Chủ động ứng phó rào cản thương mại
Tại Hội nghị sơ kết nhiệm vụ quý III, tháng 9; đồng thời triển khai nhiệm vụ tháng 10 và phương hướng nhiệm vụ quý IV/2026 do Bộ Công Thương tổ chức chiều ngày 30/9, đại diện các Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, Trung Quốc và Canada đã nêu nhiều vấn đề đặt ra trong hoạt động xuất khẩu. Những kiến nghị tập trung vào yêu cầu chủ động ứng phó chính sách thương mại, nâng cao năng lực cung ứng, mở rộng kênh phân phối và tăng hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị trong nước với cơ quan đại diện ở nước ngoài.
Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán Thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, chính sách thương mại Hoa Kỳ trong quý III và 9 tháng đầu năm 2026 tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, với các biện pháp thuế quan, phòng vệ và kiểm soát thương mại mới. Đáng chú ý là tiến trình đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng (ART) và các cuộc điều tra theo Mục 301, Mục 232.
Ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán Thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ tham dự trực tuyến.
Theo số liệu Hải quan Việt Nam được ông Hưng dẫn tại hội nghị, kim ngạch thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt 137,42 tỷ USD, tăng 23,4% so với cùng kỳ năm 2025. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 32,1% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Tuy nhiên, tăng trưởng thương mại đi cùng yêu cầu ngày càng cao về xuất xứ, chuyển tải, hàm lượng giá trị gia tăng và nguồn nguyên liệu đầu vào. Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ đang theo sát các cuộc điều tra liên quan đến lao động cưỡng bức, dư thừa công suất và sở hữu trí tuệ; đồng thời duy trì trao đổi với cơ quan chức năng, hiệp hội và doanh nghiệp để cập nhật chính sách, cảnh báo rủi ro cho các ngành hàng xuất khẩu.
"Yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý từng vụ việc cụ thể mà cần tiếp tục thúc đẩy khuôn khổ hợp tác ổn định”, ông Đỗ Ngọc Hưng nhấn mạnh, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao giá trị gia tăng tại Việt Nam, đa dạng hóa nguồn cung và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường Hoa Kỳ.
Ông Nông Đức Lai, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Trung Quốc tham dự trực tuyến.
Ở góc độ thị trường Trung Quốc, ông Nông Đức Lai, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Trung Quốc, lưu ý áp lực cạnh tranh từ hàng hóa các quốc gia khác và chính các nhà cung cấp Trung Quốc. Theo ông, để tận dụng nhu cầu nhập khẩu, doanh nghiệp cần chuẩn bị nguồn hàng, bảo đảm chất lượng, hoàn thiện logistics và chủ động cập nhật thông tin về thông quan, cửa khẩu.
Thực tế triển khai xúc tiến thương mại tại Trung Quốc cũng cho thấy cần lựa chọn đúng đối tác, tập trung vào những nhà nhập khẩu có nhu cầu thực chất. Theo báo cáo của thương vụ, sau các hoạt động kết nối, một số doanh nghiệp đã phản hồi về việc xuất hàng sang thị trường này. Kết quả đó đặt ra yêu cầu tiếp tục theo dõi sau xúc tiến, thay vì chỉ dừng ở việc tổ chức hội nghị kết nối hay giới thiệu sản phẩm.
Bên cạnh rào cản thương mại, việc tiếp cận hệ thống phân phối và nâng cao giá trị thu được từ xuất khẩu cũng là vấn đề được các thương vụ đề cập.
Tại Hoa Kỳ, thương vụ đang chuyển trọng tâm xúc tiến từ hoạt động giới thiệu sản phẩm đơn thuần sang kết nối trực tiếp với các hệ thống phân phối và nhà mua hàng lớn. Trong khuôn khổ Vietnam International Sourcing 2026, thương vụ vận động, kết nối các hệ thống như Walmart, Target, JCPenney và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia các cuộc kết nối giao thương.
Bà Trần Thu Quỳnh, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Canada tham dự trực tuyến.
Trong khi đó, tại Canada, bà Trần Thu Quỳnh, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Canada cho biết, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Canada đạt khoảng 9 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, bà lưu ý việc nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác chiến lược cần được cụ thể hóa bằng các chương trình hợp tác về năng lượng, công nghệ, công nghiệp và đầu tư, thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng xuất khẩu.
Từ thực tế này, bà Quỳnh kiến nghị quan tâm phát triển các kênh phân phối trực tiếp và kết nối vận chuyển, nhất là đối với nông sản, thực phẩm có giá trị cao. Bà cũng đề xuất khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, tận dụng kinh nghiệm của đối tác Canada trong các khâu từ nguyên liệu đến phân phối.
Ở góc độ rộng hơn, ông Đỗ Ngọc Hưng cho rằng cơ cấu xuất khẩu hiện nay đặt ra yêu cầu tăng liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực đầu tư nước ngoài, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng tỷ lệ giá trị nội địa trong hàng xuất khẩu. Đây là hướng đi quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tăng khả năng tham gia các khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng.
Các kiến nghị tại hội nghị cũng cho thấy hiệu quả xúc tiến thương mại phụ thuộc nhiều vào khả năng phối hợp giữa cơ quan quản lý, thương vụ và doanh nghiệp. Hoạt động kết nối cần đi cùng thông tin thị trường, hỗ trợ xử lý vướng mắc và theo dõi kết quả sau khi doanh nghiệp tiếp cận đối tác.
Tại Trung Quốc, ông Nông Đức Lai kiến nghị phát huy vai trò của hệ thống thương vụ và các chi nhánh tại địa bàn, đồng thời tăng phối hợp với các đơn vị trong nước và địa phương Trung Quốc để mở rộng kết nối thương mại. Việc chuẩn bị cho các hoạt động xúc tiến trong tháng 11 cũng cần gắn với nhu cầu cụ thể của nhà nhập khẩu và khả năng cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam.
Với thị trường Hoa Kỳ, nhiệm vụ trọng tâm trong quý IV được thương vụ xác định là phối hợp xử lý các nội dung còn lại trong đàm phán ART, chủ động ứng phó các biện pháp thương mại mới và tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hệ thống phân phối. Đồng thời, việc xúc tiến cần gắn với yêu cầu nâng giá trị gia tăng tại Việt Nam, đa dạng hóa nguồn nguyên liệu và tăng khả năng đáp ứng quy định của thị trường nhập khẩu.
Trong quý IV/2026, các thương vụ tiếp tục tập trung hỗ trợ đàm phán, cập nhật chính sách thương mại, kết nối doanh nghiệp và mở rộng thị trường xuất khẩu. Các kiến nghị tại hội nghị cũng đề cập đến việc tăng cường phối hợp giữa các đơn vị trong nước với cơ quan đại diện ở nước ngoài, đáp ứng yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp theo tình hình thực tế tại từng thị trường.
Hội nghị có sự tham gia của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố và Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Các báo cáo, kiến nghị tại hội nghị cung cấp thêm thông tin thực tiễn phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và triển khai nhiệm vụ của ngành trong những tháng cuối năm 2026.