Đủ tiêu chuẩn, điều kiện thành lập 2 thành phố
Chiều 4/8, dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến đối với các dự thảo Nghị quyết: thành lập các phường của tỉnh Bắc Ninh; việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập thành phố Bắc Ninh; việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh.
Tại phiên họp, trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định, cụ thể: Tại Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 24/7/2026 của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, ý kiến của Bộ Chính trị tại Kết luận số 20-KL/TW ngày 07/4/2026 và Kết luận số 52-KL/TW ngày 20/6/2026 về đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, trình Quốc hội khóa XVI xem xét, quyết định tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất và Văn bản số 1184-CV/VPTW ngày 23/3/2026 của Văn phòng Trung ương thông báo ý kiến của Bộ Chính trị về yêu cầu khẩn trương rà soát, đánh giá tổng thể các địa phương, trường hợp có đủ điều kiện theo quy định thì báo cáo cấp có thẩm quyền nâng cấp lên chính quyền đô thị.
Đồng thời, việc thành lập thành phố và phường đã phù hợp với Quy hoạch tổng thể quốc gia; Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, Quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, Quy hoạch tỉnh, Quy hoạch chung đô thị của Quảng Ninh và Bắc Ninh.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với các dự thảo Nghị quyết: thành lập các phường của tỉnh Bắc Ninh; việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập thành phố Bắc Ninh; việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh.
Cùng với đề xuất thành lập thành phố Bắc Ninh, Chính phủ đề xuất thành lập 12 phường trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã thuộc tỉnh Bắc Ninh, gồm: Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam.
Việc thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh (sau khi thành lập 12 phường). Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có 4.713,75 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 3.989.623 người và có 99 đơn vị cấp xã gồm 54 xã và 45 phường.
Đối với Quảng Ninh, việc thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có 6.231,27 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh và thành lập thành phố Bắc Ninh.
Trình tự, thủ tục lập các Đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của UBTVQH về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính. Các Đề án đã được lấy ý kiến cử tri và ý kiến của HĐND ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp với tỷ lệ tán thành cao. Thành phần hồ sơ các Đề án đã bảo đảm đầy đủ, đúng quy định của pháp luật, đủ điều kiện trình UBTVQH xem xét, cho ý kiến và quyết định các nội dung theo thẩm quyền.
Việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường đã bảo đảm 05/05 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15; đã đạt đủ 07/07 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương và 05/05 tiêu chuẩn thành lập phường theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng tán thành với đề xuất của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trên cơ sở kế thừa Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh.
Nâng cao chất lượng đời sống người dân
Cho ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến bày tỏ thống nhất với các tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh, thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân tại các thành phố sau khi được thành lập.
Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Văn Chiến đề nghị hai địa phương đặc biệt quan tâm đến đời sống của người dân tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và những địa bàn còn khó khăn. Bởi, Quảng Ninh hiện có 12 xã với hơn 160.000 người dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 12,31% dân số. Bắc Ninh có 29 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với khoảng 390.000 người, chiếm khoảng 11,02% dân số.
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cũng nhấn mạnh, việc địa phương được nâng cấp lên thành phố không chỉ là sự thay đổi về tên gọi hay mô hình đơn vị hành chính, mà phải tạo ra những chuyển biến cụ thể về hạ tầng, việc làm, thu nhập, dịch vụ công và chất lượng cuộc sống, nhất là đối với người dân tại những địa bàn còn khó khăn.
Góp ý đối với Điều 3 của dự thảo nghị quyết về tổ chức thực hiện, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị làm rõ phạm vi tiếp tục áp dụng các cơ chế, chế độ và chính sách đặc thù hiện hành tại Quảng Ninh và Bắc Ninh.
Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái và Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định tỉnh sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ và quyết tâm thực hiện tốt các nhiệm vụ sau khi thành lập thành phố Bắc Ninh, thành phố Quảng Ninh.
100% các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết thông qua các dự thảo, nghị quyết.
Tại phiên họp, 100% các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết về việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh theo bản đã được tiếp thu, chỉnh lý. Nghị quyết này dự kiến có hiệu lực từ ngày 20/9/2026, sau khi Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh.
Tiếp đó, 100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt cũng đã biểu quyết tán thành thông qua về nguyên tắc các dự thảo nghị quyết về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh. Các nghị quyết này sẽ có hiệu lực cùng thời điểm với các nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với nội dung các hồ sơ do Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trình; tán thành việc trình Quốc hội xem xét, thông qua các nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh ngay tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh dự kiến có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, tờ trình và các đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh đảm bảo tiến đố để trình Quốc hội xem xét dự kiến vào ngày 6/8; đồng thời chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của toàn bộ thông tin và số liệu trong hồ sơ.