Thúc đẩy tăng trưởng bằng tài khóa mở rộng
Trong bài phát biểu trước Quốc hội ngày 20/2, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi khẳng định mục tiêu xây dựng đất nước “mạnh mẽ và thịnh vượng hơn”, với trọng tâm là chuyển hướng chính sách tài khóa theo hướng chủ động, khuyến khích đầu tư và củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn.
Điểm nhấn quan trọng là cam kết chấm dứt tình trạng “thắt chặt tài khóa quá mức và đầu tư chưa đầy đủ cho tương lai”. Theo bà Sanae Takaichi, nội các mới sẽ cải thiện các chính sách tài khóa “có trách nhiệm và chủ động”, tập trung nguồn lực cho quản lý khủng hoảng và những lĩnh vực có tiềm năng phát triển cao. Thông điệp xuyên suốt là tạo động lực tăng trưởng bền vững thay vì duy trì cách tiếp cận thận trọng kéo dài.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi phát biểu trước Quốc hội ngày 20/2. Ảnh: Japan Today
Một trong những biện pháp cụ thể được đề xuất là tạm dừng trong hai năm mức thuế tiêu dùng 8% đối với thực phẩm và đồ uống. Thủ tướng Nhật Bản cho biết các cuộc thảo luận sẽ được thúc đẩy tại một “hội đồng quốc gia” liên đảng, với mục tiêu đạt kết luận tạm thời trước mùa hè và nhanh chóng trình các dự luật liên quan.
Trong bối cảnh lạm phát kéo dài ảnh hưởng đến đời sống người dân, việc đình chỉ thuế tiêu dùng được xem là giải pháp ngắn hạn nhằm giảm bớt gánh nặng chi tiêu cho các hộ gia đình. Đáng chú ý, chính phủ sẽ không phát hành trái phiếu để bù đắp thâm hụt do biện pháp này gây ra, qua đó thể hiện nỗ lực cân đối tài khóa trong khi vẫn hỗ trợ tiêu dùng.
Biện pháp thuế nói trên được định vị như một bước đệm cho kế hoạch dài hạn hơn, gồm khấu trừ thuế thu nhập và hệ thống trợ cấp tiền mặt. Theo Thủ tướng, việc “huy động tối đa” các công cụ chính sách sẽ giúp hình thành vòng tuần hoàn tích cực giữa đầu tư và tăng lương, qua đó củng cố sức cầu nội địa và thúc đẩy tăng trưởng.
Về lập pháp, bà kêu gọi hợp tác để sớm thông qua dự thảo ngân sách ban đầu cho tài khóa 2026 bắt đầu từ tháng 4, cùng các dự luật cải cách thuế. Trong bối cảnh Nhật Bản bước vào phiên họp đặc biệt kéo dài 150 ngày, ưu tiên ổn định ngân sách và khung chính sách được đặt lên hàng đầu nhằm tạo nền tảng cho chương trình tăng trưởng mới.
Tăng cường năng lực quốc gia, mở rộng hợp tác quốc tế
Song song với định hướng kinh tế, bài phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản cũng dành dung lượng đáng kể cho việc củng cố năng lực an ninh và vị thế quốc gia của Nhật Bản trong môi trường quốc tế nhiều biến động.
Chính phủ cũng cam kết cập nhật ba văn kiện chủ chốt về an ninh và quốc phòng trong năm nay, đồng thời “phát triển chiến lược” tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Định hướng này phản ánh nỗ lực duy trì vai trò chủ động của Nhật Bản trong cấu trúc an ninh khu vực.
Về đối ngoại, Thủ tướng Nhật Bản cho biết sẽ đẩy mạnh quan hệ với các cường quốc, nền kinh tế lớn trên thế giới. Chính phủ Nhật Bản cũng đặt mục tiêu “tái thiết chuỗi cung ứng không phụ thuộc vào các quốc gia cụ thể”, đồng thời tăng cường hợp tác với các đối tác cùng chí hướng. Đây là bước đi nhằm củng cố an ninh kinh tế và giảm thiểu rủi ro gián đoạn nguồn cung.
Ở trong nước, Thủ tướng Nhật Bản đề cập việc xây dựng, định hướng xử lý cụ thể để bảo đảm ổn định xã hội. Chính phủ cũng dự kiến đến mùa hè sẽ xây dựng đề cương quy định liên quan đến việc người nước ngoài mua đất, vấn đề được nhìn nhận có liên quan đến an ninh quốc gia và thị trường bất động sản.
Chương trình hành động được Thủ tướng Sanae Takaichi phác thảo tập trung vào ba trụ cột: thúc đẩy tăng trưởng bằng tài khóa chủ động, củng cố an ninh và năng lực quốc gia, cùng với tái cấu trúc chuỗi cung ứng và mở rộng hợp tác quốc tế. Thông điệp xuyên suốt là tăng cường nội lực kinh tế song hành với nâng cao vị thế và khả năng ứng phó của Nhật Bản trong môi trường toàn cầu nhiều thách thức.