Mạnh tay cắt giảm điều kiện kinh doanh cho xăng dầu
Trong bối cảnh kết luận Hội nghị Trung ương 2 đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số cho giai đoạn tới, việc tháo gỡ những “nút thắt” trong kinh doanh xăng dầu không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà đã trở thành một định hướng quan trọng giúp “cởi trói” cho doanh nghiệp xăng dầu, giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong sản xuất kinh doanh.
Nghị quyết 19/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 (Nghị quyết 19) của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, trong đó có lĩnh vực xăng dầu, mang ý nghĩa quan trọng giúp nâng cao chất lượng cải cách môi trường kinh doanh.
Nghị quyết 19/2026/NQ-CP đặt mục tiêu cắt giảm loạt thủ tục hành chính lĩnh vực xăng dầu
Nghị quyết 19 nêu rõ, với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, các điều kiện được cắt giảm gồm: doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật; có cầu cảng chuyên dụng nằm trong hệ thống cảng quốc tế; có kho tiếp nhận xăng dầu nhập khẩu dung tích tối thiểu 15.000 m³; có hệ thống phân phối xăng dầu tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ, trong đó ít nhất 5 cửa hàng thuộc sở hữu của doanh nghiệp; có tối thiểu 40 tổng đại lý.
Đối với thương nhân đầu mối kinh doanh nhiên liệu hàng không, nghị quyết quy định không bắt buộc phải có hệ thống phân phối. Tuy nhiên, thương nhân vẫn phải đáp ứng các điều kiện về phương tiện vận tải, xe tra nạp nhiên liệu hàng không, kho tiếp nhận tại sân bay và phòng thử nghiệm đủ năng lực.
Với thương nhân phân phối xăng dầu, các điều kiện được cắt giảm gồm yêu cầu có hệ thống phân phối xăng dầu, bao gồm tối thiểu 5 cửa hàng bán lẻ và tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ xăng dầu thuộc các đại lý hoặc thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu được cấp giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ xăng dầu.
Đối với đại lý bán lẻ xăng dầu, thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu, điều kiện được cắt giảm là yêu cầu có cửa hàng bán lẻ xăng dầu thuộc sở hữu hoặc thuê với thời hạn thuê từ 5 năm trở lên. Với cửa hàng bán lẻ, nghị quyết cắt giảm quy định cửa hàng phải thuộc sở hữu hoặc thuê với thời hạn thuê từ 5 năm trở lên của thương nhân là đại lý, tổng đại lý, thương nhân nhận quyền, thương nhân phân phối hoặc thương nhân đầu mối.
Nhìn từ những điều kiện cắt giảm đó, có thể thấy, điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết 19 là tư duy cải cách đã thay đổi rõ rệt từ việc siết chặt điều kiện đầu vào sang tạo không gian vận hành linh hoạt hơn cho doanh nghiệp. Hàng loạt thủ tục hành chính đã được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa như cấp lại, sửa đổi, bổ sung giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh đối với tổng đại lý, thương nhân đầu mối hay phân phối xăng dầu đã và đang tạo điều kiện tốt nhất cho doanh nghiệp xăng dầu hoạt động. Đây không chỉ là cắt giảm thủ tục, mà là cắt giảm chi phí tuân thủ giúp doanh nghiệp có thể tiết kiệm thời gian, nguồn lực và tập trung hơn vào hoạt động kinh doanh cốt lõi. Đồng thời mở ra cơ hội cho nhiều doanh nghiệp tham gia hơn vào chuỗi cung ứng xăng dầu.
Một bước đi mang tính đột phá khác là bãi bỏ hoàn toàn điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ cho thuê cảng, kho tiếp nhận và vận tải xăng dầu - vốn là các mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics năng lượng, giúp thị trường dịch vụ phụ trợ sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn. Qua đó, góp phần giảm chi phí logistics – một yếu tố đang chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá thành xăng dầu, nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Tháo gỡ khó khăn trong bối cảnh biến động năng lượng toàn cầu
Nếu chỉ nhìn vào khía cạnh cải cách thủ tục, có thể chưa thấy hết ý nghĩa của Nghị quyết 19. Điều quan trọng hơn nằm ở thời điểm ban hành là khi thị trường năng lượng thế giới đang chịu tác động mạnh từ xung đột quân sự tại Trung Đông, kéo theo biến động giá dầu và áp lực lớn lên chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp xăng dầu trong nước không chỉ phải đối mặt với rủi ro giá cả, mà còn chịu áp lực về nguồn cung, chi phí tài chính và vận hành. Việc cắt giảm điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp đã và đang mang lại một môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng cho doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp có không gian linh hoạt hơn trong tổ chức hệ thống phân phối, lựa chọn mô hình kinh doanh và tối ưu chi phí, họ sẽ có khả năng ứng phó tốt hơn với biến động bên ngoài.
Một thị trường xăng dầu vận hành hiệu quả không chỉ đảm bảo nguồn cung ổn định, mà còn góp phần kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Khi chi phí đầu vào được tối ưu, doanh nghiệp sản xuất và vận tải sẽ được hưởng lợi, từ đó lan tỏa tác động tích cực tới toàn bộ nền kinh tế.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, năm 2026, Bộ Công Thương đã phân giao kế hoạch nguồn cung cho các doanh nghiệp đầu mối với sản lượng rất lớn, khoảng 36 triệu m³/tấn. Đây là mức cao nhất từ trước tới nay, vừa nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số của năm 2026, vừa có tính đến các yếu tố dự phòng. Khi xung đột Trung Đông xảy ra, các doanh nghiệp dù gặp nhiều khó khăn song vẫn nỗ lực đa dạng hóa thị trường, tìm kiếm các nguồn cung thay thế.
Vì vậy, các thủ tục mang tính tuân thủ đối với doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp xăng dầu nói riêng được cắt giảm sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn trong hoạt động kinh doanh góp phần cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả nước.
Dưới góc độ chuyên gia kinh tế, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS Lê Quốc Phương - nguyên Phó Giám đốc Trung tâm thông tin Công nghiệp và Thương mại - Bộ Công Thương nhấn mạnh, các cuộc khủng hoảng năng lượng như hiện nay có thể được xem là cơ hội để thúc đẩy những cải cách mang tính cấu trúc trong dài hạn, như tăng cường năng lực dự trữ năng lượng quốc gia, đa dạng hóa nguồn cung và đặc biệt là xây dựng cơ chế điều hành thị trường linh hoạt hơn. Những nỗ lực cắt giảm thủ tục hành chính, bãi bỏ điều kiện kinh doanh trong ngành xăng dầu đã và đang giúp gỡ khó cho doanh nghiệp xăng dầu trong nước, đặc biệt trong bối cảnh ngành xăng dầu gặp nhiều khó khăn.
Tuy nhiên, cải cách cũng đặt ra yêu cầu mới về năng lực quản lý nhà nước. Khi chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, cơ quan quản lý cần nâng cao năng lực giám sát, đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường vẫn được tuân thủ nghiêm ngặt. Đây là thách thức không nhỏ song cũng là điều kiện cần để xây dựng một thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường đầy đủ.
Ở góc độ dài hạn, Nghị quyết 19 có thể được xem là bước đi đầu tiên trong quá trình tái cấu trúc thị trường xăng dầu theo hướng hiện đại, minh bạch và cạnh tranh hơn. Nếu được thực thi nghiêm túc, những cải cách này sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn hiện tại, mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của toàn ngành.