Cơ hội lớn nhưng rào cản không ít
Châu Âu luôn được xem là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng hàng đầu của doanh nghiệp Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang 27 nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) duy trì đà tăng khá, với hơn 56,2 tỷ USD, tăng trên 8,6% so với năm trước. 2 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu từ Việt Nam sang EU cũng khá tích cực, cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn.
Xuất khẩu từ Việt Nam sang EU cũng khá tích cực. Ảnh minh họa
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Diệu Thanh - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân nữ Việt Nam tại Liên minh châu Âu - cho biết: Nhiều mặt hàng sản xuất tại Việt Nam có chất lượng tốt, được thị trường châu Âu đánh giá cao, trong đó đặc biệt là những mặt hàng nông sản, thực phẩm. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những rào cản khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu riêng của từng đối tác.
Cụ thể, theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, ngày 18/12/2024, EU đã ban hành Quy định số 2024/3153 sửa đổi cơ chế áp dụng tạm thời các biện pháp kiểm soát chính thức và khẩn cấp đối với nông sản, thực phẩm nhập khẩu vào EU. Cùng với đó, EU cũng đã thực thi nhiều quy định mới trong khuôn khổ Thỏa thuận Xanh EU, ảnh hưởng trực tiếp tới hàng hóa nhập khẩu vào thị trường này.
Nổi bật trong số đó là Quy định 2024/1781 về Thiết kế sinh thái cho các sản phẩm bền vững. Quy định đặt ra các yêu cầu cụ thể về thiết kế sinh thái theo từng nhóm sản phẩm để thích hợp với đặc điểm vòng đời của mỗi nhóm thông qua các tiêu chí tối thiểu để đảm bảo sản phẩm bền, tin cậy, có thể tái sử dụng, có thể sửa chữa, tiết kiệm năng lượng và có một số bộ phận có thể tái chế.
Đặc biệt, một trong những vấn đề mới và được quan tâm nhất hiện nay đối với hàng hóa xuất khẩu vào EU là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), được Liên minh châu Âu thí điểm áp dụng từ tháng 10/2023 và thực hiện đầy đủ từ năm 2026. Đây là chính sách của EU nhằm giảm thiểu khí thải carbon độc hại từ sản phẩm nhập khẩu từ các nước bên ngoài EU.
Châu Âu vẫn là thị trường tiềm năng cho hàng hóa Việt Nam. Ảnh minh họa
Tăng cường “cầu nối” hỗ trợ doanh nghiệp
Dù đã có những cơ hội nhất định, song với những hàng rào khắt khe, quá trình thâm nhập thị trường châu Âu của doanh nghiệp Việt Nam vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Trong đó, theo bà Nguyễn Diệu Thanh, một trong những khó khăn lớn là doanh nghiệp trong nước chưa tham gia sâu vào hệ thống phân phối bản địa, dẫn đến việc hàng hóa khó duy trì hiện diện ổn định trên thị trường.
Không ít doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào các nhà nhập khẩu trung gian, khiến khả năng kiểm soát thị trường, xây dựng thương hiệu và mở rộng quy mô thị trường bị hạn chế. Điều này cũng khiến giá trị gia tăng của sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng. Trong khi đó, để có thể đi đường dài tại thị trường châu Âu, doanh nghiệp Việt cần từng bước hiện diện trực tiếp trong các kênh phân phối, từ bán buôn đến bán lẻ.
Một trở ngại khác là sự thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp Việt, cả trong và ngoài nước. Hoạt động xuất khẩu phần lớn vẫn mang tính đơn lẻ, thiếu sự phối hợp để hình thành chuỗi cung ứng đủ mạnh. Điều này khiến doanh nghiệp khó đáp ứng những đơn hàng lớn, ổn định. Trong khi đó, đây lại là yếu tố rất quan trọng với các đối tác châu Âu.
Ngoài ra, việc đầu tư cho chiến lược dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường này còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp vẫn có xu hướng tìm kiếm đơn hàng ngắn hạn thay vì xây dựng kế hoạch phát triển bền vững, trong khi thị trường châu Âu đòi hỏi sự kiên trì, ổn định và cam kết lâu dài.
Từ thực tế trên, để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận hiệu quả hơn với thị trường châu Âu, Hội Doanh nhân nữ Việt Nam tại Liên minh châu Âu đã được thành lập, với gần 400 hội viên hoạt động trong nhiều lĩnh vực như: khách sạn, nhà hàng; dịch vụ làm đẹp, khoa học - công nghệ…, bà Nguyễn Diệu Thanh cho rằng, hội đang triển khai nhiều hoạt động, nhằm hỗ trợ thúc đẩy liên kết, chia sẻ thông tin thị trường EU và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các kênh phân phối phù hợp.
Bên cạnh đó, một số mô hình như xây dựng trung tâm giới thiệu sản phẩm, phát triển hệ thống phân phối của người Việt hay kết nối trực tiếp với đối tác sở tại đang được triển khai, bước đầu tạo nền tảng cho hàng Việt mở rộng chỗ đứng. Tuy nhiên, để những nỗ lực này đạt hiệu quả cao hơn, cần có thêm sự hỗ trợ đồng bộ về chính sách và nguồn lực. Qua đó, giúp doanh nghiệp từng bước vượt qua rào cản và khai thác hiệu quả thị trường châu Âu.
Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU-Việt Nam trong khuôn khổ Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu sẽ diễn ra tại Hà Nội ngày 24/3 với chủ đề “Hợp tác đầu tư hướng tới tương lai bền vững”. Sự kiện dự kiến thu hút khoảng 500 đại biểu, bao gồm đại diện EU, các cơ quan Chính phủ Việt Nam, doanh nghiệp hàng đầu của châu Âu và Việt Nam cùng các tổ chức tài chính quốc tế.