Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tháng 4 là thời điểm nắng nóng gay gắt nhất trong năm tại nhiều vùng. Nhiệt độ ban ngày phổ biến 36-40°C, một số nơi ở Bắc Trung Bộ có thể vượt 41°C khi gió Lào hoạt động mạnh. Độ ẩm không khí giảm thấp, có thời điểm xuống dưới 30%, tạo điều kiện đặc biệt thuận lợi để cháy rừng bùng phát và lan nhanh.
Nguy cơ cháy rừng tại nhiều địa phương đang ở cấp V, mức cực kỳ nguy hiểm, mức cao nhất trong cấp độ cảnh báo cháy rừng. Ảnh minh họa
Hiện nay, nguy cơ cháy rừng tại nhiều địa phương đã lên tới cấp V, mức cao nhất trong hệ thống cảnh báo. Trong đó, khu vực Bắc Trung Bộ chịu tác động trực tiếp của gió Lào khô nóng, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng ở mức rất cao. Các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị là những địa bàn thường xuyên xảy ra cháy rừng lớn trong thời kỳ này. Rừng thông, keo cùng lớp thực bì khô khiến lửa dễ bắt và lan nhanh trên diện rộng.
Tháng 4 cũng là giai đoạn cuối mùa khô tại Tây Nguyên, khi thảm thực vật đã khô kiệt sau nhiều tháng không mưa. Các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng cần đặc biệt cảnh giác, nhất là tại các khu rừng thông và rừng khộp - nơi có nguy cơ cháy lan nhanh.
Tại khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, các cánh rừng tràm như U Minh Thượng, U Minh Hạ và rừng đặc dụng ở An Giang, Cà Mau đang ở mức cảnh báo cao. Đáng lưu ý, lớp than bùn dưới rừng tràm khi khô có thể bắt lửa và cháy âm ỉ nhiều ngày, gây khó khăn lớn cho công tác dập lửa.
Các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai cũng ghi nhận nguy cơ cháy rừng tăng cao trong điều kiện thời tiết hanh khô. Hoạt động đốt nương rẫy đầu vụ vẫn là nguyên nhân phổ biến gây cháy lan vào rừng tại khu vực này.
Cơ quan chức năng cho biết, đốt nương rẫy, đốt thực bì là nguyên nhân chính gây cháy rừng, nhất là khi gặp gió mạnh. Bên cạnh đó, các hành vi bất cẩn như vứt tàn thuốc, đốt vàng mã, nấu ăn gần rừng trong điều kiện khô nóng đều tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn. Trong điều kiện nhiệt độ vượt 40°C, độ ẩm xuống thấp, chỉ cần một nguồn nhiệt nhỏ, thậm chí ma sát giữa cành cây khô cũng có thể làm bùng phát đám cháy.
Trước nguy cơ cháy rừng ở mức cực kỳ nguy hiểm, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân và du khách tuyệt đối không sử dụng lửa trong và gần rừng vào mùa khô; không đốt nương rẫy khi chưa được phép; không vào rừng khi cảnh báo cháy ở cấp IV-V; đồng thời kịp thời thông báo cho lực lượng chức năng khi phát hiện cháy.
Đối với chủ rừng và các đơn vị quản lý, cần tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm; phát dọn đường băng cản lửa, xử lý thực bì khô; kiểm tra, chuẩn bị đầy đủ phương tiện chữa cháy; và chủ động phối hợp với lực lượng kiểm lâm, công an, quân đội để sẵn sàng xử lý các tình huống khẩn cấp.
Trong bối cảnh thời tiết cực đoan gia tăng, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho hay, việc nâng cao ý thức cộng đồng và chủ động phòng ngừa được xem là yếu tố then chốt để hạn chế thiệt hại do cháy rừng.