Mở ra hệ quy chiếu mới cho Robusta toàn cầu
Ngày 30/3, lần đầu tiên tại Việt Nam, hơn 100 chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức đầu ngành cà phê trong nước và quốc tế sẽ cùng hội tụ tại Hội thảo tham vấn chuyên gia “Robusta Quality & Market Transformation”. Hội thảo được kỳ vọng sẽ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng: cà phê Robusta Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn tự định nghĩa chất lượng, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ cà phê thế giới bằng chính tiêu chuẩn của mình.
Các chuyên gia thưởng thức hương vị cà phê Fine Robusta. Ảnh: Vũ Long
Sự kiện do Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk tổ chức trong khuôn khổ sáng kiến Robusta XXI, quy tụ các hiệp hội lớn như Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam, các doanh nghiệp rang xay quốc tế hàng đầu cùng đội ngũ chuyên gia kiểm định chất lượng trong và ngoài nước. Đây là lần đầu tiên một không gian đối thoại đa chiều được thiết lập, nơi khoa học, thị trường và doanh nghiệp cùng hội tụ, cùng nhìn nhận và thảo luận về tương lai của Robusta dưới một góc nhìn toàn diện hơn.
Theo Ban tổ chức, trong nhiều thập kỷ, Robusta đã giữ vai trò trụ cột trong chuỗi cung ứng cà phê toàn cầu, chiếm hơn 40% sản lượng thế giới. Việt Nam, với lợi thế tự nhiên và kinh nghiệm sản xuất, đã vươn lên trở thành quốc gia sản xuất Robusta lớn nhất toàn cầu, với kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 8,92 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, phía sau những con số ấn tượng đó vẫn tồn tại một nghịch lý: Robusta có sản lượng nhưng chưa có “tiếng nói” tương xứng về chất lượng.
Trong khi Arabica đã xây dựng được hệ thống tiêu chuẩn và ngôn ngữ cảm quan được quốc tế công nhận sau hàng chục năm phát triển, thì Robusta vẫn đang được đánh giá theo nhiều cách khác nhau, thiếu một hệ quy chiếu chung. Điều này khiến giá trị của Robusta chưa được phản ánh đầy đủ trên thị trường, thường bị định giá thấp hơn so với tiềm năng thực tế.
Bối cảnh ngành cà phê toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng càng đặt ra yêu cầu cấp thiết cho việc tái cấu trúc. Hiện nay, khoảng 70% sản lượng cà phê vẫn vận hành theo phương thức truyền thống, thiếu dữ liệu truy xuất đầy đủ, trong khi chỉ khoảng 30% được quản lý theo các mô hình chứng nhận và truy xuất hiện đại. Song song đó, các quy định quốc tế mới như EUDR (Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu) đang buộc ngành cà phê phải minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng trồng đến xuất khẩu.
Những thoả thuận kết nối 3 trụ cột
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn chất lượng gắn với dữ liệu và khả năng truy xuất không còn là lựa chọn, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để ngành cà phê Việt Nam có thể duy trì và mở rộng thị trường. Hội thảo “Robusta Quality & Market Transformation” vì vậy mang ý nghĩa như một điểm khởi đầu cho hành trình này.
Cà phê đặc sản Việt Nam tại một sự kiện do Simexco Daklak tổ chức. Ảnh: Vũ long
Tại đây, các chuyên gia sẽ cùng thảo luận về việc xây dựng một khung đánh giá chất lượng Robusta dựa trên sự tích hợp giữa các chỉ tiêu vật lý, cảm quan và dữ liệu khoa học. Mục tiêu không chỉ là thiết lập một bộ tiêu chuẩn mới, mà còn hướng tới việc hình thành một “ngôn ngữ chung” cho Robusta – tương tự như những gì Arabica đã đạt được. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Robusta Việt Nam từng bước tiến vào phân khúc giá trị cao, nơi chất lượng được đo lường và định giá một cách minh bạch.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của hội thảo là việc ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột, Simexco Daklak và Công ty Cà phê Ea Pốk. Thỏa thuận này nhằm kết nối chặt chẽ ba trụ cột: nghiên cứu – sản xuất – thị trường. Trong đó, Simexco Daklak không chỉ tham gia mà còn đóng vai trò dẫn dắt quá trình chuyển đổi, hướng tới mục tiêu đưa Robusta Việt Nam gia nhập phân khúc Fine Robusta, nơi giá trị được quyết định bởi chất lượng thay vì khối lượng.
Fine Robusta không chỉ là một khái niệm mới, mà còn là hướng đi tất yếu trong bối cảnh thị trường cà phê ngày càng phân hóa mạnh mẽ. Người tiêu dùng toàn cầu đang chuyển dần từ việc quan tâm đến số lượng sang chú trọng chất lượng, nguồn gốc và tính bền vững. Điều này mở ra cơ hội lớn cho những quốc gia sản xuất nếu biết cách nâng cấp chuỗi giá trị, đồng thời cũng đặt ra thách thức không nhỏ đối với những mô hình sản xuất truyền thống.
Theo Ban tổ chức, việc lựa chọn Đắk Lắk – thủ phủ cà phê của Việt Nam làm nơi tổ chức hội thảo mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Không chỉ là vùng nguyên liệu trọng điểm, Đắk Lắk còn được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và định hình các tiêu chuẩn mới cho Robusta. Từ đây, một tư duy phát triển mới đang dần hình thành: chuyển từ vai trò “cung ứng nguyên liệu” sang “định nghĩa giá trị”.