Thanh Hóa: Nông dân làm nông nghiệp công nghệ cao, thu hàng tỷ đồng mỗi năm

Làm chủ công nghệ, nâng giá trị nông sản

Từ xuất phát điểm là người làm dịch vụ cơ giới hóa nông nghiệp, ông Nguyễn Xuân Thiên (khu phố Triệu Tiền, phường Đông Tiến, Thanh Hóa) từng bước chuyển hướng sang sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Trên diện tích khoảng 3,2 ha, ông Thiên đầu tư nhà màng, hệ thống tưới tự động, cảm biến nhiệt độ, độ ẩm và các thiết bị điều khiển nhằm chủ động điều kiện sản xuất.

Hiện mô hình tập trung vào các loại rau, củ, quả như dưa Kim Hoàng Hậu, dưa chuột baby, cà chua và đặc biệt là hoa lan Hồ Điệp. Sản phẩm được sản xuất theo quy trình kiểm soát chặt chẽ, hướng tới nâng cao chất lượng, giá trị và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Xuân Thiên cho biết, hành trình đến với nông nghiệp công nghệ cao bắt đầu từ quá trình làm cơ giới hóa nông nghiệp. Năm 2012, thành lập hợp tác xã và đầu tư máy móc phục vụ sản xuất, từ làm đất, gieo cấy đến thu hoạch. Việc cơ giới hóa giúp giảm chi phí khoảng 5-7 triệu đồng/ha, đồng thời góp phần nâng năng suất lúa.

“Sau đó, chúng tôi đi nhiều tỉnh, tham quan nhiều mô hình và nhận thấy muốn sản xuất nông nghiệp hiệu quả thì phải thay đổi cách làm, ứng dụng khoa học kỹ thuật. Từ năm 2015, chúng tôi bắt đầu chuyển sang làm nông nghiệp công nghệ cao, trước hết với dưa vàng và dưa chuột baby”, ông Thiên chia sẻ.

Sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm, đến năm 2021, ông Thiên bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về hoa lan Hồ Điệp. Tuy nhiên, do chi phí đầu tư lớn, ông dành thêm khoảng 2 năm khảo sát thị trường, nhập lan về bán trong dịp Tết để thăm dò nhu cầu người tiêu dùng.

Nhận thấy thị trường trong tỉnh có sức tiêu thụ tốt, năm 2023, ông Thiên quyết định đầu tư quy mô lớn vào mô hình trồng lan. Tổng vốn đầu tư cho khu sản xuất lan, khu trưng bày cùng một phần diện tích sản xuất dưa khoảng 10 tỷ đồng. Trong đó, dự án được hỗ trợ khoảng 36% cho chuyển giao công nghệ, kỹ thuật và các nội dung liên quan.

Điểm nổi bật của mô hình là hệ thống nhà lan được thiết kế theo hướng tự động hóa cao. Nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và chế độ thông gió được kiểm soát thông qua cảm biến và hệ thống điều khiển. Các lớp mái, lưới và thiết bị che chắn có thể tự động điều chỉnh theo điều kiện thời tiết và yêu cầu sinh trưởng của cây.

“Các thông số được cài đặt trên hệ thống máy tính. Khi thời tiết thay đổi, hệ thống có thể tự động điều chỉnh lưới, ánh sáng và các điều kiện trong nhà lan. Những thời điểm bình thường, chúng tôi có thể vận hành chế độ tự động để giảm nhân công, còn giai đoạn cây chuẩn bị ra hoa thì phải theo dõi sát hơn”, ông Thiên nói và cho biết, để nâng hiệu quả sản xuất, ông tận dụng lợi thế nắng nhiều của Thanh Hóa để lắp đặt hệ thống điện mặt trời. Theo tính toán của cơ sở, hệ thống này giúp giảm khoảng 17-18 triệu đồng chi phí tiền điện mỗi tháng.

Không chỉ tiết giảm chi phí, chủ cơ sở còn tìm cách gia tăng giá trị sản phẩm. Với hoa lan Hồ Điệp, thay vì chỉ bán cây theo dạng thương phẩm, ông Thiên phát triển thêm các sản phẩm lan cắm trên chậu, gỗ lũa và các sản phẩm trang trí phục vụ thị trường. Cách làm này giúp giá trị sản phẩm tăng khoảng 15-20% so với phương thức bán buôn thông thường.

Hiện mỗi năm, cơ sở cung ứng khoảng 4 vạn chậu lan Hồ Điệp, cùng khoảng 120 tấn dưa Kim Hoàng Hậu, 70 tấn dưa chuột baby và 60 tấn cà chua. Riêng nhóm sản phẩm hoa lan đạt doanh thu khoảng 5 tỷ đồng/năm; sau khi trừ các khoản chi phí và khấu hao, lợi nhuận đạt khoảng 1 tỷ đồng.

Theo ông Thiên, lợi thế lớn của việc phát triển hoa lan Hồ Điệp tại Thanh Hóa không chỉ nằm ở điều kiện nắng mà còn ở thị trường tiêu thụ. Thay vì phải vận chuyển phần lớn sản phẩm đến các tỉnh, thành phố lớn, cơ sở có thể tiêu thụ đáng kể ngay tại thị trường trong tỉnh.

“Thanh Hóa có lượng người tiêu dùng lớn. Đây là lợi thế để chúng tôi tổ chức sản xuất và tiêu thụ ngay tại địa phương, giảm chi phí logistics. Chúng tôi muốn hình thành một chuỗi tương đối khép kín, từ sản xuất, tạo sản phẩm đến tiêu thụ”, ông Thiên nói.

Lan tỏa cách làm mới trong sản xuất nông nghiệp

Không dừng lại ở việc phát triển mô hình của gia đình, ông Thiên còn duy trì hoạt động dịch vụ máy móc, thiết bị cơ giới hóa và hỗ trợ kỹ thuật cho hàng trăm hộ dân. Qua đó, kinh nghiệm sản xuất, cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ được chia sẻ rộng hơn tới nông dân.

“Thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục huy động thêm nguồn lực để mở rộng mô hình, đồng thời nghiên cứu thêm các phân khúc hoa lan có giá trị cao, phù hợp với nhu cầu thị trường”, ông Thiên cho hay.

Đánh giá về mô hình này, ông Lê Khải Sơn - Chủ tịch Hội Nông dân phường Đông Tiến, cho rằng ông Thiên là hội viên tích cực trong sản xuất, luôn tìm tòi, học hỏi và mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật.

“Đây có thể nói là mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chuẩn hóa và số hóa trong chuỗi sản xuất, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho gia đình và tạo việc làm cho lao động địa phương”, ông Sơn đánh giá.

Theo ông Sơn, mô hình hoa lan Hồ Điệp không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập mà còn có sức lan tỏa khi nhiều tổ chức, đơn vị và nông dân trong, ngoài tỉnh đến tham quan, học tập kinh nghiệm.

“Từ cơ giới hóa sản xuất đến đầu tư nhà màng, tự động hóa và phát triển thị trường, mô hình của ông Thiên cho thấy hướng đi mới trong sản xuất nông nghiệp. Trong đó, công nghệ không chỉ giúp kiểm soát tốt quá trình canh tác mà còn góp phần giảm chi phí, nâng chất lượng và gia tăng giá trị nông sản”, ông Sơn nói.

Với doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động và hỗ trợ kỹ thuật cho nhiều hộ dân, mô hình của ông Thiên đang trở thành một điểm sáng trong quá trình chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp hàng hóa, công nghệ cao tại Thanh Hóa.