phố không thể chỉ chú trọng những công trình phía trên, mà bỏ qua vấn đề dưới mặt đất. “Ngập là sinh tử, chúng ta mới chỉ ưu tiên phát triển trên cao, nhưng dưới chân ngập mà không để ý đầy đủ. Chống ngập phải là một chương trình ưu tiên hàng đầu, không như các vấn đề khác”, ông nhấn mạnh.

Cũng liên quan đến sụt lún, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, dẫn câu chuyện từ Jakarta (Indonesia) sau khi tham dự một hội nghị khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại đây cách đây 2 tuần.

Theo ông Chính, tại hội nghị, một chuyên gia Indonesia trình bày về tình trạng sụt lún tại Jakarta - một trong những thủ đô lớn hiện nay, với dân số trên 30 triệu người. Theo thông tin ông Chính dẫn lại, Jakarta sụt lún khoảng 15 cm mỗi năm, một trong những lý do dẫn tới việc Indonesia chuyển thủ đô tới thành phố mới Nusantara, tỉnh Đông Kalimantan.

“Nói vậy để thấy vấn đề xâm nhập mặn, biến đổi khí hậu và nước biển dâng với TP. Hồ Chí Minh là vấn đề rất cần quan tâm”, ông Chính nói và nhấn mạnh  nội dung này cần được nghiên cứu, tính toán thêm trong đồ án quy hoạch.

Ông Hoàng Nguyễn Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ cho chính quyền thành phố, mà là sự kết tinh, hội tụ, tâm huyết của cộng đồng doanh nghiệp, người dân, các nhà đầu tư, chuyên gia, trí thức, nhà khoa học… đóng góp, quyết định tương lai thành phố.  Ông đề nghị Sở Quy hoạch Kiến trúc và cơ quan tư vấn - tiếp thu ý kiến góp ý của các chuyên gia, doanh nghiệp… tại hội nghị.

Ông Hoàng Nguyễn Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh: Sau mỗi lần lấy ý kiến chuyên gia, các nhà khoa học và người dân, đồ án lại dần tốt hơn và tốt hơn rất nhiều. TP. Hồ Chí Minh mong tiếp tục nhận được đóng góp, phản biện, hiến kế của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, trí thức, doanh nghiệp và người dân.