Xác thực định danh - "chìa khóa" minh bạch hóa thị trường
Sau khi Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP được ban hành, nhiều quy định mới liên quan đến xác thực người bán, trách nhiệm của nền tảng số, quản lý hoạt động livestream hay bảo vệ người tiêu dùng đã thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt chính sách mà còn đánh dấu bước chuyển trong tư duy quản lý, hướng tới xây dựng một thị trường thương mại điện tử minh bạch, có trách nhiệm và phát triển theo chiều sâu.
Trao đổi tại tọa đàm trong khuôn khổ Hội nghị giới thiệu Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP do Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 16/7, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) khẳng định tinh thần xuyên suốt của Luật Thương mại điện tử là xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch hơn, làm rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng chủ thể tham gia thị trường.
Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số trao đổi tại Hội nghị.
Một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất của khung pháp lý mới là trách nhiệm của các nền tảng số trung gian thương mại điện tử trong việc xác thực danh tính người bán, quản lý nội dung và hoạt động livestream. Theo bà Lê Thị Hà, Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, việc xác thực định danh không phải là quy định xuất hiện đột ngột mà đã được nghiên cứu, chuẩn bị từ khi dự thảo Luật Thương mại điện tử được xây dựng vào năm 2025. Từ đó đến trước thời điểm các quy định chính thức được áp dụng từ ngày 1/1/2027, các nền tảng có khoảng thời gian tương đối dài để chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật cũng như hoàn thiện các quy trình vận hành.
Để đáp ứng yêu cầu mới, các nền tảng cần xây dựng hệ thống kỹ thuật đồng bộ, có khả năng kết nối với cơ sở dữ liệu của Bộ Công an nhằm phục vụ xác thực định danh điện tử đối với người bán, người livestream bán hàng và người làm tiếp thị liên kết. Theo bà Hà, từ thực tiễn quản lý hoạt động thương mại điện tử thời gian qua, có ba yếu tố cốt lõi cần được kiểm soát, gồm dữ liệu, nguồn hàng và luồng tiền. Đây cũng chính là ba mắt xích quyết định tính minh bạch của thị trường.
Theo bà Lê Thị Hà, khi danh tính người bán và tài khoản giao dịch được xác thực, cơ quan quản lý có thể truy xuất chủ thể kinh doanh, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa và theo dõi dòng tiền minh bạch hơn. Bà cũng kỳ vọng khi các quy định có hiệu lực từ đầu năm 2027, thị trường sẽ hình thành hệ thống dữ liệu "sạch", coi dữ liệu là nguồn tài nguyên quan trọng phục vụ quản lý và phát triển thương mại điện tử.
Doanh nghiệp phải nâng chuẩn vận hành
Nếu xác thực định danh là yêu cầu đối với nền tảng, đối với doanh nghiệp, bài toán đặt ra là phải chủ động thay đổi mô hình quản trị để thích ứng với khung pháp lý mới. Chia sẻ từ thực tiễn doanh nghiệp, bà Trần An Na, Giám đốc Công ty TNHH Kinh doanh Thương mại HTC Việt Nam, cho biết HTC hiện vận hành trên nhiều kênh bán hàng khác nhau, từ website, sàn thương mại điện tử đến hệ thống cửa hàng. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng quy trình quản trị thống nhất nhằm bảo đảm tuân thủ trên toàn bộ hệ thống.
Theo bà An Na, việc đầu tiên doanh nghiệp thực hiện là rà soát và chuẩn hóa toàn bộ thông tin pháp nhân, mã số thuế, thông tin sản phẩm, chính sách bảo hành cũng như các nội dung công khai tới khách hàng. Song song với đó, doanh nghiệp tập trung hoàn thiện trải nghiệm khách hàng thông qua các chính sách đổi trả, hậu mãi và công khai đầy đủ thông tin sản phẩm. Đây không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là yếu tố tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng.
Các đại biểu tham dự tọa đàm.
Bà An Na nhấn mạnh: "Một thay đổi quan trọng khác là chuẩn hóa toàn bộ quy trình vận hành. Với doanh nghiệp bán hàng đa nền tảng, việc tuân thủ không còn là nhiệm vụ riêng của bộ phận pháp chế mà phải có sự tham gia của các bộ phận vận hành, marketing, phát triển sản phẩm và các đơn vị liên quan".
Từ kinh nghiệm thực tế, HTC cho rằng doanh nghiệp cần ưu tiên hai việc ngay trong giai đoạn đầu triển khai Luật. Thứ nhất là rà soát tổng thể toàn bộ gian hàng và danh mục sản phẩm. Thứ hai là thiết lập đầu mối tuân thủ liên phòng ban để bảo đảm mọi quy trình được thực hiện thống nhất, hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.
Ở góc độ Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), ông Trần Trọng Tuyến - Chủ tịch VECOM cho rằng thương mại điện tử Việt Nam đã đi qua giai đoạn tăng trưởng bằng mọi giá. Trong 10 năm tới, thị trường sẽ không chỉ mở rộng về quy mô mà quan trọng hơn là phát triển theo chiều sâu. Vì vậy, câu hỏi không còn là tăng trưởng bao nhiêu mà là tăng trưởng như thế nào để bền vững.
Ông Trần Trọng Tuyến - Chủ tịch VECOM đề xuất nhiều giải pháp giúp doanh nghiệp thích ứng với giai đoạn phát triển mới.
Theo ông Tuyến, để thích ứng với giai đoạn phát triển mới, doanh nghiệp cần tập trung vào ba trụ cột.
Thứ nhất, tuân thủ pháp luật, hiện hung pháp lý mới đã quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia thị trường. Muốn phát triển lâu dài, trước hết doanh nghiệp phải đáp ứng được những tiêu chuẩn tối thiểu của "luật chơi" mới.
Thứ hai, nâng cao năng lực vận hành, cụ thể trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các chương trình khuyến mại hay giảm giá sẽ không còn là lợi thế bền vững. Điều quyết định khả năng tồn tại của doanh nghiệp là hiệu quả vận hành và lợi nhuận trên mỗi đơn hàng. Muốn vậy, doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ, dữ liệu và năng lực quản trị bán hàng đa kênh.
Thứ ba, xây dựng niềm tin của người tiêu dùng, theo Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, niềm tin là tài sản được hình thành rất chậm nhưng có thể mất đi rất nhanh. Chất lượng sản phẩm, nguồn gốc hàng hóa, khả năng khai thác dữ liệu và chính sách hậu mãi minh bạch sẽ quyết định mức độ gắn bó của người tiêu dùng với doanh nghiệp.
Về phía Hiệp hội, ông Trần Trọng Tuyến cho biết, sẽ tập trung vào ba vai trò trọng tâm gồm làm cầu nối giữa chính sách và thực tiễn; thúc đẩy chuẩn hóa mặt bằng chung của thị trường; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, nâng cao năng lực vận hành để thích ứng với khung pháp lý mới.
Việc hoàn thiện Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước chuyển quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế cho kinh tế số. Không chỉ nâng cao yêu cầu tuân thủ, khung pháp lý mới còn tạo động lực để các nền tảng và doanh nghiệp chuẩn hóa hoạt động, đầu tư vào công nghệ, dữ liệu và quản trị hiện đại. Khi các chuẩn mực mới được thực thi đồng bộ, thị trường thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ vận hành minh bạch hơn, cạnh tranh công bằng hơn và tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển theo chiều sâu của kinh tế số Việt Nam.