Sửa Nghị định 61: Cắt giảm thủ tục, gỡ điểm nghẽn cấp phép điện lực

Cắt giảm 46 nội dung điều kiện, hồ sơ cấp phép

Chiều 28/1, Bộ Công Thương tổ chức họp tổ soạn thảo Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 61/2025/NĐ-CP về cấp phép hoạt động điện lực. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long chủ trì cuộc họp, với sự tham dự của các thành viên Tổ soạn thảo và đại diện các đơn vị liên quan.

Báo cáo tại cuộc họp, ông Trần Minh Đức - Phòng Cấp phép (Cục Điện lực) đã trình bày báo cáo tổng hợp các vướng mắc, điểm nghẽn trong công tác cấp phép hoạt động điện lực, đồng thời đề xuất nhiều nội dung sửa đổi mang tính cải cách mạnh mẽ, thực chất.

Theo Phòng Cấp phép, việc sửa đổi Nghị định 61 được triển khai trên cơ sở bám sát các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế, đổi mới công tác xây dựng pháp luật, phát triển kinh tế tư nhân và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trên cơ sở rà soát, các vấn đề liên quan lĩnh vực cấp phép điện lực được nhận diện thành ba nhóm trọng tâm, đó là, cải cách thủ tục hành chính; tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trong quy hoạch, cấp phép, huy động vốn; và thực hiện phân cấp mạnh mẽ, rõ ràng.

Song song đó, Phòng Cấp phép cũng tổng hợp nhiều kiến nghị từ các địa phương, tổ chức, tập trung vào các vấn đề như thẩm quyền cấp phép đối với hoạt động phân phối, bán buôn, bán lẻ điện trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên; thủ tục liên quan đến điện mặt trời mái nhà; cũng như cách xác định các trường hợp cấp mới hay cấp sửa đổi, bổ sung giấy phép.

Trên cơ sở này, Cục Điện lực đã xây dựng các nội dung sửa đổi, bổ sung Nghị định 61/2025/NĐ-CP, bảo đảm nằm trong phạm vi điều chỉnh của Luật Điện lực năm 2024, đồng thời kiến nghị các nội dung cần sửa đổi ở cấp Luật để tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới.

Một trong những điểm nhấn lớn của Dự thảo Nghị định là việc cắt giảm mạnh mẽ và thực chất thủ tục hành chính trong lĩnh vực cấp phép hoạt động điện lực. Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và Quyết định số 2671/TTg-CP ngày 10/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ về phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, Cục Điện lực đã rà soát toàn diện các điều kiện, thành phần hồ sơ trong Nghị định 61.

Theo đó, Dự thảo Nghị định đề xuất bãi bỏ 46 khoản và sửa đổi, thay thế 30 khoản liên quan đến điều kiện và thành phần hồ sơ trong thủ tục cấp phép. Nhiều loại giấy tờ được đánh giá là trùng lặp, không còn cần thiết đã được đề xuất loại bỏ. Đặc biệt, Dự thảo cũng bãi bỏ yêu cầu nộp giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà trong hồ sơ cấp phép, nhằm đồng bộ với các Nghị định sửa đổi số 57 và 58 đang được xây dựng.

Kết quả rà soát cho thấy số lượng điều kiện, thành phần hồ sơ tại nhiều điều của Nghị định 61 được cắt giảm đáng kể. Có điều khoản giảm từ 9 đầu mục điều kiện xuống còn 2. Nhiều điều về hồ sơ giảm một nửa số đầu mục so với quy định hiện hành. 

Làm rõ phân cấp và miễn trừ giấy phép

Bên cạnh cải cách thủ tục, Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 61 cũng tập trung xóa bỏ quy định chồng chéo, thiếu đồng bộ, đặc biệt trong phát triển điện mặt trời mái nhà. Thực tiễn triển khai cho thấy, quy định tại Nghị định 61 yêu cầu dự án điện mặt trời mái nhà tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) phải có giấy chứng nhận đăng ký phát triển, trong khi Nghị định 58 lại chưa quy định rõ trình tự cấp giấy này cho mô hình DPPA. Sự thiếu đồng bộ này đã được nhiều địa phương phản ánh.

Để khắc phục, Cục Điện lực đề xuất bãi bỏ yêu cầu về giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà trong thành phần hồ sơ cấp phép, bảo đảm thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật và đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong phương án cắt giảm thủ tục hành chính.

Một nội dung quan trọng khác là việc phân định rõ thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động điện lực đối với lĩnh vực phân phối, bán buôn, bán lẻ điện có phạm vi hoạt động từ hai tỉnh trở lên. Theo đề xuất đã được Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long đồng ý, thẩm quyền này sẽ thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và phù hợp với Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.

Dự thảo cũng mở rộng diện miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực. Đối với công trình phát điện để tự sử dụng, không bán điện, đề xuất miễn trừ giấy phép không giới hạn quy mô công suất, kể cả trường hợp có đấu nối với hệ thống điện quốc gia, do không phát điện ngược lên lưới. Đối với điện mặt trời mái nhà có bán điện dư hoặc tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp, mức công suất được miễn trừ giấy phép được đề xuất nâng lên đến 3 MW, nhằm thúc đẩy phát triển loại hình này và góp phần thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Đáng chú ý, Dự thảo Nghị định cũng lần đầu tiên làm rõ việc cấp phép đối với hệ thống lưu trữ điện (BESS). Theo đề xuất, các hệ thống BESS có mục đích phát điện, dù lắp đặt kèm dự án phát điện hay hoạt động độc lập, đều phải thực hiện cấp giấy phép hoạt động điện lực trong lĩnh vực phát điện, trong khi hệ thống BESS tự dùng, không bán điện, không phát lên lưới sẽ được xem xét theo hướng phù hợp với thực tiễn vận hành.

Ngoài các nội dung lớn nêu trên, Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 61 còn đề xuất bãi bỏ một số điều khoản chuyển tiếp làm gia tăng thủ tục hành chính, bổ sung quy định về hình thức thuê, sử dụng mặt bằng đối với dự án điện mặt trời mái nhà, làm rõ hồ sơ trong trường hợp mua bán, sáp nhập, tách tổ chức và tài sản điện lực, cũng như bổ sung tài liệu để xác định thời hạn hoạt động còn lại của dự án khi cấp lại giấy phép.

Các điều chỉnh kỹ thuật về thời hạn bổ sung hồ sơ, nộp phí thẩm định cũng được đề xuất theo hướng kéo dài, tạo thuận lợi hơn cho tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Song song với việc sửa đổi Nghị định 61, Cục Điện lực cũng đang triển khai sửa đổi Luật Điện lực, trong đó tiếp tục đề xuất đơn giản hóa thủ tục, phân cấp triệt để, đồng thời bảo đảm đồng bộ với các quy định về quy hoạch và phát triển năng lượng tái tạo.

Với hàng loạt đề xuất mang tính cải cách sâu rộng, Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 61/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều điểm nghẽn trong công tác cấp phép hoạt động điện lực, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi hơn cho các dự án năng lượng, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn tới.