Biến không gian cũ thành điểm kết nối cộng đồng
Sau sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo các địa phương tiến hành rà soát toàn bộ cơ sở vật chất chưa sử dụng đến để có kế hoạch xử lý. Theo thống kê, toàn tỉnh có 3.173 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý; trong đó 743 cơ sở phải thực hiện rà soát, sắp xếp khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 669 cơ sở đã được đưa vào diện xử lý; 302 cơ sở chuyển về cấp xã, phường; 195 cơ sở đã được bố trí cho các đơn vị sử dụng.
Thay vì để các công trình ít sử dụng, tỉnh Thái Nguyên đã linh hoạt chuyển đổi công năng sử dụng tài sản công dôi dư phù hợp với thực tế, tạo ra không gian sinh hoạt văn hóa, đọc sách, luyện tập thể thao và chăm sóc sức khỏe cho người dân.
Đặc biệt, thực hiện Thông báo số 138/TB-UBND ngày 8/4/2026 của UBND tỉnh Thái Nguyên về triển khai phương án sắp xếp, xử lý cơ sở vật chất sau sắp xếp đơn vị hành chính, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên đã xây dựng dự thảo mô hình “Điểm thư viện gắn với sinh hoạt cộng đồng”.
Điểm thư viện và trung tâm sinh hoạt cộng đồng của xã Tân Khánh được ra mắt vào ngày 12/4 vừa qua.
Mô hình được triển khai theo hướng tận dụng hiệu quả các thiết bị văn hóa, thư viện, thể dục thể thao hiện có, đồng thời bố trí lại không gian phù hợp để phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân tại cơ sở. Mục tiêu đặt ra là mỗi xã, phường đều có ít nhất một điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng, tạo nơi giao lưu, học tập và kết nối cho người dân ở khu dân cư.
Thực tế triển khai cho thấy hiệu quả đến ngày 3/5/2026, trên địa bàn tỉnh toàn bộ 92/92 xã, phường đã xây dựng kế hoạch bố trí địa điểm, cơ sở vật chất và tài nguyên thông tin phục vụ hoạt động của mô hình “Thư viện và trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng”. Trong đó, 75 xã, phường đã ra mắt mô hình và đưa vào hoạt động. Đây là kết quả từ sự vào cuộc quyết liệt của Thường trực Tỉnh uỷ, UBND tỉnh và trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương, đăc biệt là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên cùng với sự đồng thuận của người dân trong việc biến những cơ sở vật chất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp thành những thiết chế văn hoá, xã hội phục vụ cộng đồng.
Người dân và học sinh tham gia sinh hoạt văn hóa tại Điểm thư viện gắn với sinh hoạt cộng đồng xã Đức Lương
Xã Tân Khánh là một trong những địa phương triển khai hiệu quả mô hình này. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Trần Thị Tuyên - Chủ tịch UBND xã Tân Khánh cho biết: "Địa phương đã bố trí một số điểm sinh hoạt cộng đồng phục vụ bà con đồng bào dân tộc trên địa bàn. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục mở rộng tại các cụm dân cư nhằm giúp người dân thuận tiện hơn trong sinh hoạt văn hóa, chăm sóc sức khỏe và tham gia các hoạt động cộng đồng".
Theo bà Trần Thị Tuyên, việc hình thành các điểm sinh hoạt gần khu dân cư giúp người cao tuổi, người có công và đồng bào dân tộc thuận lợi hơn khi tham gia các hoạt động tập thể, góp phần tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.
Không gian mới, sức sống mới cho hoạt động văn hóa
Từ những trụ sở cũ, những không gian mới đã hình thành, không chỉ là nơi đọc sách hay sinh hoạt, mà còn là nơi kết nối cộng đồng, nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết. Đó là giá trị khó đo đếm bằng con số, nhưng lại là nền tảng cho phát triển bền vững...
Bà Diệp Thị Hương, thành viên Câu lạc bộ Văn hóa dân gian dân tộc Sán Dìu xã Tân Khánh chia sẻ: “Sau khi thực hiện chính quyền hai cấp, địa phương đã bố trí lại nhiều trang thiết bị để phục vụ hoạt động văn hóa cộng đồng. Nhờ đó, câu lạc bộ có điều kiện duy trì sinh hoạt thường xuyên hơn, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và phục vụ du khách đến tham quan, trải nghiệm”.
Thực tế cho thấy, việc khai thác hiệu quả các cơ sở hiện có sau sắp xếp đơn vị hành chính đã mang lại nhiều giá trị thiết thực. Nhiều địa phương có thêm không gian tổ chức hoạt động văn nghệ, thể thao, sinh hoạt câu lạc bộ, đọc sách và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, tạo thêm sự gắn kết giữa người dân tại khu dân cư.
Những trụ sở xã cũ, trạm y tế cũ nay đã trở thành nơi sinh hoạt cộng đồng, khám chữa bệnh cho người già và người có công trên địa bàn các xã, phường trong tỉnh Thái Nguyên.
Cùng với đó, cách làm sáng tạo trong xử lý tài sản công dôi dư, giúp nâng cao đời sống tinh thần, chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn tỉnh đã và đang thể hiện rõ tư duy mới trong quản lý tài sản công. Khi tài sản Nhà nước được giao lại cho cộng đồng quản lý, sử dụng đúng mục đích, giá trị sử dụng được nhân lên, góp phần phát huy hiệu quả, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hóa, xã hội tại địa phương.
Học sinh tìm đọc sách tại điểm thư viện cộng đồng, góp phần lan tỏa văn hóa đọc từ việc tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất công sau sáp nhập.
Để mô hình tiếp tục phát huy hiệu quả, các sở, ngành và địa phương đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ sở vật chất, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa nhằm bổ sung thêm trang thiết bị phục vụ người dân. Công tác tuyên truyền, vận động người dân cùng tham gia giữ gìn và khai thác hiệu quả các không gian sinh hoạt cộng đồng cũng được chú trọng.
Từ những kết quả bước đầu, có thể thấy Thái Nguyên đang từng bước tạo thêm nhiều không gian cộng đồng thiết thực sau sắp xếp đơn vị hành chính. Những cách làm linh hoạt, phù hợp thực tế không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của người dân mà còn góp phần xây dựng cộng đồng gắn kết, phát huy hiệu quả các nguồn lực tại địa phương.