Tháo gỡ khó khăn, tạo động lực tăng trưởng cho VEAM

Nhiều điểm nghẽn

Đoàn công tác của Bộ Công Thương vừa có buổi làm việc với Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam - CTCP (VEAM) tại Hà Nội vào chiều 23/7, nhằm rà soát kết quả sản xuất kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026, nhiệm vụ những tháng cuối năm, đồng thời bàn các giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tái cơ cấu và nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổng công ty.

Với kết quả sản xuất kinh doanh tích cực trong 6 tháng đầu năm 2026, VEAM đặt mục tiêu trong 6 tháng cuối năm thực hiện thêm 1.998,8 tỷ đồng giá trị sản xuất công nghiệp, 2.760,4 tỷ đồng doanh thu và 16,6 triệu USD kim ngạch xuất khẩu.

Đồng thời, Tổng công ty tiếp tục xây dựng Đề án cơ cấu lại VEAM giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045; triển khai kế hoạch tăng trưởng gắn với phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Để hoàn thành các mục tiêu trên, VEAM kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc về quyết toán cổ phần hóa, điều chỉnh vốn điều lệ tại các đơn vị thành viên, dự án mở rộng của Toyota Việt Nam, phương án di dời SVEAM tại Khu công nghiệp Biên Hòa 1, phát triển công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi sản phẩm theo xu hướng xe điện, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu và xử lý hàng hóa tồn kho kéo dài.

Từ thực tiễn hoạt động, đại diện các đơn vị thành viên cũng nêu nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ. Theo ông Lê Văn Khanh, Giám đốc FOMECO cho biết, doanh nghiệp cơ khí đang chịu sức ép ngày càng lớn từ yêu cầu khắt khe của khách hàng quốc tế về chất lượng, tiến độ giao hàng và khả năng truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó là áp lực cạnh tranh về lao động kỹ thuật, chi phí nguyên vật liệu và nguồn lực đầu tư đổi mới thiết bị.

Theo ông Khanh, sản xuất vòng bi là lĩnh vực truyền thống của FOMECO. Tuy nhiên, khoảng 10 năm qua, trước sức ép cạnh tranh từ sản phẩm nhập khẩu, đặc biệt là hàng Trung Quốc, doanh nghiệp chủ yếu duy trì sản xuất các dòng vòng bi cỡ nhỏ cung cấp cho Honda Việt Nam và Yamaha, trong khi thị phần các dòng vòng bi khác cho xe máy và ô tô ngày càng thu hẹp.

Trong thời gian tới, FOMECO định hướng đầu tư dây chuyền sản xuất vòng bi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường. Đồng thời, mong muốn nhận được sự hỗ trợ của Bộ Công Thương đối với chương trình đầu tư này.

Trong khi đó, ông Tống Ngọc Thắng, Giám đốc MATEXIM cho biết, doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn liên quan đến quy hoạch đất và thực hiện nghĩa vụ thuế tài nguyên. MATEXIM đề nghị Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính và tỉnh Thái Nguyên làm rõ phương pháp xác định giá tính thuế, tháo gỡ các thủ tục về đất đai nhằm xử lý các tồn tại kéo dài, khôi phục hoạt động và giảm áp lực tài chính.

Đối với Nhà máy Ô tô VEAM, ông Nguyễn Văn Hải, Giám đốc Nhà máy cho biết, sau nhiều năm tái cơ cấu và xử lý hàng tồn kho, năm 2026 là năm đầu tiên đơn vị có lãi trở lại. Nhà máy đang tiếp tục phát triển các mẫu xe mới, tìm kiếm đối tác trong lĩnh vực ô tô du lịch, ô tô tải và xe điện. Đồng thời, nâng cấp dây chuyền sản xuất, mở rộng hệ thống bán hàng và đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đến năm 2030, Nhà máy Ô tô VEAM đặt mục tiêu đạt quy mô khoảng 80.000 xe. Để hiện thực hóa mục tiêu này, doanh nghiệp kiến nghị Bộ Công Thương tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục bổ sung nhãn hiệu sản xuất theo Nghị định số 116/2017/NĐ-CP, đồng thời sớm có định hướng phát triển hạ tầng trạm sạc dùng chung và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sản xuất các dòng phương tiện phục vụ lực lượng công an, quốc phòng.

Ở lĩnh vực nghiên cứu và phát triển, ông Ngô Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Công nghệ cho biết, đơn vị đã nghiên cứu, sản xuất được nhiều sản phẩm cơ khí, khuôn mẫu, xử lý nhiệt và vật liệu công nghệ cao, một số sản phẩm đã từng bước xuất khẩu sang Nhật Bản. Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu vẫn gặp khó khăn do chi phí đầu tư lớn, thị trường cho sản phẩm mới còn hạn chế và cơ chế mua sắm chưa phù hợp với đặc thù nghiên cứu khoa học.

Do đó, Viện kiến nghị Bộ Công Thương tăng cường đặt hàng các nhiệm vụ nghiên cứu, hỗ trợ tạo thị trường cho sản phẩm công nghệ trong nước và hoàn thiện cơ chế mua sắm theo hướng linh hoạt hơn để thúc đẩy thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu.

Rà soát, lập danh mục sản phẩm cho ngành công nghiệp trọng điểm

Trên cơ sở các kiến nghị của VEAM và các đơn vị thành viên, đại diện các Cục, Vụ chức năng thuộc Bộ Công Thương đã trao đổi, định hướng xử lý theo từng nhóm vấn đề, từ phát triển công nghiệp hỗ trợ, tham gia chuỗi cung ứng đến mở rộng thị trường xuất khẩu và hoàn thiện cơ chế chính sách.

Theo ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp cho biết, Bộ Công Thương đang phối hợp xử lý nhiều nội dung liên quan đến dự án mở rộng của Toyota Việt Nam, phát triển công nghiệp hỗ trợ, xây dựng chiến lược vật liệu, tái cơ cấu doanh nghiệp khai khoáng, sửa đổi Nghị định số 116/2017/NĐ-CP và hoàn thiện cơ chế phát triển xe điện.

Cục Công nghiệp cũng đề nghị VEAM rà soát, xây dựng danh mục các sản phẩm có khả năng tham gia chuỗi cung ứng trong các ngành công nghiệp trọng điểm như ô tô, đường sắt, năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương sẽ hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với các tập đoàn, chủ đầu tư và các chương trình phát triển công nghiệp phù hợp.

Đối với công tác phát triển thị trường, bà Võ Hồng Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài đề nghị VEAM xác định rõ các sản phẩm xuất khẩu trọng điểm để phối hợp với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời mở rộng sang các thị trường còn nhiều dư địa như Đông Nam Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh.

Cùng với đó, ông Bùi Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại đánh giá các nhóm sản phẩm cơ khí, máy nông nghiệp, linh kiện và công nghiệp hỗ trợ của VEAM phù hợp với định hướng ưu tiên của Chương trình Xúc tiến thương mại quốc gia và đề nghị doanh nghiệp chủ động xây dựng các chương trình xúc tiến chuyên ngành, tham gia hội chợ, triển lãm và các đoàn giao dịch quốc tế.

Đối với lĩnh vực ô tô, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, sẽ tiếp tục phối hợp tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến sản xuất, lắp ráp và kinh doanh trong phạm vi chức năng quản lý, đồng thời tổng hợp các kiến nghị của doanh nghiệp để nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Trong thời gian tới, VEAM sẽ tập trung xây dựng chiến lược phát triển dài hạn dựa trên năng lực sản xuất cốt lõi, chủ động phát triển sản phẩm mới, mở rộng thị trường và tạo dựng các nguồn doanh thu bền vững.