Nâng chất dòng vốn - yêu cầu cấp bách
Tại Diễn đàn Nhịp cầu phát triển Việt Nam 2026 vừa diễn ra, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica cho rằng, dòng vốn FDI đang ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Giai đoạn 2021 - 2025, quy mô vốn FDI tăng khoảng 1,5 lần, đóng góp khoảng 16% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.
Cũng theo TS. Lê Duy Bình, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao nhưng phải bền vững và duy trì trong dài hạn. Để đạt mục tiêu đó, từ nay đến năm 2030, nền kinh tế cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư phát triển. Trong cơ cấu nguồn vốn, khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm doanh nghiệp FDI, sẽ đóng góp khoảng 80%, trong khi khu vực Nhà nước chỉ chiếm khoảng 20%. Điều này đồng nghĩa mỗi năm Việt Nam cần thu hút khoảng 45 - 50 tỷ USD vốn FDI đăng ký và 35 - 40 tỷ USD vốn giải ngân.
Dòng vốn FDI đang chuyển hướng vào sản xuất khu vực công nghệ cao. Ảnh minh hoạ
Tuy nhiên, yêu cầu hiện nay không còn dừng ở việc thu hút nhiều vốn hơn mà là thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới. Theo đó, Việt Nam cần ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, có trách nhiệm xã hội, sử dụng năng lượng sạch và hỗ trợ nâng cao năng lực công nghệ cho doanh nghiệp trong nước.
“Đặc biệt, các dự án FDI cần tạo được sự kết nối thực chất với doanh nghiệp nội địa, từ chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ đến tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây được xem là yếu tố quan trọng để hình thành nền kinh tế tự chủ, có sức chống chịu tốt trước biến động bên ngoài”, TS. Lê Duy Bình nhấn mạnh.
Những năm gần đây, vấn đề thu hút FDI chất lượng cao gắn với sản xuất xanh, chuyển đổi công nghệ và phát triển bền vững được nhắc tới nhiều hơn. Chính phủ cũng đưa ra định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao thay vì chạy theo số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, lợi thế nhân công giá rẻ hay ưu đãi thuế không còn là “tấm vé” đủ sức hấp dẫn các tập đoàn lớn. Nhà đầu tư hiện quan tâm nhiều hơn tới chất lượng hạ tầng, tính ổn định của chính sách, khả năng cung ứng nhân lực chất lượng cao và mức độ kết nối với doanh nghiệp bản địa.
Tiếng nói từ các nhà đầu tư
Cùng với xu hướng chuyển dịch đầu tư toàn cầu, nhiều doanh nghiệp FDI cũng mong muốn nâng cấp chất lượng dòng vốn, mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để duy trì và mở rộng hoạt động tại Việt Nam, các nhà đầu tư cho rằng vẫn cần thêm những cải thiện mạnh mẽ về môi trường kinh doanh.
Trong khuôn khổ Diễn đàn Nhịp cầu phát triển Việt Nam 2026, tại buổi làm việc với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, ông Ko Tae Yeon, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KoCham), cho biết, cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc mong muốn Chính phủ Việt Nam có thêm các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp FDI, đặc biệt liên quan đến các vấn đề tài chính như thuế và hoàn thuế.
Theo ông, việc chậm xử lý các thủ tục hoàn thuế có thể ảnh hưởng trực tiếp tới dòng tiền và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần sớm có giải pháp tháo gỡ để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp nước ngoài yên tâm đầu tư lâu dài.
Một vấn đề khác được doanh nghiệp Hàn Quốc đặc biệt quan tâm là thúc đẩy nội địa hóa. Dù tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam đã cải thiện, hiện khoảng 20%, song con số này vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng và yêu cầu tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, theo đại diện KoCham, Việt Nam cần thu hẹp khoảng cách công nghệ, nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Khi doanh nghiệp nội địa đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng, sức hút của môi trường đầu tư cũng sẽ được nâng lên đáng kể.
Trong bối cảnh các tập đoàn nước ngoài ngày càng đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), yêu cầu về nhân lực chất lượng cao cũng trở nên cấp thiết hơn. Đại diện KoCham cho rằng Việt Nam cần có chính sách đào tạo nhân lực rõ ràng, dài hạn và sát với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất Việt Nam sớm xây dựng cơ chế sandbox nhằm tạo không gian thử nghiệm chính sách cho các lĩnh vực công nghệ mới. Điều này không chỉ giúp cơ quan quản lý thích ứng nhanh hơn mà còn tạo tâm lý yên tâm cho nhà đầu tư khi triển khai các dự án mới.
Tại sự kiện, các nhà đầu tư cũng đánh giá Việt Nam đã có bước tiến đáng kể về hạ tầng, từ hệ thống giao thông đường bộ, cao tốc tới sân bay và khu công nghiệp. Tuy nhiên, về dài hạn, yếu tố quyết định khả năng thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao vẫn là con người.
Nguồn nhân lực Việt Nam được đánh giá có tiềm năng, khả năng thích ứng nhanh và tinh thần học hỏi tốt. Song để đáp ứng yêu cầu của làn sóng đầu tư mới, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, Việt Nam cần đầu tư mạnh hơn cho giáo dục, đào tạo kỹ năng và nâng cao chất lượng lao động. Khi chất lượng nhân lực được cải thiện, sức cạnh tranh của môi trường đầu tư Việt Nam mới có thể được nâng lên một cách bền vững.
TS.Lê Duy Bình, Giám đốc Economica: Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, đến năm 2030, mỗi năm Việt Nam cần thu hút khoảng 45 - 50 tỷ USD vốn FDI đăng ký và 35 - 40 tỷ USD vốn giải ngân.