Áp lực cạnh tranh bộc lộ
Thị trường xe điện Trung Quốc, vốn được xem là đầu tàu tăng trưởng toàn cầu, đang cho thấy những tín hiệu điều chỉnh đáng chú ý khi doanh số của các hãng lớn đồng loạt suy giảm. Trường hợp của hãng xe BYD là minh chứng rõ nét.
Theo báo cáo công bố trên sàn chứng khoán, doanh số toàn cầu của hãng xe điện BYD trong tháng 2/2026 giảm 41,1% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng sụt giảm thứ sáu liên tiếp và là mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 2/2020, thời điểm kinh tế chịu tác động nặng nề bởi đại dịch COVID-19. Tính chung hai tháng đầu năm, doanh số toàn cầu của hãng giảm 35,8%, mức giảm sâu nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2020.
Doanh số hãng xe BYD giảm sâu trong tháng 2. Ảnh minh họa: SCMP
Yếu tố mùa vụ có thể là một phần nguyên nhân. Thị trường Trung Quốc thường ghi nhận biến động mạnh trong hai tháng đầu năm do thời điểm tết Nguyên đán thay đổi. Năm nay, kỳ nghỉ được kéo dài lên 9 ngày, có thể làm gián đoạn hoạt động bán hàng và giao xe. Tuy nhiên, mức suy giảm của BYD cho thấy áp lực không chỉ đến từ yếu tố thời vụ.
Điểm đáng chú ý là sự phân hóa giữa thị trường nội địa và quốc tế. Trong khi lượng xe xuất khẩu của BYD trong tháng 2 đạt 100.600 xe, duy trì tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước, thì doanh số tại thị trường trong nước giảm tới 65%, xuống còn 89.590 xe. Trước đó trong tháng 1, mức giảm nội địa đã là 53,2%, đồng thời BYD bị Geely vượt qua để trở thành hãng xe dẫn đầu tại Trung Quốc.
Diễn biến này phản ánh cường độ cạnh tranh ngày càng gay gắt tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới. Không chỉ cạnh tranh về sản phẩm, các hãng còn bước vào cuộc đua về tài chính và công nghệ. BYD đã tham gia triển khai chương trình tài chính lãi suất thấp kéo dài 7 năm, mô hình được Tesla khởi xướng từ tháng 1/2026 nhằm kích cầu tiêu dùng.
Song song với đó, hãng được kỳ vọng sẽ công bố các đổi mới công nghệ quan trọng trong tháng này, trong bối cảnh khoảng cách công nghệ giữa các nhà sản xuất ngày càng thu hẹp. Áp lực cạnh tranh cũng khiến cơ quan quản lý Trung Quốc phải ban hành quy định mới về giá và siết chặt giám sát hoạt động xuất khẩu xe mới dưới dạng xe đã qua sử dụng, nhằm định hướng ngành sang cạnh tranh dựa trên giá trị thay vì giảm giá đơn thuần.
Ở chiều ngược lại, việc BYD duy trì tăng trưởng xuất khẩu cho thấy chiến lược mở rộng ra thị trường nước ngoài đang đóng vai trò cân bằng trước sự suy yếu trong nước. Hãng cùng Geely hiện nằm trong nhóm cuối tham gia đấu thầu mua lại một nhà máy Nissan, Mercedes-Benz tại Mexico, động thái cho thấy tham vọng tăng hiện diện toàn cầu.
Xiaomi và bài toán quy mô trong giai đoạn đầu
Không chỉ BYD, Xiaomi, tân binh trong lĩnh vực xe điện, cũng ghi nhận biến động mạnh về doanh số. Theo thông tin công bố trên tài khoản Weibo chính thức, Xiaomi đã bàn giao hơn 20.000 xe trong tháng 2, giảm đáng kể so với hơn 39.000 xe trong tháng 1. Mức sụt giảm này diễn ra trong bối cảnh hãng mới bước vào thị trường ô tô điện từ năm 2024 với mẫu sedan Speed Ultra 7 (SU7).
Khác với BYD, doanh nghiệp đã có quy mô lớn và hệ sinh thái sản xuất tương đối hoàn chỉnh, Xiaomi vẫn ở giai đoạn xây dựng nền tảng sản xuất. Hãng cho biết đang chuẩn bị cho việc sản xuất hàng loạt thế hệ SU7 tiếp theo. Điều này cho thấy chiến lược tập trung vào mở rộng năng lực và chuẩn hóa quy trình trước khi đẩy mạnh tăng trưởng sản lượng.
Diễn biến doanh số của hai doanh nghiệp cho thấy một số điểm đáng chú ý về thị trường xe điện Trung Quốc hiện nay. Tốc độ tăng trưởng cao của giai đoạn trước đang nhường chỗ cho sự sàng lọc mạnh mẽ hơn. Khi quy mô thị trường đã lớn, biên độ tăng trưởng tự nhiên thu hẹp, cạnh tranh chuyển từ mở rộng thị phần sang giành giật khách hàng hiện hữu.
Đồng thời, cạnh tranh không chỉ diễn ra ở giá bán mà còn ở tài chính, công nghệ và khả năng mở rộng ra quốc tế. Các gói vay ưu đãi dài hạn, kế hoạch đổi mới công nghệ và chiến lược đầu tư nhà máy ở nước ngoài là những công cụ được sử dụng song song.
Bên cạnh đó, sự khác biệt giữa doanh nghiệp dẫn đầu như BYD và tân binh như Xiaomi cho thấy hai giai đoạn phát triển khác nhau trong cùng một ngành. Một bên đang xử lý bài toán bảo vệ thị phần và duy trì vị thế, bên còn lại tập trung xây dựng quy mô và hoàn thiện chuỗi sản xuất.
Từ những con số doanh số gần đây, có thể thấy thị trường xe điện Trung Quốc đang bước vào giai đoạn điều chỉnh và tái định vị. Đà tăng trưởng vẫn tồn tại, đặc biệt ở mảng xuất khẩu, nhưng áp lực trong nước buộc các hãng phải thay đổi chiến lược để thích ứng với môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.