Thị trường ổn định, nguy cơ vi phạm tập trung vào hàng có sức mua cao
Theo báo cáo ngày 25/9/2026 của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương, thị trường hàng hóa trong nước quý III cơ bản ổn định, nguồn cung các mặt hàng thiết yếu được bảo đảm. Tuy nhiên, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn tiềm ẩn diễn biến phức tạp.
Lực lượng chức năng kiểm tra tại cơ sở kinh doanh quần áo thể thao trên phố Hoàng Công Chất, phường Phú Diễn, Hà Nội.
Hoạt động lưu thông, phân phối hàng hóa qua chợ truyền thống, chợ đầu mối, siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và các kênh thương mại điện tử diễn ra thông suốt. Theo báo cáo của lực lượng Quản lý thị trường, không phát sinh tình trạng khan hiếm hàng hóa hoặc biến động bất thường về cung cầu trên diện rộng.
Dù vậy, giá một số mặt hàng thực phẩm tươi sống, rau củ và dịch vụ vận tải có thời điểm tăng cục bộ do tác động của thời tiết và chi phí đầu vào. Các đơn vị chức năng tiếp tục chú trọng theo dõi cung cầu, giá cả và bảo đảm nguồn cung xăng dầu.
Nhu cầu tiêu dùng thay đổi theo mùa vụ, riêng trong tháng 7 và tháng 8, sức mua tập trung vào thực phẩm, đồ uống, hàng tiêu dùng nhanh, điện máy và thời trang, gắn với cao điểm du lịch hè. Từ cuối tháng 8 sang tháng 9, nhu cầu sách giáo khoa, văn phòng phẩm, đồ dùng học tập và trang phục học sinh tăng theo năm học mới. Bánh trung thu, bánh kẹo, thực phẩm, đồ uống và đồ chơi trẻ em cũng được tiêu thụ nhiều hơn trước Tết Trung thu.
Sự gia tăng giao dịch tại các thời điểm này đặt ra yêu cầu kiểm tra chặt chẽ nguồn gốc, chất lượng, nhãn hàng hóa, điều kiện bảo quản và việc niêm yết giá.
Các hành vi vi phạm được phát hiện chủ yếu gồm kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ; hàng nhập lậu; hàng giả, hàng giả mạo nhãn hiệu; vi phạm về nhãn hàng hóa, an toàn thực phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, kinh doanh xăng dầu và thương mại điện tử. Nhóm hàng có nguy cơ cao tập trung vào thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm, thời trang, giày dép, túi xách, đồ chơi trẻ em và hàng tiêu dùng có sức mua tăng theo mùa vụ.
Theo thống kê, riêng quý III, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 11.916 vụ, xử lý 9.354 vụ; xác định 10.400 hành vi vi phạm. Số thu nộp ngân sách là 100,5 tỷ đồng; trị giá hàng hóa tịch thu, tiêu hủy là 29,8 tỷ đồng; trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là 33,3 tỷ đồng; đặc biệt có 108 vụ được chuyển sang cơ quan điều tra.
Truy dấu hàng vi phạm từ livestream đến kho tập kết
Cùng với các kênh phân phối truyền thống, mua bán qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và hình thức phát trực tiếp tiếp tục mở rộng. Quảng cáo, chốt đơn và thanh toán có thể thực hiện hoàn toàn trên môi trường số, trong khi hàng hóa được lưu giữ tại kho, điểm tập kết và giao đến người mua qua dịch vụ chuyển phát.
Theo báo cáo, một số đối tượng sử dụng nhiều tài khoản mạng xã hội, gian hàng hoặc phiên livestream để quảng cáo, nhận đơn; thường xuyên thay đổi tài khoản, địa điểm kinh doanh và phương thức thanh toán. Kho hàng có thể tách biệt với địa điểm quảng cáo, khiến thông tin hiển thị trên mạng không đủ để xác định người bán, nguồn gốc và vị trí hàng hóa.
Đối với hàng đưa từ bên ngoài vào thị trường nội địa, thủ đoạn chia nhỏ lô hàng, vận chuyển nhiều lần qua các tuyến khác nhau hoặc sử dụng dịch vụ chuyển phát tiếp tục gây khó khăn cho kiểm soát. Gian lận về xuất xứ, nhãn và chứng từ có thể xuất hiện từ khâu vận chuyển, lưu kho đến phân phối, tiêu thụ.
Trước tình hình đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phối hợp với các Sở Công Thương chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường rà soát sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng livestream và website bán hàng. Việc thu thập thông tin về gian hàng, tài khoản có dấu hiệu vi phạm được tiến hành đồng thời với xác minh kho hàng, điểm tập kết, cơ sở kinh doanh và đơn vị chuyển phát để làm rõ chủ thể, dòng hàng và hành vi vi phạm.
Lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra, xử lý 215 vụ vi phạm được thống kê trong lĩnh vực thương mại điện tử, thu nộp ngân sách nhà nước 3,5 tỷ đồng trong quý III.
Vào tháng 8/2026, Cục đã tham mưu Bộ Công Thương xây dựng Kế hoạch phòng, chống hàng giả, bảo vệ người tiêu dùng trên nền tảng số giai đoạn 2026 - 2030, trình Thủ tướng Chính phủ tại Tờ trình số 6659/TTr-BCT ngày 19/8/2026. Các đơn vị chuyên môn cũng tiếp tục phổ biến quy định về trách nhiệm của nền tảng, người bán và hoạt động livestream theo Luật Thương mại điện tử năm 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP được nêu trong báo cáo.
Kiểm tra, xử lý 6.466 vụ trong chuyên đề chống hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ
Đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Lực lượng Quản lý thị trường tập trung kiểm tra mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc, sữa, thực phẩm, thời trang, giày dép, túi xách, linh kiện điện tử và hàng tiêu dùng thiết yếu.
Phạm vi kiểm tra được mở rộng từ điểm bán đến kho hàng, điểm tập kết, địa điểm trung chuyển và cơ sở livestream bán hàng. Kiểm tra trực tiếp được kết hợp với giám sát trên môi trường số; đồng thời tăng phối hợp với chủ thể quyền, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và cơ quan chức năng để nhận diện dấu hiệu giả mạo, xác minh nguồn gốc và hỗ trợ giám định.
Kết quả trong quý, lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra, xử lý 6.466 vụ thuộc chuyên đề này, thu nộp ngân sách nhà nước gần 64,642 tỷ đồng. Các hành vi chủ yếu gồm sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng giả mạo nhãn hiệu, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ và vi phạm quy định về ghi nhãn.
Để nâng cao hiệu quả thực thi, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 1782/QĐ-BCT ngày 17/7/2026 về Kế hoạch hành động nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính giai đoạn 2026 - 2027. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước ban hành Quyết định số 367/QĐ-TTTN ngày 25/8/2026 để cụ thể hóa nhiệm vụ, tăng hướng dẫn nghiệp vụ và phối hợp xử lý hàng xâm phạm quyền.
Cục cũng đang xây dựng tài liệu hướng dẫn về sở hữu trí tuệ dành cho lực lượng Quản lý thị trường, dự kiến in, phát hành trong quý IV/2026. Tài liệu hướng tới hệ thống hóa kiến thức pháp lý, dấu hiệu nhận diện vi phạm, kỹ năng thu thập và bảo quản chứng cứ, làm việc với chủ thể quyền, phối hợp giám định và xử lý tình huống thường gặp, theo hướng ngắn gọn, dễ tra cứu và gắn với quy trình nghiệp vụ.
Tăng cường phối hợp liên ngành, tiếp nhận hàng trăm phản ánh qua đường dây nóng
Trong kỳ báo cáo, lực lượng Quản lý thị trường phối hợp với Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng, cơ quan Thuế, Y tế, chính quyền địa phương, các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, hiệp hội, doanh nghiệp và chủ thể quyền để trao đổi thông tin, xác minh nguồn gốc hàng hóa, kiểm tra tuyến vận chuyển, kho bãi, điểm tập kết và xử lý vụ việc liên quan nhiều địa bàn.
Ngoài kết quả của lực lượng Quản lý thị trường, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ban hành 5 quyết định xử phạt 5 doanh nghiệp với tổng số tiền 3,12 tỷ đồng, liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và kinh doanh theo phương thức đa cấp. Cục Xúc tiến thương mại kiểm tra 2 đơn vị, xử phạt tổng cộng 46,25 triệu đồng về vi phạm trong hoạt động khuyến mại.
Công tác tiếp nhận tin báo tiếp tục cung cấp thông tin phục vụ kiểm tra, xử lý. Trong quý III, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tiếp nhận 797 cuộc gọi qua hotline 1900 888 655, 2 cuộc gọi qua đường dây nóng của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia số 0962 478 448 và 227 tin phản ánh qua thư điện tử.
Nội dung phản ánh chủ yếu liên quan đến hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, hàng không có hóa đơn, chứng từ và vi phạm về niêm yết, bán theo giá niêm yết. Cục đã chuyển 2 tin phản ánh đến Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh để xem xét, xử lý theo thẩm quyền. Đối với phản ánh trong kỳ báo cáo tháng 9, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Thái Nguyên xử phạt vi phạm hành chính 30 triệu đồng, tịch thu hàng hóa trị giá 32,7 triệu đồng.
Hoàn thiện dữ liệu truy xuất, nâng cao năng lực thực thi
Theo báo cáo, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương tiếp tục triển khai chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong đó có Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 5/12/2025 và Quyết định số 90/QĐ-BCT ngày 19/1/2026 về đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Với vai trò cơ quan thường trực, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước theo dõi diễn biến thị trường, phối hợp với Sở Công Thương các tỉnh, thành phố hướng dẫn lực lượng Quản lý thị trường tập trung kiểm tra theo lĩnh vực, mặt hàng và địa bàn trọng điểm.
Song song với kiểm tra, Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện chính sách. Bên cạnh việc ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BCT về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, Bộ rà soát, xây dựng các văn bản liên quan đến chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng.
Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, Cục Công nghiệp được giao chủ trì xây dựng dự thảo thông tư quy định cơ sở dữ liệu về thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, thay thế Thông tư số 11/2026/TT-BCT ngày 27/2/2026. Dự thảo hướng tới tạo cơ sở pháp lý cho xây dựng, cập nhật, quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu; hỗ trợ theo dõi sản phẩm, truy xuất và kiểm tra khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Hồ sơ dự thảo đang được tổ chức thẩm định.
Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, Cục Xuất nhập khẩu chủ trì xây dựng dự thảo thông tư quy định quy tắc xuất xứ hàng hóa không ưu đãi của Việt Nam. Theo báo cáo, dự thảo được xây dựng trên cơ sở nghị định về xuất xứ hàng hóa thay thế Nghị định số 31/2018/NĐ-CP ngày 8/3/2018, nhằm thống nhất nguyên tắc, tiêu chí xác định xuất xứ đối với hàng xuất khẩu không thuộc trường hợp áp dụng quy tắc xuất xứ ưu đãi; tạo cơ sở để doanh nghiệp kê khai và cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh.
Hoạt động tuyên truyền được triển khai thông qua báo chí, hiệp hội, doanh nghiệp, cổng thông tin điện tử và các kênh truyền thông của lực lượng Quản lý thị trường. Nội dung tập trung vào kết quả xử lý, phương thức vi phạm, nhận diện hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và các quy định về sở hữu trí tuệ, xăng dầu, an toàn thực phẩm, thương mại điện tử.
Ngày 3/7/2026, Bộ Công Thương tổ chức hội nghị phổ biến Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP với khoảng 100 đại biểu. Các nội dung được chú trọng gồm xác thực người bán, trách nhiệm của nền tảng, livestream, tiếp thị liên kết, bảo vệ người tiêu dùng và hợp tác xuyên biên giới.
Cục Xuất nhập khẩu tiếp tục hướng dẫn doanh nghiệp và cơ quan liên quan về quy tắc xuất xứ, thủ tục chứng nhận xuất xứ, phòng ngừa gian lận. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia triển khai hoạt động nâng cao năng lực thực thi pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chú trọng giao dịch trên môi trường số.
Thực hiện Quyết định số 1139/QĐ-TTg ngày 26/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phối hợp với Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam tổ chức 3 hội nghị tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh vào các ngày 14, 16 và 18/9/2026. Hội nghị phổ biến, hướng dẫn công tác phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, nâng cao nhận thức về rủi ro cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh kim khí quý, đá quý.
Sang quý IV/2026, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương sẽ tập trung kiểm tra hàng hóa có nguy cơ vi phạm cao trước Tết 2027, nhất là thực phẩm, mỹ phẩm, hàng tiêu dùng và xăng dầu. Các đơn vị sẽ phối hợp với nền tảng bán hàng, đơn vị chuyển phát để xác minh vi phạm, đồng thời hoàn thiện Đề án phòng, chống hàng giả, bảo vệ người tiêu dùng trên nền tảng số giai đoạn 2026 - 2030.