Thanh khoản 'căng', Ngân hàng Nhà nước kích hoạt lại các ‘van’ hỗ trợ

Bơm mạnh qua OMO, giữ lãi suất 4,5%/năm

Lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh trong những phiên gần đây, trong khi Ngân hàng Nhà nước đồng thời gia tăng cung ứng vốn qua kênh thị trường mở và mở lại kênh hoán đổi ngoại tệ. Các động thái được thực hiện trong bối cảnh nhu cầu vốn ngắn hạn của hệ thống gia tăng, nhất là vào giai đoạn cao điểm cuối quý III.

Theo số liệu của Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng (Vira), lãi suất bình quân liên ngân hàng bằng đồng Việt Nam kỳ hạn qua đêm, kỳ hạn chính chiếm phần lớn khối lượng giao dịch, trong phiên gần nhất đã tăng 2,5 điểm phần trăm lên 7%/năm. Ở các kỳ hạn khác, lãi suất 1 tuần giữ ở mức 4,8%/năm; kỳ hạn 2 tuần ở mức 6%/năm, trong khi kỳ hạn 1 tháng tăng 0,5 điểm phần trăm lên 6,5%/năm.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động, tạo thêm nhu cầu bổ sung nguồn vốn tại các ngân hàng. Theo các chuyên gia, chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động có thời điểm gần 2 triệu tỷ đồng, khiến các nhà băng phải tăng cường huy động tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá và vay mượn trên thị trường liên ngân hàng.

Thực tế cho thấy, nhà điều hành đã tăng cường điều tiết thanh khoản thông qua kênh cho vay cầm cố trên thị trường mở (OMO). Cụ thể, ngày 21/9, Ngân hàng Nhà nước chào thầu 46.000 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày, 12.000 tỷ đồng kỳ hạn 14 ngày, 4.000 tỷ đồng kỳ hạn 35 ngày và 1.000 tỷ đồng kỳ hạn 91 ngày. Lãi suất ở tất cả các kỳ hạn đều được duy trì ở mức 4,5%/năm.

Kết quả, các ngân hàng trúng thầu tổng cộng 57.066 tỷ đồng, trong khi lượng vốn đáo hạn trong ngày là 9.151 tỷ đồng. Như vậy, Ngân hàng Nhà nước đã bơm ròng khoảng 47.915 tỷ đồng qua nghiệp vụ thị trường mở trong ngày 21/9. Lượng vốn lưu hành trên kênh cầm cố được nâng lên khoảng 200.403 tỷ đồng.

Động thái này tiếp tục được duy trì trong phiên 22/9, khi nhà điều hành chào thầu 3.775 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày và 2.131 tỷ đồng kỳ hạn 14 ngày. Toàn bộ khối lượng được các tổ chức tín dụng hấp thụ với lãi suất 4,5%/năm. Ở chiều ngược lại, có 6.557 tỷ đồng đến kỳ đáo hạn. Ngân hàng Nhà nước không chào thầu tín phiếu trong phiên này.

Tính chung phiên 22/9, Ngân hàng Nhà nước hút ròng 650 tỷ đồng khỏi hệ thống. Khối lượng vốn lưu hành trên kênh cầm cố sau phiên này ở mức 199.752 tỷ đồng. Trước đó, trong tuần từ ngày 14-18/9, nhà điều hành cũng đã chào thầu 38.000 tỷ đồng qua kênh cầm cố với các kỳ hạn 7, 14, 35 và 91 ngày, lãi suất 4,5%/năm.

Như vậy, bên cạnh việc duy trì lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5%/năm, nhà điều hành đang sử dụng nghiệp vụ thị trường mở để điều tiết nguồn vốn ngắn hạn trong hệ thống.

Mở thêm kênh swap, bổ sung nguồn VND có thời hạn

Không chỉ tăng cường cung ứng vốn qua OMO, Ngân hàng Nhà nước còn mở thêm một kênh cung ứng thanh khoản khác thông qua nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ. Ngày 21/9, Ngân hàng Nhà nước thông báo thực hiện hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 7 ngày với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Tổng khối lượng ngoại tệ tối đa nhà điều hành thực hiện hoán đổi trong phiên can thiệp là 2 tỷ USD.

Theo phương án, Ngân hàng Nhà nước thực hiện hoán đổi USD với VND (swap) kỳ hạn 7 ngày theo hình thức mua USD giao ngay và bán USD kỳ hạn. Ngày giá trị của giao dịch là T+1, tức ngày 22/9/2026. Tỷ giá mua giao ngay được công bố ở mức 24.406 VND/USD, trong khi tỷ giá kỳ hạn là 24.412 VND/USD, chênh lệch 6 đồng/USD.

Với hạn mức tối đa 2 tỷ USD, nếu toàn bộ khối lượng này được thực hiện, lượng VND tương ứng theo tỷ giá mua giao ngay vào khoảng 48.812 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây là quy mô ngoại tệ tối đa Ngân hàng Nhà nước công bố cho phiên can thiệp, không đồng nghĩa toàn bộ hạn mức sẽ được sử dụng. Khối lượng thực tế phụ thuộc vào nhu cầu hoán đổi ngoại tệ của các tổ chức tín dụng.

Theo phương án được công bố, mỗi tổ chức tín dụng được đăng ký nhu cầu thực hiện hoán đổi không quá 80% tổng khối lượng ngoại tệ tối đa nhà điều hành công bố. Với hạn mức 2 tỷ USD, mỗi tổ chức tín dụng có thể đăng ký tối đa tương đương 1,6 tỷ USD.

Về bản chất, nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ là hình thức cung ứng VND có thời hạn. Các ngân hàng tạm thời bán USD giao ngay cho Ngân hàng Nhà nước để nhận VND phục vụ nhu cầu vốn ngắn hạn, sau đó mua lại số ngoại tệ này khi hợp đồng đáo hạn. Do đó, lượng VND được cung ứng qua kênh swap chỉ mang tính tạm thời và sẽ được Ngân hàng Nhà nước thu hồi sau 7 ngày.

Việc sử dụng đồng thời OMO và hoán đổi ngoại tệ diễn ra trong bối cảnh lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tăng, trong khi tỷ giá USD/VND ổn định, thậm chí giảm so với hồi đầu năm. Theo Công Ty TNHH MTV Chứng khoán ACB (ACBS), việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất trong tháng 9 chủ yếu làm thu hẹp dư địa điều hành của Ngân hàng Nhà nước, thay vì tạo ra nhu cầu thắt chặt chính sách trong nước ngay lập tức. ACBS cho rằng, nhà điều hành có thể ưu tiên điều tiết thanh khoản và các biện pháp hỗ trợ truyền dẫn tín dụng có mục tiêu, thay vì bước vào một chu kỳ tăng lãi suất chính sách.

Những diễn biến trên cho thấy Ngân hàng Nhà nước đang theo dõi và điều tiết nguồn vốn ngắn hạn của hệ thống thông qua nhiều công cụ. Lãi suất tái cấp vốn hiện vẫn ở mức 4,5%/năm (theo dữ liệu cập nhật ngày 22/9). Tuy nhiên, việc lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng tăng mạnh không đồng nghĩa các ngân hàng sẽ ngay lập tức tăng lãi suất tiền gửi đối với khách hàng.

Thực tế, mặt bằng huy động vốn đã ở mức tương đối cao trước khi lãi suất liên ngân hàng tăng trở lại. Theo mặt bằng lãi suất niêm yết ngày 23/9, lãi suất kỳ hạn 6-12 tháng tại một số ngân hàng đã vượt 7%/năm. Trong khi đó, nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước lớn chủ yếu niêm yết quanh mức 6,6-6,8%/năm ở các kỳ hạn này.

Theo các chuyên gia, nếu áp lực thanh khoản kéo dài, cạnh tranh huy động vốn có thể tiếp tục gia tăng. Tuy nhiên, mức tăng cụ thể còn phụ thuộc vào nhu cầu vốn, diễn biến tín dụng, thanh khoản của từng ngân hàng và định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước.

Trong điều hành chính sách tiền tệ, Chính phủ vẫn yêu cầu Ngân hàng Nhà nước chủ động, linh hoạt, giữ ổn định thanh khoản và phấn đấu giảm lãi suất cho vay, đồng thời tập trung tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên.