Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Từ gia tăng số lượng sang nâng cao chất lượng

Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam năm 2026 có chủ đề "Thương hiệu Quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới" diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, khi yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân – Phó Chủ tịch Hội đồng Thương hiệu Quốc gia Việt Nam cho rằng, Thương hiệu Quốc gia cần được nhìn nhận lại trong bối cảnh mới, không còn dừng ở vai trò truyền thông hay xúc tiến thương mại, mà phải trở thành tài sản chiến lược của nền kinh tế.

“Thương hiệu Quốc gia không còn chỉ là câu chuyện quảng bá hình ảnh hay xúc tiến thương mại theo nghĩa truyền thống, mà phải phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể và uy tín của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu”, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, yêu cầu đặt ra là phải dịch chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu. Điều này đồng nghĩa với việc Thương hiệu Quốc gia cũng phải chuyển từ mở rộng số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh thực chất của sản phẩm, dịch vụ.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, xây dựng Thương hiệu Quốc gia trong kỷ nguyên mới không chỉ dừng ở hình ảnh hàng hóa “Made in Vietnam”, mà là quá trình tạo dựng uy tín quốc gia, nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và củng cố niềm tin trên thị trường quốc tế. Trong đó, thương hiệu phải gắn chặt với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo... - những trụ cột của tăng trưởng trong giai đoạn 2026-2030.

Đồng thời, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp là phải nâng cao năng lực nội tại, từng bước thoát khỏi mô hình gia công, chuyển sang làm chủ công nghệ và phát triển thương hiệu riêng, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Từ góc độ triển khai chính sách, ông Hoàng Minh Chiến - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhìn nhận, sau hơn hai thập kỷ thực hiện, Chương trình Thương hiệu Quốc gia đã góp phần mở rộng quy mô và nâng cao nhận thức về xây dựng thương hiệu trong cộng đồng doanh nghiệp. Số lượng doanh nghiệp đạt Thương hiệu Quốc gia tăng đều qua các kỳ xét chọn là minh chứng rõ nét cho quá trình này.

“Từ 30 doanh nghiệp ban đầu, đến nay đã có gần 200 doanh nghiệp được công nhận, cho thấy sự trưởng thành rõ nét của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam”, ông Hoàng Minh Chiến khẳng định.

Tuy nhiên, theo ông Chiến, vấn đề đặt ra hiện nay không còn nằm ở số lượng, mà ở chất lượng. Trong khi nhiều doanh nghiệp đã tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, thì phần lớn vẫn dừng ở các khâu gia công, giá trị gia tăng thấp, chưa làm chủ được thiết kế, công nghệ và thương hiệu. Điều này khiến giá trị Thương hiệu Quốc gia chưa tương xứng với quy mô xuất khẩu.

Ông Chiến cho rằng, trong giai đoạn tới, Thương hiệu Quốc gia không thể chỉ đóng vai trò là “bộ mặt” đối ngoại, mà phải trở thành một cấu phần thực chất của năng lực cạnh tranh. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải chuyển từ gia công sang sáng tạo, từ sản xuất theo đơn hàng sang phát triển sản phẩm mang dấu ấn riêng, đồng thời nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực môi trường, quản trị và trách nhiệm xã hội.

Một điểm đáng chú ý, theo Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại là việc xây dựng thương hiệu cần được đặt trong mối liên kết với chiến lược phát triển dài hạn của nền kinh tế. Trong đó, doanh nghiệp là trung tâm, đổi mới sáng tạo là động lực, còn văn hóa là nền tảng tạo nên sự khác biệt. Chỉ khi ba yếu tố này được kết nối đồng bộ, thương hiệu quốc gia mới có thể chuyển từ “được biết đến” sang “được tin tưởng” trên thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp phải tìm “đường đi riêng”

Ở góc độ doanh nghiệp, câu chuyện thương hiệu không còn là lựa chọn, mà là con đường buộc phải đi nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Từ thực tiễn 37 năm hoạt động và 12 năm liên tục đạt Thương hiệu Quốc gia, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch HĐQT Secoin cho rằng, doanh nghiệp Việt không cần chạy theo quy mô để cạnh tranh, mà cần tìm ra bản sắc riêng.

"Doanh nghiệp Việt không nhất thiết phải trở thành những ‘gã khổng lồ’ mới có thể vươn ra thế giới, mà quan trọng là phải xác định được mình khác biệt ở đâu và kiên trì theo đuổi con đường đó. Chúng tôi không phải doanh nghiệp tỷ USD, chúng tôi cạnh tranh bằng bản sắc", Chủ tịch HĐQT Secoin chia sẻ.

Từ trải nghiệm thực tế, ông Kỳ cho rằng một thương hiệu muốn đi xa phải được xây dựng trên nền tảng đa yếu tố, trong đó chất lượng sản phẩm chỉ là điều kiện cần. Điều quyết định nằm ở khả năng tạo ra sự khác biệt và kể được câu chuyện riêng. "Tính đích thực không chỉ là nguồn gốc sản phẩm, mà còn là câu chuyện văn hóa, lịch sử, truyền thống được truyền tải một cách chân thực và có sức hấp dẫn, để người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm mà còn mua cả giá trị phía sau sản phẩm", ông Kỳ nói.

Đáng chú ý, thiết kế được ông Kỳ xem là điểm quan trọng trong cạnh tranh, đặc biệt với những ngành gắn nhiều với yếu tố thẩm mỹ. Theo ông, “trong lĩnh vực vật liệu kiến trúc, tới 70% quyết định mua đến từ cảm xúc và yếu tố thẩm mỹ, chứ không chỉ là tính năng kỹ thuật”. Chính vì vậy, doanh nghiệp đã chủ động hợp tác với các nhà thiết kế quốc tế từ Mỹ, Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nhật Bản… để nâng tầm sản phẩm, thay vì chỉ sản xuất theo đơn đặt hàng.

Cũng theo ông Kỳ, một thay đổi mang tính bước ngoặt của doanh nghiệp Việt là phải rời khỏi vai trò gia công. "Nếu chỉ dừng ở OEM, giá trị rất thấp và phụ thuộc; muốn nâng tầm, doanh nghiệp phải chuyển sang ODM và tiến tới OBM, tức là làm chủ thiết kế và xây dựng thương hiệu của chính mình", ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng đây không chỉ là lựa chọn của riêng Secoin mà là con đường tất yếu của doanh nghiệp Việt.

Song song với đó, yếu tố phát triển bền vững đang trở thành tiêu chuẩn không thể thiếu. Theo ông Kỳ, việc đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị không còn là “điểm cộng”, mà là điều kiện bắt buộc để tham gia thị trường quốc tế.

Từ những định hướng được đặt ra, có thể thấy thương hiệu quốc gia đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi rõ nét, không chỉ ở cách tiếp cận mà cả ở nội hàm giá trị. Khi cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa vào chất lượng, tiêu chuẩn và uy tín, thương hiệu vì thế không thể tách rời năng lực thực chất của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc chuyển từ gia tăng số lượng sang nâng cao chất lượng, từ gia công sang sáng tạo, từ nhận diện sang xây dựng niềm tin không chỉ là mục tiêu, mà trở thành yêu cầu bắt buộc để thương hiệu Việt định vị vững chắc hơn trên thị trường quốc tế.

Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam năm 2026 diễn ra từ ngày 16 đến 23/4 trên phạm vi cả nước, hướng tới kỷ niệm 18 năm Ngày Thương hiệu Việt Nam (20/4/2008 - 20/4/2026). Không chỉ là chuỗi hoạt động truyền thông, tuần lễ năm nay được thiết kế như một “điểm hội tụ” giữa chính sách, doanh nghiệp và thị trường.