Thanh Hóa: Mở hướng phát triển du lịch sinh thái từ những đồi chè

Cây chè bén rễ, tạo sinh kế bền vững

Từ một vùng đất được khai hoang vào đầu những năm 1990, Bình Sơn, nay thuộc xã Thọ Bình (tỉnh Thanh Hóa) đã từng bước gây dựng được thương hiệu chè riêng. Với hơn 400 ha chè, trong đó nhiều diện tích cho thu hoạch ổn định, cây trồng này đang trở thành sinh kế chủ lực của hàng trăm hộ dân. Không dừng lại ở sản xuất, địa phương đang tính toán khai thác cảnh quan đồi chè, hồ đập để mở thêm hướng phát triển du lịch, nâng cao giá trị kinh tế từ cây chè.

Trải qua hơn 30 năm, chè Bình Sơn đã từng bước khẳng định được vị thế trên thị trường, trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương. Ít ai biết rằng, để có được vùng chè xanh mướt như hôm nay, người dân nơi đây đã trải qua quá trình thử nghiệm nhiều loại cây trồng trên vùng đất mới.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hà Minh Tài - Phó Chủ tịch UBND xã Thọ Bình cho biết, từ đầu những năm 1990, huyện Triệu Sơn (cũ) có chủ trương đưa người dân đến khai hoang, lập nghiệp tại Bình Sơn. Trong quá trình sản xuất, nhiều loại cây trồng như keo, nứa, mía... lần lượt được đưa vào thử nghiệm. Tuy nhiên, qua thực tiễn canh tác, cây chè được đánh giá là phù hợp nhất với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu nơi đây.

Một số giống chè ngon, có tiếng ở miền Bắc cũng được đưa về trồng thử nghiệm và cho kết quả khả quan. Từ đó, diện tích chè từng bước được mở rộng, trở thành cây trồng chủ lực, giúp nhiều hộ gia đình thoát nghèo, vươn lên khá giả. So với một số cây trồng truyền thống, chè mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, đồng thời tạo việc làm và thu nhập thường xuyên cho người dân.

Hiện toàn xã có hơn 400 hộ gia đình trồng chè, tập trung chủ yếu tại khu vực xã Bình Sơn (cũ). Gia đình bà Cao Thị Hoa, ở thôn Đông Tranh là một trong những hộ gắn bó lâu năm với loại cây trồng này. Với 1,5 ha chè được trồng từ năm 1993, đến nay, vườn chè đã trở thành nguồn thu nhập quan trọng, giúp gia đình bà ổn định cuộc sống.

Theo bà Hoa, mỗi tháng gia đình có thể thu hoạch chè từ 2 - 3 lần, tùy thuộc vào thời tiết và tốc độ sinh trưởng của cây. Vào những thời điểm chè phát triển tốt, sản lượng thu hoạch lớn, gia đình phải thuê thêm lao động tại địa phương để hỗ trợ hái chè. Các công đoạn chế biến được gia đình chủ động thực hiện nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Không chỉ mang lại nguồn thu thường xuyên, cây chè còn tạo ra sự gắn bó lâu dài giữa người dân với nghề sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Trong đó, với những hộ có diện tích sản xuất lớn, hiệu quả kinh tế từ cây chè càng thể hiện rõ.

Anh Trịnh Đình Huy (42 tuổi, thôn 8 xã Thọ Bình), cho biết nếu thời tiết thuận lợi, áp dụng đúng quy trình chăm sóc, mỗi ha chè có thể mang lại doanh thu khoảng 200 triệu đồng/năm. Mức thu nhập này cao hơn nhiều lần so với trồng keo trên cùng diện tích.

Từng tốt nghiệp kỹ sư lâm nghiệp và có thời gian làm công tác khuyến nông tại địa phương, anh Huy sau đó quyết định nghỉ việc để tập trung phát triển kinh tế gia đình bằng nghề trồng chè, tiếp nối công việc của thế hệ trước.

“Gia đình anh hiện có 4 ha chè, được trồng từ năm 1994. Đến năm 2016, nhận thấy yêu cầu ngày càng cao về năng suất và chất lượng sản phẩm, gia đình tôi quyết định thay thế một phần diện tích chè cũ bằng giống PH8. Đây là bước chuyển trong tư duy sản xuất, hướng đến nâng cao chất lượng và giá trị kinh tế thay vì chỉ tập trung mở rộng diện tích”, anh Huy cho hay.

Theo thống kê của UBND xã Thọ Bình, toàn xã hiện có hơn 400 ha chè, trong đó trên 300 ha đang cho thu hoạch ổn định. Năng suất bình quân đạt khoảng 7 tấn chè tươi/ha/năm, tương đương khoảng 1,5 tấn chè khô.

Đáng chú ý, sản phẩm chè Bình Sơn ngày càng được nâng tầm về chất lượng và thương hiệu. Năm 2019, sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Đến năm 2024, sản phẩm “Chè sạch Bình Sơn” của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Bình Sơn được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao. Đây là dấu mốc quan trọng, góp phần nâng cao uy tín sản phẩm, tạo thêm cơ hội tiếp cận các kênh phân phối và thị trường tiêu thụ rộng hơn.

Hướng đến chế biến sâu, khai thác tiềm năng du lịch

Từ những kết quả đạt được, xã Thọ Bình đang đặt mục tiêu khai thác tốt hơn tiềm năng của vùng chè, không chỉ dừng ở sản xuất và tiêu thụ chè nguyên liệu mà còn hướng đến chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển các sản phẩm dịch vụ đi kèm.

Chia sẻ về hướng phát triển kinh tế địa phương, ông Nguyễn Hùng Vương - Bí thư Đảng ủy xã Thọ Bình cho biết, trên địa bàn hiện vẫn còn nhiều diện tích đất đồi đang được người dân sử dụng để trồng keo. Đây là dư địa để địa phương nghiên cứu, vận động người dân chuyển đổi sang cây chè tại những khu vực có điều kiện phù hợp, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo sinh kế bền vững hơn.

“Cùng với mở rộng vùng nguyên liệu, địa phương định hướng tăng cường liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã, đẩy mạnh chế biến sâu, quảng bá và xây dựng thương hiệu chè Bình Sơn. Việc đưa sản phẩm lên các nền tảng số, mở rộng kênh tiêu thụ cũng được xác định là giải pháp cần thiết để nâng cao giá trị sản phẩm và hạn chế phụ thuộc vào thị trường truyền thống”, ông Vương thông tin.

Theo ông Vương, thêm một hướng đi mới đang được địa phương quan tâm là khai thác cảnh quan thiên nhiên gắn với vùng chè để phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp.

“Dù chưa chính thức tổ chức hoạt động đón khách du lịch, nhưng vào những dịp cuối tuần, vùng chè Bình Sơn đã thu hút khá đông du khách đến tham quan, trải nghiệm. Những hoạt động như cùng người dân thu hái chè, chụp ảnh trong trang phục dân tộc, thưởng thức các món ăn đặc sản, trong đó có gà đồi Bình Sơn, đang dần trở thành trải nghiệm được nhiều người yêu thích”, ông Vương nói và cho biết, bên cạnh những đồi chè xanh mướt, Thọ Bình còn có lợi thế về cảnh quan hồ, đập tự nhiên. Trong đó, đập Khe Lùng và hồ Ngô Công đang thu hút sự quan tâm của giới trẻ nhờ không gian xanh mát, không khí trong lành, phù hợp với các hoạt động tham quan, chụp ảnh và nghỉ ngơi cuối tuần. Đây được xem là những tài nguyên có thể kết nối thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm, kết hợp giữa tham quan vùng chè, tìm hiểu quy trình sản xuất, thưởng thức đặc sản địa phương và khám phá cảnh quan thiên nhiên.

“Thời gian tới, xã sẽ mời một số doanh nghiệp trong lĩnh vực chế biến chè đến khảo sát, xây dựng kế hoạch phối hợp nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và tạo đầu ra ổn định cho người dân. Bên cạnh đó, địa phương cũng định hướng phát triển du lịch sinh thái, từng bước biến những đồi chè thành điểm check-in hấp dẫn, thu hút du khách”, ông Vương cho hay.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo xã Thọ Bình, để biến tiềm năng thành sản phẩm du lịch thực sự, địa phương vẫn còn không ít khó khăn. Hạ tầng giao thông, dịch vụ thương mại và các điều kiện phục vụ khách tham quan chưa đồng bộ. Trong khi đó, phát triển du lịch đòi hỏi nguồn lực đầu tư, phương thức tổ chức và khả năng kết nối các dịch vụ. Vì vậy, địa phương xác định cần triển khai từng bước, trên cơ sở khảo sát, đánh giá kỹ điều kiện thực tế, đồng thời nghiên cứu, học tập những mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái đã phát huy hiệu quả ở các địa phương khác.

Từ một cây trồng được lựa chọn trong quá trình khai hoang, lập nghiệp, chè Bình Sơn đã trở thành sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu, mang lại thu nhập cho hàng trăm hộ dân. Nếu được đầu tư bài bản về vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến, quảng bá và kết nối dịch vụ, những đồi chè xanh mướt cùng cảnh quan hồ đập của Thọ Bình có thể trở thành lợi thế để địa phương phát triển kinh tế theo hướng đa giá trị, kết hợp nông nghiệp với du lịch, từng bước nâng cao đời sống người dân.