Đưa công nghệ vào phát huy giá trị di sản
Chuyển đổi số đang từng bước trở thành một phần trong hoạt động bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị di sản tại Thanh Hóa. Từ Khu di tích lịch sử Lam Kinh đến Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, nhiều giải pháp công nghệ được triển khai, giúp du khách tiếp cận thông tin thuận tiện, trực quan hơn.
Tại Thành Nhà Hồ, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều ứng dụng số nhằm nâng cao chất lượng phục vụ du khách. Trong đó có hệ thống thuyết minh tự động trên smartphone, ứng dụng công nghệ 3D, mã QR tại các điểm di tích, số hóa hiện vật và duy trì cập nhật thông tin trên trang điện tử của đơn vị.
Chuyển đổi số đang từng bước trở thành một phần trong hoạt động bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Long - Phó Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, cho biết việc ứng dụng công nghệ số được xác định là giải pháp quan trọng để bắt nhịp xu hướng mới, đồng thời tạo thêm phương thức tiếp cận di sản cho du khách.
“Một trong những giải pháp đáng chú ý là xây dựng bản đồ vệ tinh kỹ thuật số sử dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) cho di sản. Hệ thống này tích hợp dữ liệu bản đồ với thông tin thuộc tính, phục vụ công tác quản lý, quy hoạch, nghiên cứu và bảo tồn. Bản đồ được xây dựng tập trung vào khu vực đề cử và bảo vệ đặc biệt của Di sản Thành Nhà Hồ như Hoàng thành, La Thành, đàn tế Nam Giao và đường Hoàng gia”, ông Long thông tin.
Vào những dịp lễ, cuối tuần rất đông người dân đến Thành Nhà Hồ thăm quan và tìm hiểu lịch sử.
Theo ông Long, các giai đoạn tiếp theo hướng tới xây dựng thêm các loại bản đồ phục vụ quản lý khu vực vùng đệm. Cùng với đó, hạ tầng số tại khu di sản từng bước được hoàn thiện. Hệ thống mạng, wifi được nâng cấp phục vụ công tác quản lý, điều hành và nhu cầu tra cứu thông tin của du khách. Đặc biệt, hệ thống biển bảng giới thiệu tại các điểm di tích được tích hợp mã QR. Chỉ với thao tác quét mã, du khách có thể tiếp cận nhanh thông tin về di tích mà không nhất thiết phải sử dụng tài liệu giấy hay chờ hướng dẫn viên.
Trải nghiệm di sản trên không gian số
Công nghệ thuyết minh tự động, 3D và 360 độ đang tạo thêm những cách thức trải nghiệm mới tại Thành Nhà Hồ. Thông qua trang thông tin điện tử của di sản, du khách có thể khám phá tổng thể không gian thành đá, tìm hiểu từng điểm di tích và tiếp cận thông tin về các hiện vật bằng hình ảnh trực quan.
Du khách chỉ cần quét mã QR tiếp cận nhanh thông tin về di tích mà không nhất thiết phải sử dụng tài liệu giấy hay chờ hướng dẫn viên.
Theo ông Long, những tiện ích được du khách quan tâm gồm quét mã QR để tra cứu nhanh và trải nghiệm không gian 3D, 360 độ kết hợp thuyết minh tự động. Không chỉ hỗ trợ những người đang trực tiếp tham quan, các nền tảng số còn giúp du khách chưa từng đến Thành Nhà Hồ có thể tìm hiểu trước về điểm đến. Đây cũng là cách quảng bá di sản vượt ra ngoài phạm vi không gian thực tế.
Đáng chú ý, số hóa đang làm thay đổi cách thế hệ trẻ tiếp cận di sản. Thay vì chỉ quan sát hiện vật hoặc nghe thuyết minh truyền thống, người trẻ có thể chủ động tìm hiểu thông tin thông qua điện thoại, hình ảnh 360 độ, mã QR và các sản phẩm công nghệ tương tác.
Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đặt mục tiêu tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về di tích, hiện vật và tư liệu…
“Số hóa di sản giúp du khách có cảm nhận sống động, chân thực và tương tác cao. Trải nghiệm trở nên thú vị, tiện lợi khi chủ động tìm hiểu thông tin mà không cần hướng dẫn viên”, ông Long cho biết.
Bên cạnh phục vụ khách tham quan, Ban Quản lý còn xây dựng hệ thống dữ liệu số về di tích, hiện vật và hồ sơ di sản. Các hiện vật tại gian trưng bày được số hóa, lưu trữ dưới dạng dữ liệu điện tử, tạo cơ sở phục vụ nghiên cứu, bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích. Công tác truyền thông số cũng được đẩy mạnh thông qua website, Zalo, fanpage và các nền tảng trực tuyến, góp phần đưa hình ảnh Thành Nhà Hồ đến gần hơn với công chúng.
Súng thần công được trưng bày tại Thành Nhà Hồ.
“Trong quá trình số hóa vẫn còn không ít khó khăn, nhất là hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, kinh phí đầu tư và duy trì còn hạn chế, nhân lực chuyên môn sâu về công nghệ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Trong khi đó, dữ liệu di sản đòi hỏi quá trình thu thập, chuẩn hóa và cập nhật cẩn trọng để bảo đảm tính chính xác. Hiện, Thanh Hóa đang hướng tới kết nối dữ liệu của Thành Nhà Hồ với hệ thống du lịch thông minh chung của tỉnh. Thành Nhà Hồ nằm trong nhóm các khu, điểm du lịch được triển khai ứng dụng Smart Travel, qua đó từng bước hình thành cơ sở dữ liệu du lịch đồng bộ”, ông Long cho hay.
Thời gian tới, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đặt mục tiêu tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về di tích, hiện vật và tư liệu; kết nối với hệ thống du lịch thông minh của tỉnh, đồng thời mở rộng các sản phẩm trải nghiệm số. Trong đó, công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), tham quan ảo VR360 được kỳ vọng tạo không gian trải nghiệm lịch sử trực quan hơn, giúp du khách khám phá di sản trước, trong và sau chuyến đi.
Từ bảo tồn đến quảng bá, số hóa đang mở rộng không gian hiện diện của di sản. Khi công nghệ được sử dụng phù hợp, những giá trị lịch sử, văn hóa không chỉ được lưu giữ tốt hơn mà còn có thêm phương thức tiếp cận, qua đó gia tăng sức hút và sức cạnh tranh cho các điểm đến du lịch Thanh Hóa.