Đóng

Tiêu dùng Tết 2026: Xu hướng ‘mua thông minh’ lên ngôi

Mùa mua sắm tết Bính Ngọ sôi động về quy mô, nhưng cấu trúc chi tiêu thay đổi theo hướng ưu tiên giá trị thực buộc doanh nghiệp thích ứng với xu hướng “mua thông minh”.

Linh vật ngựa “tăng tốc” trên sàn số

Báo cáo hành vi mua sắm dịp Tết 2026 của Metric trên hai sàn Shopee và TikTok Shop cho thấy, trong 6 tuần cận Tết (từ 15/12/2025 đến 25/01/2026), nhóm sản phẩm linh vật Ngựa đạt doanh số khoảng 251,4 tỷ đồng, tăng 77% so với 6 tuần liền kề trước đó. Sản lượng tiêu thụ đạt 3,4 triệu sản phẩm, tăng 106%.

Nhóm sản phẩm linh vật ngựa được nhiều người tiêu dùng lựa chọn. Ảnh: N.H

Dù chỉ chiếm khoảng 0,37% tổng doanh số thị trường Tết (67,7 nghìn tỷ đồng), phân khúc này có tốc độ tăng trưởng vượt xa mức bình quân chung 9% của toàn thị trường. Con số trên phản ánh sức hút rõ rệt của nhóm sản phẩm mang tính biểu tượng, mùa vụ và gắn với yếu tố văn hóa – phong thủy.

Đáng chú ý, có hơn 14.000 shop tham gia kinh doanh sản phẩm linh vật Ngựa trong 6 tuần cận Tết, tăng 9% so với giai đoạn trước đó. Điều này cho thấy các nhà bán nhanh chóng nắm bắt cơ hội từ một phân khúc có tính thời điểm nhưng biên độ lợi nhuận hấp dẫn.

Về kênh bán, TikTok Shop chiếm ưu thế với 61% thị phần doanh số, trong khi Shopee chiếm 39%. Lợi thế của TikTok Shop đến từ khả năng tiếp cận người tiêu dùng qua video ngắn, livestream và nội dung xu hướng. Hình thức bán hàng trực quan, gắn với bối cảnh sử dụng thực tế đã rút ngắn quá trình ra quyết định mua sắm.

Dữ liệu cũng cho thấy nhu cầu mua sắm sản phẩm linh vật Ngựa tăng rõ rệt từ 3-4 tuần trước Tết, đặc biệt bùng nổ vào giai đoạn trùng với các chương trình khuyến mại lớn như 12/12 và 15/12. Xu hướng mua sắm sớm để “đón sóng” giảm giá đã trở thành động lực tăng trưởng quan trọng.

Danh mục sản phẩm linh vật Ngựa rất đa dạng. Nhóm thời trang in hình Ngựa, đặc biệt áo dài Tết, áo gia đình, áo couple, ghi nhận sức tiêu thụ mạnh nhờ đáp ứng nhu cầu mặc Tết và chụp ảnh đầu năm. Nhóm trang trí – lưu niệm như bao lì xì, lịch, tượng, tranh treo tường, túi may mắn… cũng chiếm tỷ trọng lớn trong giỏ hàng.

Đáng chú ý là xu hướng cá nhân hóa quà tặng như ốp điện thoại, móc khóa, phụ kiện thời trang, quà tặng doanh nghiệp có thể in tên, lời chúc riêng. Việc người mua tham gia vào quá trình thiết kế khiến sản phẩm không chỉ mang ý nghĩa biểu trưng mà còn có giá trị cảm xúc.

Ở góc độ thị trường, phân khúc linh vật cho thấy sự giao thoa giữa truyền thống và công nghệ. Yếu tố văn hóa tạo nhu cầu nền tảng, trong khi thương mại điện tử khuếch đại và lan tỏa xu hướng.

“Tết tiết kiệm” và giỏ hàng tiêu dùng thay đổi

Song song với sự sôi động của các sản phẩm biểu trưng, theo ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương, bức tranh tiêu dùng tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 lại cho thấy một xu hướng nổi bật đó là chi tiêu có kế hoạch. Bên cạnh sự bùng nổ của các sản phẩm biểu tượng, một xu hướng đáng chú ý khác là chi tiêu có kế hoạch.

Người tiêu dùng Thủ đô mua sắm Tết. Ảnh: N.H

Tết vẫn là mùa cao điểm mua sắm lớn nhất năm, nhưng nhiều gia đình đã chủ động lập ngân sách, ưu tiên nhu cầu thiết yếu và cắt giảm khoản chi mang tính phô trương. Cấu trúc giỏ hàng tiêu dùng thay đổi rõ rệt theo hướng thực phẩm, nhu yếu phẩm, hàng khuyến mại và quà Tết giá vừa phải lên ngôi, trong khi giỏ quà cao cấp tiền triệu giảm sức hút.

Anh Lê Đức Hậu (phường Kim Liên, Hà Nội) cho biết gia đình anh thống nhất làm Tết gọn nhẹ để tránh căng thẳng tài chính sau kỳ nghỉ. Ngay từ đầu tháng Chạp, gia đình đã lập ngân sách cụ thể, ưu tiên các nhu cầu thiết yếu và cắt giảm khoản chi mang tính hình thức. Cách chi tiêu Tết có kế hoạch giúp các thành viên cảm thấy nhẹ nhàng hơn khi bước sang năm mới. Đây cũng là xu hướng phổ biến khi nhiều gia đình hướng tới một cái Tết đủ đầy nhưng không lãng phí.

Bên cạnh đó, thói quen tích trữ cũng dần thu hẹp. Khi hệ thống bán lẻ mở cửa xuyên Tết và dịch vụ giao hàng thuận tiện, người tiêu dùng chỉ mua đủ dùng cho vài ngày đầu năm, hạn chế lãng phí.

Trong khi đó, các nhà bán lẻ cho biết, nhóm sản phẩm tiêu thụ mạnh nhất là thực phẩm khô, đồ đông lạnh, bánh kẹo phổ thông và các bộ quà Tết tầm trung. Xu hướng mua sắm sớm để tận dụng khuyến mại tiếp tục phổ biến, người tiêu dùng chủ động so sánh giá giữa siêu thị và sàn thương mại điện tử trước khi quyết định.

Ở chiều cung, doanh nghiệp cũng phải thích ứng với bối cảnh mới. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Tống Văn Viện, Giám đốc HTX Nông sản Phú Lương (Thái Nguyên), cho biết năm nay chi phí đầu vào tăng 15%–20%, trong khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. HTX đẩy mạnh bán hàng online, tăng ca sản xuất, đầu tư thiết bị để nâng chất lượng sản phẩm. Sức tiêu thụ ước tăng 25% - 30% so với cùng kỳ, doanh thu mùa Tết dự kiến tăng trên 50%.

Tương tự, bà Trịnh Thị Ngọc Vân, Giám đốc Công ty TNHH Nông sản Hà Vân (Lâm Đồng) cho biết, công ty kết hợp bán trực tiếp tại hội chợ với bán online, giao hàng toàn quốc. Dù giá hạt điều tăng từ 220.000 đồng lên 320.000 đồng/kg, sản lượng tiêu thụ vẫn khả quan nhờ đảm bảo chất lượng. Doanh thu năm nay được kỳ vọng tăng gấp đôi so với năm trước.

Đáng chú ý, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã tổ chức phiên livestream “Sức sống hàng Việt”, góp phần kết nối doanh nghiệp với người tiêu dùng. Hoạt động này cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc hỗ trợ tiêu thụ hàng Việt qua nền tảng số.

Ở góc nhìn chuyên gia, xu hướng “Tết tiết kiệm” không phải tín hiệu tiêu cực. Chuyên gia Hoàng Trọng Thủy nhận định, việc lập ngân sách và kiểm soát chi tiêu là biểu hiện của sự trưởng thành trong hành vi tài chính. Khi chi phí sinh hoạt tăng, các gia đình buộc phải cân đối để tránh áp lực sau kỳ nghỉ.

Ở góc nhìn văn hóa, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Họa sĩ Vũ Hy Thiều, Chủ tịch Hội đồng cố vấn Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ Việt Nam, cho rằng Tết hiện đại có thể ngắn hơn, gọn nhẹ hơn nhưng không làm mai một giá trị cốt lõi. Khi người dân “chơi Tết” nhiều hơn, nhu cầu trang trí, thưởng lãm, quà tặng văn hóa vẫn mở ra cơ hội cho sản phẩm làng nghề.

Các chuyên gia cũng nhận định, thị trường Tết 2026 vì vậy không giảm nhiệt, mà đang tái cấu trúc. Quy mô chi tiêu được duy trì, nhưng ưu tiên thay đổi theo hướng thực chất và bền vững hơn. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng tỉnh táo, doanh nghiệp muốn giữ đà tăng trưởng phải linh hoạt về phân khúc giá, tối ưu kênh số, kiểm soát chi phí và nâng cao giá trị sản phẩm.

Tết không chỉ là mùa cao điểm bán hàng, mà còn là phép thử cho năng lực thích ứng của toàn thị trường. Khi “mua thông minh” trở thành chuẩn mực, thị trường cũng buộc phải vận hành minh bạch và hiệu quả hơn.

Nguyễn Hạnh