Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia vào cuộc
Vừa qua, trên một số diễn đàn mạng xã hội dành cho tài xế xe công nghệ xuất hiện hiện tượng một số bài viết kêu gọi tài xế Grab đồng loạt tắt ứng dụng (app) của hãng, không nhận chuyến (dự kiến diễn ra trong hai ngày 12 và 13/9), trong đó có vấn đề liên quan đến chiết khấu và thu nhập thực nhận. Đây là thông tin có tính tiêu cực, các bên liên quan cần tiếp cận và xử lý vấn đề một cách khách quan, trên tinh thần đối thoại và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Liên quan đến sự việc trên, thông tin từ Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) cho biết, thời quan vừa qua, cơ quan này nhận được một số phản ánh, kiến nghị của các cá nhân là đối tác tài xế của Công ty TNHH Grab liên quan đến chính sách giá cước áp dụng đối với khách hàng và chính sách phí, chiết khấu, các khoản khấu trừ áp dụng đối với đối tác tài xế tham gia cung ứng dịch vụ thông qua ứng dụng Grab.
Theo nội dung phản ánh, giá cước của một số chuyến xe được cho là ở mức thấp hoặc có xu hướng giảm, trong khi đối tác tài xế phải chịu các chi phí đầu vào và các khoản phí, chiết khấu, khấu trừ do Grab áp dụng, qua đó ảnh hưởng đến số tiền thực tế đối tác tài xế nhận được.
Ngày 8/9/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã có giấy mời làm việc và văn bản đề nghị Công ty TNHH Grab cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến chính sách giá cước, phí, chiết khấu và các khoản khấu trừ áp dụng đối với khách hàng và đối tác tài xế.
Tài xế xe công nghệ Grab trên đường phố Hà Nội.
Khó xác định số tiền thực nhận
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, anh Lê Văn Kiên, tài xế GrabBike đang hoạt động tại Hà Nội cho hay, vấn đề khiến nhiều anh em tài xế chúng tôi băn khoăn là khoản chiết khấu trả cho tài xế của hãng xe Grab đang gây khó hiểu.
Theo anh Kiên, với cách tính hiện tại, mức thu nhập chưa tương xứng với công sức bỏ ra sau khi trừ tiền xăng xe, chi phí hao mòn phương tiện...
Cùng phản ánh về mức tiền thực nhận, tài xế GrabBike Nguyễn Thịnh Cường cho biết, khoản tiền bị khấu trừ theo quan sát của anh không đồng nhất giữa các chuyến xe. Mức chênh lệch có thể dao động từ 30%, 40%, thậm chí có chuyến lên tới khoảng 50% số tiền khách hàng thanh toán.
Anh Cường lấy ví dụ, với một cuốc xe ngắn có số tiền khách trả 16.000 đồng, tài xế chỉ nhận được 8.000 đồng. Với chuyến xe dài khoảng 6 km, số tiền thực nhận có trường hợp chỉ khoảng 18.000 đồng, tương đương khoảng 3.000 đồng/km.
Tài xế di chuyển đến nơi đón và trả khách với đoạn đường hơn 2 km nhưng chỉ nhận được tiền công chưa đến 10.000 đồng.
Anh Cường cho rằng, chính sách hiện tại của Grab chưa bảo đảm sự hài hòa về lợi ích giữa hai bên. Chúng tôi vẫn xem xe công nghệ là nghề mưu sinh, tuy nhiên, hãng cần minh bạch và đảm bảo quyền lợi cho tài xế.
Cần minh bạch giá, phí và khoản thực nhận
Phân tích dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng Luật sư Đồng Đội (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) cho rằng, vấn đề cốt lõi là tính minh bạch và khả năng nhận biết thông tin của các bên tham gia giao dịch.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đặt ra yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh phải cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, rõ ràng, không gây nhầm lẫn; đồng thời công khai thông tin về giá, chi phí và điều kiện giao dịch theo quy định pháp luật.
Đối với nền tảng áp dụng cơ chế giá linh hoạt, việc giá thay đổi theo thời điểm, khu vực hoặc quan hệ cung - cầu về nguyên tắc không đồng nghĩa với vi phạm pháp luật. Điều quan trọng là hành khách phải có khả năng biết tổng số tiền phải thanh toán trước khi quyết định sử dụng dịch vụ. Tài xế cũng cần được cung cấp đủ thông tin để xác định số tiền thực tế được hưởng và cơ cấu các khoản bị khấu trừ.
“Nếu cách thể hiện nhiều loại phí khiến hành khách khó xác định tổng số tiền phải thanh toán hoặc tài xế khó nhận biết khoản tiền thực tế mình được hưởng, vấn đề pháp lý đặt ra trước hết là yêu cầu minh bạch thông tin, điều kiện giao dịch và bảo vệ quyền lợi của bên sử dụng dịch vụ. Muốn kết luận có vi phạm hay không vẫn phải căn cứ vào cách thức công bố, hợp đồng, dữ liệu giao dịch và thực tế vận hành”, luật sư Trần Xuân Tiền nhận định.
Phóng viên Báo Công Thương ghi nhận ý kiến của tài xe Grab.
Theo luật sư Tiền, người sử dụng không nhất thiết phải được biết toàn bộ thuật toán nội bộ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải cung cấp những thông tin cần thiết để khách hàng và tài xế hiểu được giá, phí, quyền, nghĩa vụ cũng như các điều kiện giao dịch liên quan.
Khi việc thay đổi chính sách làm thay đổi đáng kể quyền lợi hoặc nghĩa vụ của khách hàng, tài xế, yêu cầu thông báo, giải thích và minh bạch thông tin càng cần được đặt ra. Nếu thông tin không đủ rõ ràng đến mức người sử dụng không thể nhận biết hoặc dự đoán hợp lý chi phí, khoản được hưởng hay nghĩa vụ của mình, trách nhiệm pháp lý có thể phát sinh tùy nội dung vi phạm và hậu quả thực tế.
Còn theo Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng văn phòng Luật sư Chính pháp (Đoàn luật sư TP. Hà Nội), cần hết sức thận trọng khi đánh giá chính sách tăng hoặc điều chỉnh phí của Grab dưới góc độ pháp luật cạnh tranh. Việc doanh nghiệp điều chỉnh giá, phí không mặc nhiên là hành vi vi phạm pháp luật. Vấn đề quan trọng là phải xác định Grab đang có vị trí như thế nào trên thị trường liên quan và chính sách phí đó có phải là hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh hay không...
Theo Điều 24 Luật Cạnh tranh năm 2018, doanh nghiệp có thể được coi là có vị trí thống lĩnh nếu có sức mạnh thị trường đáng kể hoặc có thị phần từ 30% trở lên trên thị trường liên quan. Tuy nhiên, muốn xác định Grab có vị trí thống lĩnh hay không thì trước hết phải xác định đúng thị trường liên quan. Không thể đơn giản lấy thị phần của Grab trong một phân khúc dịch vụ rồi kết luận doanh nghiệp thống lĩnh toàn bộ thị trường vận tải hành khách.
Điều 26 Luật Cạnh tranh cũng cho phép xem xét nhiều yếu tố khác ngoài thị phần, như quy mô doanh nghiệp, rào cản gia nhập thị trường, lợi thế công nghệ, hạ tầng kỹ thuật, khả năng kiểm soát nguồn cung và các yếu tố đặc thù của ngành. Đối với nền tảng số, đây là những yếu tố rất đáng chú ý bởi doanh nghiệp càng có nhiều người dùng, nhiều tài xế và dữ liệu thì hiệu ứng mạng và sức mạnh thị trường có thể càng lớn.
Nếu Grab được xác định có vị trí thống lĩnh thì Điều 27 Luật Cạnh tranh đặt ra giới hạn rất rõ: Doanh nghiệp không được áp đặt giá mua, giá bán dịch vụ bất hợp lý gây ra hoặc có khả năng gây thiệt hại cho khách hàng; đồng thời không được áp đặt những điều kiện thương mại hoặc điều kiện hợp đồng thuộc trường hợp bị pháp luật cấm.
Theo tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, điều cần làm rõ trong vụ việc này không đơn thuần là Grab thu phí bao nhiêu phần trăm, mà là cơ chế hình thành và điều chỉnh khoản phí đó có minh bạch, hợp lý và có thể dự đoán được hay không. Nếu một khoản phí được điều chỉnh linh động nhưng tài xế không biết rõ căn cứ, tiêu chí, giới hạn điều chỉnh và không có khả năng kiểm chứng thì cần được cơ quan quản lý cạnh tranh xem xét kỹ.