Vốn ngoại dẫn dắt, khu vực nội cần thêm sức bật
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tăng trưởng kinh tế quý III/2026 đạt 9,95%. Ngày 7/11, Quốc hội đã thông qua mục tiêu tăng trưởng năm 2027 từ 10% trở lên. Hoạt động ngoại thương tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng, với sự đóng góp lớn từ khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 tổ chức ngày 12/11, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia cho biết, khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài hiện chiếm khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu và 73% kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam. "Khu vực đầu tư nước ngoài luôn ghi nhận xuất siêu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước thường nhập siêu", TS. Cấn Văn Lực phân tích.
TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) phát biểu tại diễn đàn.
Theo TS. Cấn Văn Lực, xuất khẩu hàng điện tử 10 tháng đầu năm nay tăng tới 71%, mức tăng chưa từng có, nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu trên thế giới. Nhu cầu xuất nhập khẩu trang thiết bị công nghệ cao vì vậy cũng tăng rất lớn.
Bên cạnh đó, tư liệu sản xuất chiếm 94,1% kim ngạch nhập khẩu hàng hóa 9 tháng năm 2026. Bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ PVI nhận định, đây là tín hiệu cho thấy nhu cầu đầu tư, mở rộng sản xuất đang tăng mạnh. "Những con số này cho thấy kỳ vọng đầu tư rất lớn, nhưng cần kiểm chứng xem đầu tư đã thực sự tạo hiệu ứng lan tỏa vào nền kinh tế hay chưa?", bà Trịnh Quỳnh Giao đặt vấn đề.
Dưới góc nhìn ngân hàng, ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách chiến lược và quản trị ngân hàng, Ngân hàng thương mại cổ phần Tiên Phong (TPBank) cho rằng, cơ cấu xuất nhập khẩu giữa hai khu vực có những yếu tố khách quan. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vừa nhập khẩu để sản xuất, xuất khẩu, vừa mua hàng từ các đơn vị trong nước. Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước cũng nhập nguyên liệu từ nước ngoài. Năm nay, hoạt động đầu tư mở rộng diễn ra mạnh nên nhập khẩu hàng hóa, vật liệu sản xuất tăng cao.
Ông Nguyễn Việt Anh cũng cho biết, năm 2026 ghi nhận sự mở rộng mạnh mẽ ở lĩnh vực đầu tư công và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tự cân đối nguồn vốn cho hoạt động mở rộng, trong khi hoạt động sản xuất, kinh doanh của khối doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa chưa thực sự mạnh mẽ.
Thực tế này cho thấy, khu vực đầu tư nước ngoài đang giữ vai trò đầu tàu trong xuất khẩu. Vì vậy, nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước trở thành yêu cầu quan trọng để nền kinh tế tăng trưởng cân bằng, bền vững hơn.
Phát triển đồng thời "ba chân" của nền kinh tế
TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh, yêu cầu nâng sức cho khu vực doanh nghiệp trong nước đã được nhận diện rõ. Bộ Chính trị đã ban hành loạt nghị quyết quan trọng cho khu vực doanh nghiệp và đầu tư, gồm Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. "Chúng ta chắc chắn phải phát triển được cả "ba chân" đó", TS. Cấn Văn Lực khẳng định.
Về đầu tư, số liệu Cục Thống kê cho thấy vốn đầu tư toàn xã hội 9 tháng năm 2026 tăng 15,1%, trong đó vốn từ ngân sách nhà nước tăng 19,0%. Đánh giá về kết quả này, TS. Cấn Văn Lực cho hay, để tăng trưởng ở mức hai con số, đầu tư cần duy trì tốc độ tăng khoảng 15% và về cơ bản 9 tháng đã đạt mức ước tính ban đầu. Tuy nhiên, bà Trịnh Quỳnh Giao lưu ý, đầu tư tư nhân vẫn chưa đạt mức kỳ vọng.
Toàn cảnh Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027.
Một trong những điều kiện để doanh nghiệp trong nước mở rộng sản xuất là khả năng tiếp cận vốn. Ông Nguyễn Việt Anh cho biết, khoảng 70% tín dụng hiện đi vào hoạt động thương mại, dịch vụ. Hơn 20% phục vụ đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, phần còn lại dành cho tiêu dùng.
Điểm tích cực được chuyên gia đề cập là quá trình minh bạch hóa dòng tiền. Ông Nguyễn Việt Anh phân tích, năm 2026 việc kiểm soát dòng tiền qua hệ thống quản lý thuế, hóa đơn chứng từ phát triển mạnh. Doanh nghiệp làm ăn minh bạch sẽ có dòng tiền rõ ràng. Ngân hàng nắm được hoạt động dòng tiền của doanh nghiệp, qua đó có thêm niềm tin khi cung cấp vốn. "Năm 2026 mới là tiền đề. Sang năm có thể dòng tiền, dòng hàng, dòng thông tin sẽ chảy thông suốt hơn và việc này sẽ được lan tỏa", ông Nguyễn Việt Anh nhận định.
Bên cạnh đó, các động lực mới như khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, liên kết vùng và cải cách thể chế đang được triển khai quyết liệt. TS. Cấn Văn Lực đánh giá, các động lực này cần có độ trễ, và với đà hiện nay sẽ phát huy tốt hơn trong những năm tới.
Khu vực đầu tư nước ngoài đang giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng xuất khẩu. Để chu kỳ tăng trưởng mới lan tỏa bền vững, doanh nghiệp trong nước cần được nâng sức về vốn và năng lực sản xuất, qua đó cùng khu vực đầu tư nước ngoài và kinh tế nhà nước tạo thành "ba chân" vững chắc của nền kinh tế.