Tăng trưởng hai con số: Thấy gì từ các địa phương?

Những cực tăng trưởng khá rõ nét

Tăng trưởng hai con số của nền kinh tế rốt cuộc phải được tạo nên bằng kết quả cụ thể ở từng địa phương. GDP cả nước là tổng hòa của GRDP các tỉnh, thành phố. Mỗi điểm phần trăm tăng trưởng đều gắn với sản xuất, đầu tư, tiêu dùng, dịch vụ, tiến độ giải ngân, khả năng đưa dự án vào hoạt động và chất lượng điều hành của chính quyền.

Nhìn vào kết quả 6 tháng đầu năm 2026, có thể thấy nền kinh tế đã xuất hiện thêm những điểm tăng trưởng khá rõ nét. GDP cả nước tăng 8,18%; 9/34 địa phương đạt mức tăng hai con số. Hà Tĩnh dẫn đầu với 12,79%; Ninh Bình 11,44%; Hải Phòng 11,33%; Quảng Ninh 11,11%; Hưng Yên 10,72%; Bắc Ninh 10,56%; Phú Thọ 10,18%; Tây Ninh 10,12% và Thái Nguyên 10,01%.

Điều đáng quan tâm không nằm ở thứ hạng của từng địa phương. Sự vươn lên của một số tỉnh, thành cho thấy bản đồ tăng trưởng đang có thêm những điểm tựa mới. Năng lực sản xuất được bổ sung, các dự án lớn bắt đầu phát huy hiệu quả, dịch vụ phục hồi, đầu tư công được đẩy nhanh, một số vướng mắc kéo dài từng bước được xử lý. Khi nhiều địa phương cùng tạo được động lực, nền tảng tăng trưởng chung cũng rộng hơn.

Yêu cầu ấy càng trở nên rõ ràng khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên. Một vài trung tâm kinh tế lớn dù có quy mô và sức kéo mạnh đến đâu cũng khó có thể gánh toàn bộ phần tăng trưởng cần thiết. Mỗi tỉnh, thành phố phải đóng góp bằng chính dư địa, lợi thế và nguồn lực đang có.

Điểm mới nữa của năm 2026 chính là cách giao nhiệm vụ và tổ chức thực hiện. Nghị quyết 169/NQ-CP cụ thể hóa trách nhiệm của 34 tỉnh, thành phố bằng bộ 32 chỉ tiêu kinh tế - xã hội - môi trường, áp dụng cho năm 2026 và cả giai đoạn 2026-2030.

Khi chỉ tiêu đã được lượng hóa, trách nhiệm cũng khó có thể dừng ở những cam kết chung. Mỗi địa phương phải xây dựng kịch bản tăng trưởng, bám sát tiến độ, nhận diện khâu trì trệ và xử lý ngay những điểm nghẽn có thể tác động đến kết quả cuối cùng.

Địa phương tăng trưởng thấp hơn kịch bản phải rà soát nguyên nhân, cập nhật phương án và đưa ra giải pháp đủ sức xoay chuyển tình hình. Các vấn đề tồn đọng về đất đai, quy hoạch, thủ tục đầu tư, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công hay cải cách thủ tục hành chính không còn là những câu chuyện có thể kéo dài hết năm này sang năm khác mà không ảnh hưởng tới trách nhiệm của cơ quan thực thi.

Phân cấp mạnh hơn cũng đi cùng yêu cầu chịu trách nhiệm cao hơn. Địa phương có thêm quyền chủ động, đồng nghĩa với việc phải trả lời rõ hiệu quả của quyết định mình đưa ra. Trong bối cảnh các tỉnh, thành phố cùng cạnh tranh thu hút đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh, bộ máy hành chính càng phải chuyển nhanh sang tư duy phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Nhìn vào cách một số địa phương triển khai nhiệm vụ những tháng gần đây, có thể thấy, TP. Hà Nội dù chưa đạt mức tăng trưởng hai con số trong nửa đầu năm vẫn giữ nguyên mục tiêu. Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng xác định 6 tháng cuối năm thành phố phải tăng tốc, bứt phá, tiếp tục nỗ lực hướng tới tăng trưởng hai con số. TP. Hồ Chí Minh tăng 8,55% trong 6 tháng, mức cao nhất trong vòng 10 năm, đồng thời tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số và tăng thu ngân sách trên 10% trong thời gian còn lại của năm. Gia Lai xây dựng kịch bản tăng trưởng 10,2%, tập trung triển khai các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, cải thiện môi trường kinh doanh, xử lý nhanh thủ tục cho nhà đầu tư và siết kỷ luật, kỷ cương hành chính.

Những chuyển động ấy cho thấy mục tiêu tăng trưởng đang được kéo gần hơn với công việc hàng ngày của bộ máy chính quyền. Quyết tâm phải thể hiện qua tiến độ từng dự án, tỷ lệ giải ngân, dòng vốn đầu tư thu hút được, thời gian giải quyết thủ tục và số lượng những vướng mắc tồn đọng được tháo gỡ. 

“Đầu tàu” phải tăng tốc

Việc 9 địa phương đạt tăng trưởng hai con số sau 6 tháng là tín hiệu tích cực, song tốc độ tăng cần được nhìn cùng với quy mô nền kinh tế của từng địa phương.

Nhóm 9 địa phương này hiện đóng góp gần 18,6% tổng GRDP cả nước. Trong khi đó, riêng TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội đã chiếm hơn 35% tổng quy mô kinh tế Việt Nam.

Phép tính tăng trưởng vì thế rất rõ. Cùng tăng 10%, phần giá trị tuyệt đối tạo thêm tại một nền kinh tế quy mô lớn sẽ lớn hơn nhiều so với một địa phương có nền kinh tế nhỏ. Hà Tĩnh, Ninh Bình, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hưng Yên, Phú Thọ, Tây Ninh hay Thái Nguyên tăng trưởng cao giúp mở rộng nền móng cho nền kinh tế; nhưng tốc độ của Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng vẫn có ảnh hưởng đặc biệt lớn tới khả năng hoàn thành mục tiêu GDP chung.

Bởi thế, tăng trưởng hai con số cần cả hai vế: những địa phương đang có tốc độ cao phải giữ được đà, còn những “đầu tàu” có quy mô kinh tế lớn phải tạo được gia tốc đủ mạnh.

Hà Nội đang có một số điều kiện thuận lợi để tăng tốc trong nửa cuối năm. Các dự án trọng điểm đã hoàn thành giải phóng mặt bằng và chuyển sang xây lắp; một số dự án quy mô lớn hoàn tất khâu chuẩn bị đầu tư để bước vào triển khai đồng bộ. Nếu dòng vốn đầu tư công được giải ngân nhanh hơn, những vướng mắc về mặt bằng, quy hoạch và thủ tục đầu tư tiếp tục được xử lý, các dự án hạ tầng chiến lược có thể tạo thêm lực đẩy đáng kể cho tăng trưởng

TP. Hồ Chí Minh đã đạt tốc độ tăng cao nhất trong vòng 10 năm. Tỷ lệ doanh nghiệp thành lập mới so với doanh nghiệp rút khỏi thị trường chuyển biến tích cực, phần nào phản ánh sự cải thiện của môi trường đầu tư, kinh doanh. Đây là cơ sở để thành phố hướng tới mức tăng cao hơn trong những tháng cuối năm.

Hải Phòng đạt 11,33%, mức cao nhất trong 5 năm và đứng đầu nhóm thành phố trực thuộc Trung ương. Kết quả này rất đáng ghi nhận, nhưng với mục tiêu cao được giao trong giai đoạn tới, dư địa cho sự chậm lại gần như không có.

Một nền kinh tế muốn duy trì tốc độ cao cần nhiều động cơ cùng hoạt động. Các trung tâm lớn cung cấp thị trường, vốn, dịch vụ, công nghệ, logistics và sức mua; các địa phương công nghiệp mới bổ sung năng lực sản xuất, mở rộng không gian đầu tư, hình thành thêm chuỗi cung ứng; những khu vực có thế mạnh về du lịch, kinh tế biển, nông nghiệp và dịch vụ tạo nên các nguồn tăng trưởng khác.

Nếu các động lực ấy vận hành rời rạc, hiệu quả sẽ bị giới hạn trong địa giới từng tỉnh, thành phố. Khi liên kết vùng được cải thiện, một tuyến đường, một cảng biển, một trung tâm logistics hay một khu công nghiệp mới có thể tạo hiệu ứng vượt ra ngoài nơi dự án được triển khai. Khi ấy, tăng trưởng của một địa phương có khả năng trở thành sức kéo cho cả vùng.

Đây cũng là lý do câu chuyện tăng trưởng địa phương không nên bị giản lược thành cuộc đua thứ hạng GRDP. Chênh lệch vài phần mười điểm phần trăm có thể tạo nên vị trí khác nhau trên bảng xếp hạng, nhưng điều quyết định "sức khỏe" lâu dài của nền kinh tế lại nằm ở năng lực sản xuất mới được tạo ra, số việc làm tăng thêm, thu nhập của người dân, sức mua, nguồn thu ngân sách và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tốc độ cao mà thiếu nền tảng sẽ khó duy trì. Tăng trưởng dựa quá nhiều vào những yếu tố ngắn hạn, hoặc đổi bằng việc sử dụng nguồn lực kém hiệu quả, có thể làm hẹp dư địa của những năm tiếp theo. Yêu cầu đặt ra vì thế không phải chạy nhanh bằng mọi giá, mà phải tạo thêm năng lực phát triển thực chất.

Biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng

Mỗi tỉnh, thành phố có một xuất phát điểm khác nhau. Một địa phương công nghiệp không thể dùng cùng một công thức với địa phương có lợi thế nông nghiệp, du lịch hay kinh tế biển. Giao chỉ tiêu rõ ràng là cần thiết, nhưng quan trọng hơn vẫn là tìm đúng nguồn tăng trưởng phù hợp với điều kiện từng nơi.

Đây mới là ý nghĩa sâu hơn của việc đưa trách nhiệm tăng trưởng về từng địa phương. Trung ương xác định mục tiêu, xây dựng khung chính sách và phân bổ nguồn lực; địa phương phải trả lời được mình sẽ tạo thêm tăng trưởng bằng đâu, dự án nào có thể đưa vào hoạt động, nguồn vốn nào cần được khơi thông, nút thắt nào thuộc thẩm quyền có thể giải quyết ngay.

Khi câu hỏi ấy được trả lời bằng công việc cụ thể, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ thực chất hơn, nhiều khả năng hoàn thành.

Kết quả 6 tháng đầu năm 2026 đã cho thấy những tín hiệu tích cực: thêm nhiều địa phương vươn lên, các cực tăng trưởng mới hình thành rõ hơn và trách nhiệm điều hành được xác định cụ thể hơn, nhưng chặng đường phía trước vẫn còn dài. Tốc độ của cả nền kinh tế sẽ phụ thuộc lớn vào việc những điểm sáng hiện nay có giữ được đà hay không, các đầu tàu lớn có tăng tốc đủ mạnh hay không và bộ máy thực thi có đưa được nguồn lực vào hoạt động nhanh hơn hay không.

Ttăng trưởng hai con số phải được “xây móng” tại từng công trường, nhà máy, dự án, tuyến hạ tầng; ở từng quyết định đầu tư và từng thủ tục được tháo gỡ. Khi những phần việc ấy cùng chuyển động, con số tăng trưởng của mỗi địa phương mới thực sự cộng lại thành sức bật của nền kinh tế.

Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về đánh giá nguồn lực phát triển đất nước (ngày 20/5) nêu rõ: Điều phối nguồn lực quốc gia theo hướng: Trung ương tập trung vào chiến lược, thể chế, quy chuẩn, quy hoạch, điều phối và giám sát; địa phương tập trung tổ chức không gian phát triển, huy động nguồn lực, giải phóng mặt bằng, phát triển hạ tầng và hệ sinh thái doanh nghiệp; doanh nghiệp là chủ thể đầu tư, đổi mới sáng tạo, sản xuất và mở rộng thị trường; viện, trường là nguồn cung tri thức, nhân lực và công nghệ.