Các nhà khoa học trẻ rời phòng thí nghiệm, bước lên bục vinh danh tại Lễ trao giải thưởng Quả Cầu Vàng và Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam 2026.
Vinh danh những tài năng trẻ trong khoa học công nghệ
Giải thưởng Quả Cầu Vàng năm 2026 ghi nhận những gương mặt trẻ đang nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược, từ công nghệ y sinh, trí tuệ nhân tạo đến vật liệu bán dẫn và công nghệ vũ trụ.
Một trong 10 nhà khoa học được vinh danh là TS. Lê Hữu Thọ (sinh năm 1991), giảng viên Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh. Anh nhận giải ở lĩnh vực Công nghệ y sinh, dược và sinh học ứng dụng với công trình xây dựng dữ liệu hóa thực vật và hoạt tính sinh học từ dược liệu Việt Nam, định hướng phát triển sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Công trình đã được công bố trên 5 tạp chí khoa học quốc tế.
Các đại biểu dự Lễ trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026.
Nhóm nghiên cứu tập trung tìm kiếm các hợp chất có giá trị từ cây thuốc bản địa, hướng tới phát triển quy trình chiết xuất và chế phẩm thử nghiệm phục vụ chăm sóc sức khỏe.
Ở lĩnh vực công nghệ vũ trụ, TS. Nguyễn Đông Nhật (Tổ chức Nghiên cứu Khoa học Ứng dụng Hà Lan) nghiên cứu thiết bị giúp vệ tinh cỡ nhỏ truyền dữ liệu về mặt đất bằng tia laser. ThS. Vũ Thị Hạnh (Học viện Viettel) chủ nhiệm đề tài phần mềm trí tuệ nhân tạo nhận dạng hành vi con người qua video với độ chính xác từ 95% trở lên. Trong khi đó, TS. Dương Ngọc Thanh (Đại học Phenikaa) góp phần phát triển vật liệu bán dẫn chỉ dày ba lớp nguyên tử, ứng dụng trong chip nhớ có tốc độ ghi xóa 16,5 nano giây.
TS. Lê Hữu Thọ, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, nhận Giải thưởng Quả Cầu Vàng năm 2026.
Song song với giải thưởng dành cho các nhà khoa học trẻ, Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 tiếp tục ghi nhận những nữ sinh có thành tích nổi bật trong nghiên cứu và học tập. Năm nay, 20 nữ sinh viên được vinh danh thuộc nhiều nhóm ngành khoa học, kỹ thuật và công nghệ.
Một trong những gương mặt tiêu biểu là Lê Thị Hậu, sinh năm 2003, sinh viên năm thứ 5 ngành Kỹ thuật hóa học, Trường Kỹ thuật, Đại học Phenikaa. Hậu có 3 bài báo trên các tạp chí khoa học quốc tế thuộc nhóm Q1, trong đó 2 bài là tác giả chính; đồng thời tham gia các nghiên cứu ứng dụng về năng lượng mới.
Giải thưởng Quả Cầu Vàng năm nay mở rộng từ 5 lên 10 lĩnh vực xét chọn, gắn với danh mục công nghệ chiến lược theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định 21/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Giải thưởng nhận 77 hồ sơ, lựa chọn 17 ứng viên để giới thiệu, sau đó vinh danh 10 gương mặt xuất sắc và 7 gương mặt tiêu biểu. Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam nhận 132 hồ sơ từ 40 trường đại học, học viện.
Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội đồng các giải thưởng năm 2026, nhấn mạnh việc tôn vinh không chỉ dừng lại ở ghi nhận thành tích mà phải trở thành điểm khởi đầu cho những hành trình nghiên cứu dài lâu. Giá trị của công trình khoa học cần được thể hiện qua khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm hữu ích cho sản xuất và đời sống.
Doanh nghiệp đồng hành đưa nghiên cứu vào thực tiễn
Một trong những thách thức lớn của khoa học công nghệ Việt Nam là khoảng cách từ kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đến sản phẩm ứng dụng trên thị trường.
Với nhiều công trình, ý tưởng có thể được chứng minh trong phòng thí nghiệm nhưng để phát triển thành sản phẩm hoàn chỉnh cần thêm nguồn lực tài chính, hạ tầng thử nghiệm và sự tham gia của doanh nghiệp. Đây cũng là giai đoạn đòi hỏi sự kiên trì và đồng hành dài hạn.
Trong hành trình đó, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Tân Hiệp Phát đã hơn 15 năm đồng hành cùng Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng.
Ông Nguyễn Duy Hưng (bên trái) cùng ông Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trao Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026.
Ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên Hội đồng Quản trị Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Tân Hiệp Phát, chia sẻ: “Khoa học và công nghệ bắt đầu từ cuộc sống và mục tiêu cũng là để phục vụ cuộc sống”.
Hơn 30 năm hoạt động trong lĩnh vực đồ uống có lợi cho sức khỏe người tiêu dùng, Tân Hiệp Phát nhận thức rõ vai trò của khoa học công nghệ trong việc tạo ra sản phẩm chất lượng cao, giá thành hợp lý, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng và bảo đảm hiệu quả kinh doanh.
Doanh nghiệp mong muốn các đề tài nghiên cứu của nhà khoa học trẻ sớm được ứng dụng vào thực tế, mang lại giá trị cho cộng đồng và tạo động lực để người trẻ tiếp tục phát huy tài năng.
Ông Nguyễn Duy Hưng nhấn mạnh: “Tân Hiệp Phát mong muốn các nhà khoa học trẻ sẽ đến gần hơn với cuộc sống, đến với các doanh nghiệp, đến với người nông dân, đến với các cơ sở y tế, với các địa bàn có nhu cầu cần giải quyết các vấn đề về công nghệ”.
Theo ông, khoa học công nghệ và đội ngũ nhà khoa học trẻ sẽ giữ vai trò then chốt, quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của Việt Nam trong thời gian tới. Với niềm tin đó, Tân Hiệp Phát tiếp tục đồng hành cùng giải thưởng trong giai đoạn 2026-2030.
Tạo môi trường để tài năng trẻ phát triển
Tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính khẳng định việc phát hiện, tôn vinh tài năng cần đi đôi với tạo dựng môi trường và cơ hội phát triển.
Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với Trung ương Đoàn kết nối các gương mặt được vinh danh với những nhóm nghiên cứu mạnh, mở rộng cơ hội tiếp cận phòng thí nghiệm và xây dựng chương trình hợp tác giai đoạn 2027-2030.
“Mục tiêu của chúng ta không chỉ dừng lại ở việc trao giải thưởng, mà là tin tưởng, giao việc để các bạn phát huy năng lực, cống hiến thực chất”, Thứ trưởng Trần Trung Tính nhấn mạnh.
Ông cũng lưu ý không phải công trình khoa học nào cũng cần thương mại hóa ngay. Những phát hiện cơ bản hôm nay có thể tạo nền tảng cho các đột phá trong tương lai.
Về phía Ban Tổ chức, quy chế mới của Giải thưởng Quả Cầu Vàng cam kết tiếp tục đồng hành với người đoạt giải trong 3 năm sau khi được vinh danh.
Từ phòng thí nghiệm đến đời sống là hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì của nhà khoa học và sự chung tay của Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp. Khi những tài năng trẻ được trao cơ hội, được kết nối với các nguồn lực và bài toán thực tiễn, tri thức khoa học sẽ có thêm điều kiện chuyển hóa thành những giá trị thiết thực cho cộng đồng và đất nước.