Thị trường chứng khoán: Kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế

Huy động vốn trên thị trường chứng khoán tăng trưởng tốt

Sáng 23/7, tại Hà Nội, Tạp chí Nhà đầu tư đã tổ chức hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn". Sự kiện nhằm tạo diễn đàn đối thoại chính sách, đề xuất giải pháp phát triển thị trường vốn nhanh và bền vững, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao của nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Ông Hà Duy Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhận định, 6 tháng đầu năm 2026, bức tranh kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán Việt Nam đã ghi nhận những dấu ấn vô cùng tích cực. Quy mô thị trường chứng khoán mở rộng: Tính đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,8 triệu tỷ đồng (tăng 6% so với cuối năm 2025, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025).

Thị trường hiện có 54 doanh nghiệp vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó 4 doanh nghiệp vượt mốc 10 tỷ USD. Thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, tương đương 22,1% GDP. Huy động vốn trên thị trường chứng khoán tăng trưởng tốt, tổng giá trị huy động vốn qua cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp đạt 325,3 nghìn tỷ đồng (tăng 15,83% so với cùng kỳ năm 2025). “Có thể thấy, thị trường chứng khoán tiếp tục phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Sự ổn định các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và tăng trưởng của thị trường chứng khoán chính là bàn đạp vững chắc để thị trường vốn phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững” - ông Hà Duy Tùng thông tin.

Cũng theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế không thể thay thế và là kênh dẫn vốn trung, dài hạn chủ lực của nền kinh tế. Sau gần 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trong những thị trường năng động nhất khu vực ASEAN.

Đối với nền kinh tế và doanh nghiệp, thị trường chứng khoán giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn chủ sở hữu dồi dào, phát hành trái phiếu dài hạn để đầu tư vào các dự án hạ tầng lớn, mua sắm trang thiết bị công nghệ hiện đại mà không bị áp lực trả nợ gốc trong ngắn hạn. Đồng thời, sự phát triển của thị trường chứng khoán giúp đa dạng hóa các công cụ tài chính, giảm thiểu tối đa các rủi ro mang tính hệ thống.

Từ góc độ xã hội, thị trường chứng khoán cũng là kênh chuyển hóa hiệu quả nguồn tiền nhàn rỗi trong dân chúng thành nguồn vốn đầu tư trực tiếp vào sản xuất, kinh doanh, biến mỗi người dân thành người đồng hành chia sẻ lợi nhuận cùng sự lớn mạnh của doanh nghiệp nước nhà.

“Có thể khẳng định, không thể có một nền kinh tế phát triển bền vững nếu thiếu đi một thị trường chứng khoán đủ lớn, đủ sâu và đủ mạnh” - ông Hà Duy Tùng khẳng định và cho rằng, đó là lý do tại Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 đã khẳng định mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là “Phát triển thị trường chứng khoán ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững, hội nhập; nâng cao khả năng chống chịu rủi ro, có cơ cấu hợp lý giữa các cấu phần thị trường, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, chủ yếu cho nền kinh tế”.

Để thị trường chứng khoán thành kênh huy động vốn dài hạn

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Đức Sơn - Tổng Biên tập Tạp chí Nhà đầu tư cho biết, ngày 27/6, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 168/NQ-CP về cập nhật kịch bản tăng trưởng và các giải pháp trọng tâm, nhằm quyết tâm đưa tăng trưởng kinh tế năm 2026 đạt từ 10% trở lên, trong đó 6 tháng cuối năm phấn đấu tăng trưởng 11,9%.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 cần đạt khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương bình quân khoảng 7,7 triệu tỷ đồng mỗi năm, gấp hơn hai lần giai đoạn 2021-2025. Tuy nhiên, cấu trúc cung ứng vốn của Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng.

Tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam ở mức rất cao (khoảng 146% tới cuối năm 2025), thuộc nhóm cao nhất đối với các nước có mức thu nhập trung bình thấp. Điều này đặt ra không ít thách thức trong công tác điều hành, nhất là đối với vấn đề cân đối nguồn vốn và quản trị rủi ro thanh khoản. Tín dụng trung, dài hạn hiện vẫn chủ yếu được tài trợ từ nguồn vốn huy động ngắn hạn, làm gia tăng rủi ro kỳ hạn và áp lực thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Trong khi đó, các kênh dẫn vốn khác vẫn còn nhiều dư địa phát triển.

Tính đến cuối tháng 5/2026, vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam đạt trên 10,6 triệu tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025. Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp mới đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 10% GDP - những con số còn khiêm tốn so với nhiều nền kinh tế khác.

Để gỡ khó về vốn cho mục tiêu tăng trưởng, tại Nghị quyết 168/NQ-CP, Chính phủ yêu cầu tiếp tục triển khai hiệu quả giải pháp phát triển thị trường chứng khoán; trình sửa đổi Luật Chứng khoán tại Kỳ họp Quốc hội tháng 10/2026 và các quy định có liên quan để nâng cao năng lực thị trường; thiết kế các sản phẩm tài chính mới, thu hút dòng vốn của các nhà đầu tư quốc tế vào Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Gần nhất, tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng” diễn ra ngày 18/7, Thủ tướng tiếp tục yêu cầu phát triển lành mạnh thị trường vốn, thị trường trái phiếu doanh nghiệp; ưu tiên phát triển thị trường vốn trong nước làm kênh huy động vốn dài hạn. Đặc biệt, giao Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam trong tháng 7/2026.

Theo ông Hà Duy Tùng, việc tổ chức xếp hạng FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 10/2025 và có hiệu lực vào ngày 21/9/2026 tới đây mở ra những cơ hội huy động vốn quan trọng. Ước tính khoảng hàng tỷ USD từ các quỹ chỉ số (ETF) và các quỹ chủ động sẽ đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam ngay khi quyết định nâng hạng có hiệu lực, trong đó, theo dự báo của HSBC và Ngân hàng Thế giới, Việt Nam có thể thu hút khoảng 8 đến 10 tỷ USD trong dài hạn.

Tuy nhiên, việc nâng hạng không chỉ nằm ở dòng vốn ngoại đổ vào Việt Nam, mà chính là ở động lực cải cách tự thân mà nó mang lại. Song để đạt được và duy trì vị thế thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn của các tổ chức xếp hạng uy tín như FTSE Russell hay MSCI, Việt Nam phải tiến hành một cuộc cách mạng sâu sắc về cả tư duy và hành động, bao gồm thay đổi tư duy quản lý, chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy “quản lý những gì kiểm soát được” sang tư duy “kiến tạo phát triển và quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế”.

Cũng đánh giá thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, song theo TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đối mặt với những thách thức do nhà đầu tư cá nhân chiếm phần lớn, nhà đầu tư dùng đòn bẩy tài chính nhiều, quy mô còn nhỏ, lượng hàng ít và mức độ tập trung vào một số lĩnh vực như ngân hàng, bất động sản… Theo đó, để thị trường chứng khoán thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế, Việt Nam cần quyết liệt gỡ bỏ các rào cản, đặc biệt phải giải quyết triệt để những nút thắt kéo dài, tiêu biểu như yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (prefunding) đối với nhà đầu tư nước ngoài, thực hiện công bố thông tin bằng tiếng Anh và đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện thông thoáng hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường.

Hội thảo Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức vào sáng 23/7, nhằm góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.