Tây Ninh: Từ sản xuất xanh đến mở rộng thị trường nông sản

Hướng tới tăng trưởng nông nghiệp bền vững

Trong điều kiện biến đổi khí hậu diễn biến khó lường, cùng với yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường về an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc, phát triển theo hướng sản xuất xanh không chỉ dừng ở xu thế mà đã trở thành đòi hỏi bắt buộc để bảo đảm tăng trưởng nông nghiệp bền vững.

Tại tỉnh Tây Ninh, từ cách làm nông nghiệp truyền thống dựa nhiều vào phân bón vô cơ và hóa chất bảo vệ thực vật, ngày càng có thêm nông hộ và hợp tác xã (HTX) mạnh dạn chuyển sang quy trình sản xuất theo hướng xanh, an toàn và bền vững. Xu thế này thể hiện ngày càng rõ ở các lĩnh vực trồng lúa, cây ăn quả và rau màu, thông qua nhiều mô hình triển khai hiệu quả, thực chất.

Một điểm nhấn tiêu biểu trong quá trình chuyển đổi này là Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Minh Trung (xã Tân Phú, tỉnh Tây Ninh). Sau hơn 3 năm hoạt động, hợp tác xã từng bước tạo dựng chỗ đứng trên thị trường mãng cầu nội địa nhờ kiên định theo đuổi phương thức sản xuất an toàn, bền vững. Từ vài chục hộ tham gia ban đầu, đến nay đơn vị đã liên kết 127 thành viên, hình thành vùng trồng tập trung trên 600ha, cung ứng khoảng 5.400 tấn mãng cầu mỗi năm ra thị trường.

Theo đó, toàn bộ diện tích được tổ chức sản xuất theo quy trình an toàn, áp dụng biện pháp bao trái nhằm hạn chế sâu bệnh, qua đó giảm tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Trong đó, khoảng 100ha đạt chứng nhận VietGAP, cho sản lượng ước 3.000 tấn/năm.

Theo ông Lê Minh Trung, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Minh Trung, sản xuất hữu cơ đòi hỏi lộ trình bài bản, từ thay đổi nhận thức của nông dân đến kiểm soát chặt chẽ vật tư đầu vào. Do đó, hợp tác xã lựa chọn cách làm thận trọng, đặt yếu tố an toàn cho đất, cây trồng và người sản xuất lên hàng đầu. Khi sản phẩm bảo đảm độ sạch và chất lượng ổn định, thị trường sẽ đón nhận, giá trị tạo ra cũng bền vững hơn.

Để phát triển sản xuất hữu cơ theo hướng lâu dài, hợp tác xã xác định, phải xây dựng nền tảng vững chắc ngay từ khâu vật tư đầu vào. Điểm thuận lợi của đơn vị là lực lượng thành viên trẻ, chủ động cập nhật kỹ thuật mới và sẵn sàng thay đổi tập quán canh tác. Từ các nguồn phụ phẩm sẵn có tại địa phương như phân bò, cá tạp khai thác từ hồ Dầu Tiếng, mật rỉ đường của nhà máy mía đường…, hợp tác xã đã chủ động phối trộn, ủ cùng hệ vi sinh bản địa (IMO) để tạo ra phân hữu cơ, dịch đạm cá, phân bón lá và chế phẩm sinh học phục vụ chăm sóc vườn mãng cầu.

Việc tự sản xuất đầu vào sinh học không chỉ giúp giảm đáng kể chi phí mà còn định hình mô hình kinh tế tuần hoàn, tái sử dụng phụ phẩm thành nguồn dinh dưỡng cho cây trồng.

Ngoài ra, các thành viên hợp tác xã cũng được đào tạo thực hành bài bản, nắm vững quy trình nên có thể duy trì canh tác hữu cơ ổn định, hạn chế rủi ro về năng suất cũng như vấn đề về sâu bệnh. Cùng với đó, các giải pháp cơ học như bao trái, sử dụng bẫy sinh học cũng được áp dụng đồng bộ nhằm kiểm soát dịch hại, giảm tối đa sự lệ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Gắn với hoạt động xúc tiến thương mại

Bên cạnh đó, sản xuất rau màu trên địa bàn Tây Ninh cũng đang chuyển mình theo hướng xanh, an toàn hơn. Hợp tác xã Rau an toàn Việt (xã Rạch Kiến) là một trong những mô hình tiêu biểu khi xây dựng được vùng nguyên liệu rau đạt chứng nhận hữu cơ, cung ứng đa dạng sản phẩm cho thị trường trong và ngoài tỉnh, nhất là các kênh phân phối hiện đại như siêu thị.

Theo đó, quy trình sản xuất tại đây được kiểm soát đồng bộ, chặt chẽ từ khâu lựa chọn giống, cải tạo đất, chăm sóc,... đến thu hoạch. Các loại phân bón và thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học được loại bỏ hoàn toàn. Thay vào đó là các chế phẩm sinh học thân thiện với môi trường, góp phần bảo đảm chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng.

Song song với đó, rau sau khi thu hoạch được xử lý làm sạch, phân hạng và đóng gói theo quy chuẩn nghiêm ngặt trước khi phân phối ra thị trường. Bên cạnh yêu cầu về an toàn, hợp tác xã còn quan tâm nâng cao hình thức sản phẩm, từng bước xóa bỏ định kiến cho rằng, rau hữu cơ đồng nghĩa với mẫu mã kém bắt mắt.

Theo bà Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Hợp tác xã Rau an toàn Việt, định hướng lâu dài của hợp tác xã là sản xuất rau đạt chuẩn hữu cơ nhưng vẫn bảo đảm độ đồng đều, hình thức đẹp, đồng thời tối ưu quy trình nhằm giảm chi phí nhân công, hạ giá thành,… Tất cả các quy trình được thực hiện đồng bộ, qua đó đưa nông sản sạch đến gần hơn với thị trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao chất lượng, xanh hoá và phát triển bền vững từ khâu sản xuất, tại Tây Ninh, công tác xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường cũng đang được quan tâm, phát triển.

Theo Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh, trong năm 2025, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hợp tác xã, cơ sở sản xuất, đặc biệt là các chủ thể sản xuất sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, sản phẩm OCOP đã có điều kiện tiếp cận các hoạt động xúc tiến thương mại một cách thực chất, phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường.

Năm 2025, tỉnh Tây Ninh đã xây dựng và triển khai 47 kế hoạch xúc tiến thương mại với tổng kinh phí hỗ trợ 5,5 tỷ đồng, đạt 100% kế hoạch được giao. Thông qua các kế hoạch này, hơn 1.000 lượt doanh nghiệp đã được hỗ trợ tham gia các hoạt động hội chợ, triển lãm, kết nối giao thương, kết nối cung - cầu trong và ngoài nước.

Thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, các doanh nghiệp, hợp tác xã tại Tây Ninh không chỉ có cơ hội giới thiệu sản phẩm đến người tiêu dùng mà còn có điều kiện tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối lớn trong nước, các nhà nhập khẩu và đối tác nước ngoài quan tâm đến sản phẩm của địa phương.