Thực phẩm tiện lợi và bài toán cân bằng giữa 'nhanh' và 'lành'

Thay đổi hành vi tiêu dùng

Chỉ cần vài phút chuẩn bị, một bữa sáng có thể hoàn thành bằng gói ngũ cốc, bánh dinh dưỡng hoặc trái cây sấy. Không khó để nhận thấy thực phẩm tiện lợi đã trở thành một phần trong thói quen tiêu dùng mới, đặc biệt tại các thành phố lớn.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, chị Đào Thuý Quỳnh (phường Nghĩa Đô, Hà Nội), nhân viên văn phòng, cho biết, gia đình chị thường xuyên sử dụng các loại thực phẩm tiện lợi vào buổi sáng hoặc những ngày bận rộn. 

“Những ngày phải đưa con đi học sớm, tôi thường chuẩn bị bánh dinh dưỡng hoặc trái cây sấy cho cả nhà. Chỉ mất vài phút là có thể ăn ngay. Tuy nhiên tôi cũng khá kỹ khi lựa chọn sản phẩm, vì vẫn lo các loại thực phẩm chế biến sẵn có thể nhiều đường hoặc chất bảo quản”, chị Quỳnh chia sẻ.

Xu hướng này ngày càng lan rộng trong nhóm sinh viên và người lao động bận rộn. Một số khảo sát tiêu dùng cho thấy yếu tố tiện lợi và tiết kiệm thời gian là tiêu chí được ưu tiên hàng đầu khi lựa chọn thực phẩm chế biến sẵn.

Tuy nhiên, đi cùng sự tiện lợi là không ít băn khoăn về sức khỏe. Nhiều người tiêu dùng cho rằng thực phẩm tiện lợi thường gắn với hình ảnh đồ ăn nhanh nhiều chất béo, nhiều muối hoặc ít giá trị dinh dưỡng. Vì vậy, xu hướng tiêu dùng đang chuyển dần từ “ăn nhanh” sang “ăn nhanh nhưng phải lành”.

Anh Vũ Ngọc Anh (phường Xuân Đỉnh, Hà Nội), người thường xuyên mua thực phẩm chế biến sẵn qua các sàn thương mại điện tử, cho biết anh ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và thành phần đơn giản. “Tôi vẫn cần những món ăn nhanh, nhưng nếu sản phẩm có ghi rõ nguyên liệu tự nhiên, ít phụ gia thì sẽ yên tâm hơn. Bây giờ người tiêu dùng không chỉ cần tiện mà còn phải tốt cho sức khỏe”, anh Ngọc Anh nói.

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang tạo áp lực buộc các nhà sản xuất phải điều chỉnh cách tiếp cận. Nếu trước đây yếu tố tiện lợi được đặt lên hàng đầu, thì hiện nay tiêu chí dinh dưỡng và độ an toàn ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc để sản phẩm có thể tồn tại lâu dài trên thị trường.

Tìm lời giải cho thực phẩm “nhanh mà lành”

Trước nhu cầu ngày càng cao của thị trường, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã chế biến nông sản đang chuyển hướng sang phát triển các dòng thực phẩm tiện lợi có lợi cho sức khỏe. Thay vì sử dụng nguyên liệu tinh chế hoặc phụ gia, các nhà sản xuất chú trọng khai thác nguồn nông sản tự nhiên và giảm thiểu quá trình xử lý.

Tại Hợp tác xã Kiên Cường Phiêng Khoài (Sơn La), các dòng sản phẩm nông sản chế biến chủ yếu do bà con dân tộc trực tiếp làm thủ công, từ khâu sơ chế đến phơi sấy. Thay vì sử dụng dây chuyền công nghiệp, nhiều sản phẩm được phơi gió, phơi sương tự nhiên theo kinh nghiệm truyền thống, giữ được hương vị đặc trưng của nguyên liệu bản địa.

Anh A Tủa, thành viên Hợp tác xã Kiên Cường Phiêng Khoài cho biết, phần lớn sản phẩm của hợp tác xã đều được chế biến từ nông sản trồng tại địa phương như măng, rau rừng, quả rừng và các loại củ truyền thống. “Bà con trong hợp tác xã chủ yếu làm thủ công. Nông sản sau khi thu hoạch sẽ được sơ chế rồi đem phơi gió, phơi sương tự nhiên, không phải hàng sản xuất công nghiệp nên hương vị vẫn giữ được như cách làm truyền thống”, anh A Tủa chia sẻ.

Từ những nguyên liệu này, hợp tác xã đã phát triển nhiều dòng sản phẩm có thể sử dụng ngay như măng khô ăn liền, rau củ sấy, các loại quả sấy hoặc gia vị bản địa đóng gói sẵn. Người tiêu dùng chỉ cần mở gói là có thể sử dụng hoặc chế biến nhanh mà không mất nhiều thời gian chuẩn bị.

Theo anh A Tủa, nhu cầu đối với các sản phẩm tiện lợi nhưng có nguồn gốc tự nhiên đang tăng rõ rệt trong những năm gần đây. “Nhiều khách hàng ở thành phố thích sản phẩm của hợp tác xã vì họ thấy đây là đồ làm thủ công, không phải hàng công nghiệp. Họ cần đồ ăn nhanh nhưng vẫn muốn đảm bảo sức khỏe”, anh nói.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Ngọc Ngà, Giám đốc điều hành mảng bánh dinh dưỡng Zcake (Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương mại nông sản Vietglobal), doanh nghiệp của bà tập trung vào các sản phẩm nông sản chế biến sẵn từ nguồn nguyên liệu trong nước. Từ các loại rau củ quả tươi, công ty chế biến thành các sản phẩm có thể sử dụng ngay như rau củ sấy hoặc trái cây sấy giòn.

“Điểm quan trọng của các sản phẩm này là có thể sử dụng ngay, rất phù hợp với nhịp sống bận rộn hiện nay. Người tiêu dùng không cần mất thời gian sơ chế nhưng vẫn có thể bổ sung chất xơ và các dưỡng chất tự nhiên từ nông sản”, nữ Giám đốc chia sẻ.

Bà Ngọc Ngà cũng cho rằng, thực phẩm tiện lợi có nguồn gốc từ nông sản tự nhiên giúp người tiêu dùng có thêm lựa chọn lành mạnh thay cho các loại đồ ăn nhanh nhiều dầu mỡ hoặc chất phụ gia. Bên cạnh đó, việc phát triển các dòng thực phẩm tiện lợi từ nông sản trong nước còn giúp nâng cao giá trị nông sản Việt Nam, đồng thời mở rộng đầu ra ổn định cho người nông dân. 

Theo các doanh nghiệp chế biến, xu hướng thực phẩm tiện lợi từ nông sản đang có nhiều dư địa phát triển. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, ít phụ gia và có thể sử dụng ngay mà không cần chế biến phức tạp.

Bài toán cân bằng giữa “nhanh” và “lành” vì thế không chỉ là câu chuyện của công nghệ chế biến hiện đại mà còn là sự trở lại của những phương thức sản xuất gần gũi với tự nhiên. Những sản phẩm tiện lợi được làm từ nông sản sạch, chế biến thủ công và giữ nguyên giá trị truyền thống đang mở ra hướng đi mới cho thị trường thực phẩm trong thời gian tới.