Tiết kiệm năng lượng từ chính sách miễn lệ phí trước bạ với ô tô điện

Giữ “tín hiệu” khuyến khích, tránh đứt gãy chính sách

Chỉ thị 09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện nêu rõ, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm giảm thiểu rủi ro về nguồn cung năng lượng, giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đồng thời, góp phần bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững, với các mục tiêu cụ thể như: đến năm 2030 giảm tiêu hao năng lượng trên GDP ở mức 1-1,5%/năm; phấn đấu đạt tỷ lệ tiết kiệm điện tối thiểu 3%/năm đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; giảm điện năng dùng cho truyền tải và phân phối trên toàn hệ thống xuống 5,8% vào năm 2030; 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm áp dụng hệ thống quản lý năng lượng định kỳ; 50% phương tiện công cộng tại các thành phố chuyển sang sử dụng xe điện.

Để đạt được mục tiêu trên, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, phát triển hạ tầng sạc và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học, nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu. Nghiên cứu các cơ chế, chính sách khuyến khích sản xuất và sử dụng xe điện, từng bước chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng và phương tiện công vụ sang sử dụng điện.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đang xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 10/2022/NĐ-CP của Chính phủ quy định về lệ phí trước bạ. Theo đó, một trong những nội dung được quan tâm tại Nghị định là đề xuất kéo dài mức lệ phí trước bạ lần đầu 0% đối với ô tô điện chạy pin đến hết ngày 31/12/2030.

Góp ý về nội dung này, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhất trí với đề nghị trên và cho rằng, lệ phí trước bạ là công cụ tác động trực tiếp nhất đến hành vi chuyển đổi phương tiện của người dân.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, anh Nguyễn Mạnh Hà (xã Tiến Thắng, Hà Nội) cho biết, anh đã chuyển từ ô tô chạy xăng sang ô tô điện chạy pin, trong đó một trong những lý do quan trọng là chính sách miễn lệ phí trước bạ 0%. Theo tính toán của anh Nguyễn Mạnh Hà, so với xe chạy xăng, việc lựa chọn ô tô điện giúp người tiêu dùng tiết kiệm từ vài chục triệu đến cả trăm triệu đồng.

Đồng bộ ưu đãi để tối đa hiệu quả chuyển đổi

Khác với thuế tiêu thụ đặc biệt (đã được cấu thành trong giá bán), lệ phí trước bạ là khoản chi phí mà người mua phải nộp riêng tại thời điểm đăng ký xe, do đó có tính “nhìn thấy được” (salience) rất cao trong quyết định mua sắm. Kinh nghiệm từ giai đoạn áp dụng mức 0% trước đây cho thấy, đây là yếu tố được người tiêu dùng cân nhắc rõ ràng khi so sánh giữa xe điện và xe động cơ đốt trong. Việc duy trì mức 0% sẽ giữ nguyên tín hiệu khuyến khích này, tránh tạo ra gián đoạn chính sách gây tâm lý chờ đợi hoặc do dự trên thị trường.

Đặc biệt, cùng với chính sách kéo dài miễn phí trước bạ, Bộ Tài chính đồng thời đang trình Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi cho xe điện đến hết năm 2030. Nếu chỉ gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt mà không đồng thời gia hạn lệ phí trước bạ 0%, hiệu quả khuyến khích sẽ bị suy giảm đáng kể, bởi người mua vẫn phải chịu thêm khoản phí đăng ký lớn so với giai đoạn trước.

VCCI nhận định, hai công cụ này cần vận hành đồng bộ về thời hạn để phát huy tác dụng cộng hưởng, tạo thành gói ưu đãi hoàn chỉnh và dễ truyền thông đến người dân.

Cũng theo lý giải của VCCI, lệ phí trước bạ là nguồn thu của ngân sách địa phương và chỉ phát sinh một lần tại thời điểm đăng ký. Với quy mô thị trường xe điện hiện tại, phần giảm thu từ việc miễn lệ phí trước bạ là tương đối nhỏ so với tổng thu ngân sách. Trong khi đó, mỗi xe điện đưa vào lưu thông sẽ tạo ra lợi ích kéo dài suốt vòng đời sử dụng: giảm phát thải tại nguồn, giảm tiêu thụ xăng dầu nhập khẩu, giảm chi phí y tế liên quan đến ô nhiễm không khí. Nói cách khác, khoản miễn lệ phí trước bạ một lần tạo ra dòng lợi ích công cộng tích lũy trong nhiều năm; đây là tỷ suất đầu tư chính sách rất hiệu quả.

Trước đó, chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI cho rằng thị trường năng lượng thế giới biến động, tạo ra nhiều thách thức đối với các quốc gia phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, trong đó có Việt Nam. Theo đó, các giải pháp khuyến khích chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu giảm tiêu hao năng lượng trên GDP 1 - 1,5%/năm; tiết kiệm điện tối thiểu 3%/năm tại các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; giảm tổn thất điện năng xuống 5,8%; 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm áp dụng hệ thống quản lý năng lượng và 50% phương tiện công cộng tại đô thị chuyển sang sử dụng xe điện.