“Cỗ máy tăng trưởng” đang tăng tốc
Hội nghị Trung ương 2 đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế 2 con số. Mục tiêu này đòi hỏi các cấu phần của tăng trưởng như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng nội địa đều phải nỗ lực tăng trưởng mạnh hơn trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, những “cơn gió ngược” từ thị trường xuất khẩu chưa hoàn toàn lắng dịu, thì thị trường trong nước đang nổi lên như một trụ đỡ vững chắc. Không còn là “phương án dự phòng”, tiêu dùng nội địa đang từng bước khẳng định vai trò là động lực chính của tăng trưởng, đặc biệt khi mục tiêu tăng trưởng hai con số được Trung ương đặt ra như một yêu cầu mang tính chiến lược cho giai đoạn phát triển mới.
Tiêu dùng nội địa hiện đóng góp khoảng 55 - 60% GDP.
Nhìn vào bức tranh quý I/2026, có thể thấy rõ sự sôi động của thị trường nội địa. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 1.902,8 nghìn tỷ đồng, tăng 10,9% so với cùng kỳ năm trước; nếu loại trừ yếu tố giá vẫn tăng 7%. Riêng tháng 3/2026, con số này đạt 638,6 nghìn tỷ đồng, tăng 12,1%. Đây không chỉ là những con số khô khan mà là tín hiệu cho thấy sức mua đang phục hồi mạnh mẽ, niềm tin tiêu dùng dần được củng cố.
Đáng chú ý, sự tăng trưởng diễn ra đồng đều ở nhiều nhóm ngành. Doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 13,3%; du lịch lữ hành tăng 12,5% nhờ sự phục hồi của ngành du lịch và lượng khách quốc tế gia tăng. Nhóm hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm tăng 9,8%, phản ánh nhu cầu tiêu dùng ổn định, trong khi các nhóm hàng như may mặc, đồ dùng gia đình cũng ghi nhận mức tăng tích cực.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Hữu Linh – Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, tiêu dùng nội địa hiện đóng góp khoảng 55 - 60% GDP. Con số này đặt thị trường trong nước vào vị trí trung tâm của cấu trúc tăng trưởng.
Sự tăng trưởng không chỉ đến từ nhu cầu tiêu dùng truyền thống mà còn được thúc đẩy mạnh mẽ bởi sự chuyển dịch trong hành vi tiêu dùng. Hạ tầng thương mại hiện đại tiếp tục mở rộng với 1.293 siêu thị, 276 trung tâm thương mại cùng hơn 8.200 chợ truyền thống. Song song với đó là sự bùng nổ của thương mại điện tử, với quy mô đạt khoảng 32 tỷ USD năm 2025, chiếm gần 12% tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ.
Tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử trên 20%/năm không chỉ phản ánh xu hướng tiêu dùng mới mà còn cho thấy sự thích ứng nhanh của doanh nghiệp với chuyển đổi số. Từ livestream bán hàng đến thanh toán không dùng tiền mặt, từ quản trị chuỗi cung ứng đến phân tích dữ liệu khách hàng, tất cả đang tái định hình thị trường bán lẻ.
Tuy nhiên, một thực tế cần nhìn thẳng là sự phân hóa giữa các khu vực vẫn còn rõ nét. Hạ tầng thương mại hiện đại tập trung chủ yếu ở các đô thị lớn, trong khi khu vực nông thôn, miền núi vẫn phụ thuộc vào chợ truyền thống. Điều này đặt ra bài toán không chỉ về phát triển mà còn về công bằng trong tiếp cận thị trường.
Hoàn thiện chính sách để “kích hoạt” sức mua
Trước yêu cầu tăng trưởng hai con số, phát triển thị trường nội địa không còn là lựa chọn, mà là mệnh lệnh. Chính vì vậy, Bộ Chính trị, Chính phủ đã xác định rõ vai trò nền tảng của thị trường trong nước, đồng thời chỉ đạo quyết liệt các giải pháp thúc đẩy tiêu dùng.
Bộ Công Thương đang tập trung hoàn thiện hệ thống hạ tầng thương mại, điều chỉnh chiến lược phát triển thị trường theo hướng phù hợp với bối cảnh mới. Các chương trình kích cầu tiêu dùng, thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt Nam tiếp tục được triển khai, trong đó Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” được đổi mới theo hướng thực chất hơn.
Ở góc độ doanh nghiệp, áp lực từ thị trường cũng đang buộc các đơn vị phải thay đổi. Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean, cho biết trong bối cảnh đơn hàng xuất khẩu biến động, doanh nghiệp phải tái cơ cấu, chuyển hướng mạnh hơn vào thị trường nội địa.
Nhưng thị trường trong nước không phải “miền đất dễ”. Cạnh tranh ngày càng khốc liệt, đặc biệt khi hàng hóa giá rẻ, không rõ nguồn gốc tràn vào, nhất là trên các nền tảng thương mại điện tử. Nếu không kiểm soát tốt hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại, thị trường nội địa sẽ khó trở thành điểm tựa thực sự cho doanh nghiệp.
Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, một trong những “nút thắt” là thiếu chiến lược cạnh tranh nhập khẩu rõ ràng. Hàng ngoại giá rẻ liên tục gia tăng hiện diện, trong khi hệ thống phân phối trong nước chưa thực sự ưu tiên hàng Việt. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp cảm thấy “xuất khẩu dễ hơn bán trong nước”, một nghịch lý cần được giải quyết.
Về dài hạn, niềm tin của người tiêu dùng chính là “chìa khóa vàng”. Trong bối cảnh tiêu dùng hiện đại, minh bạch thông tin, truy xuất nguồn gốc không còn là lợi thế cạnh tranh mà phải trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Khi người tiêu dùng tin tưởng, họ sẽ chi tiêu nhiều hơn, và chính điều đó sẽ tạo ra vòng quay tích cực cho nền kinh tế.
Giai đoạn 2026 - 2030, ngành bán lẻ được đặt mục tiêu tăng trưởng 13 - 15%/năm, cao hơn đáng kể so với các định hướng trước đó. Đây là mức tăng trưởng đầy tham vọng, nhưng cũng là điều kiện cần để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, cùng với kích cầu tiêu dùng, các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại, hoàn thiện khung pháp lý cho thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ người tiêu dùng.
Nhìn xa hơn, thị trường nội địa không chỉ là “bệ đỡ” mà còn là “bệ phóng”. Một thị trường trong nước mạnh sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo nền tảng để vươn ra quốc tế. Và trong hành trình hướng tới tăng trưởng hai con số, không có con đường nào bền vững hơn việc bắt đầu từ chính nội lực của mình.