Từ sologan: “Nghĩ đến gạo, nghĩ đến Thái Lan”...
Trong 6 tham luận được trình bày trực tiếp tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026, diễn ra ngày 22/10 tại TP. Hồ Chí Minh, câu chuyện phát huy thế mạnh ngành hàng lúa gạo do ông Ngô Thái Chân, Giám đốc Sở Công Thương TP. Cần Thơ, đề cập đã thu hút sự chú ý của nhiều đại biểu.
“Khi chúng ta chưa thành lập trung tâm liên kết vùng để sản xuất, chế biến sâu, bản thân sản lượng lúa gạo của Cần Thơ đã vận hành trên thực tế như trung tâm chế biến của vùng. Sản lượng gạo xay xát của chúng tôi đã lớn hơn lượng lúa thực tế thu hoạch”, ông Ngô Thái Chân chia sẻ và nhận định, liên kết giữa các địa phương trong vùng chưa bền vững, tình trạng đầu tư, chế biến trùng lắp vẫn diễn ra. Vùng có nguồn nguyên liệu và năng lực sản xuất, nhưng chưa hình thành mạng lưới đủ chặt chẽ để phối hợp từ sản xuất, chế biến đến bảo quản, vận chuyển và tiêu thụ.
TP. Cần Thơ có thế mạnh về lúa gạo ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Khi nhiều địa phương cùng đầu tư vào một nhóm sản phẩm mà chưa xác định rõ vai trò, lợi thế chuyên môn hóa dễ bị thu hẹp. Trong khi đó, nếu thiếu khâu chế biến, kho lạnh và logistics phù hợp, nguồn nguyên liệu cũng khó tạo ra giá trị tương xứng với sản lượng.
“Đối với ngành hàng gạo, Cần Thơ có thương hiệu ST25 - gạo ngon nhất thế giới. Không nên có địa phương nào cạnh tranh với thương hiệu gạo ST25 này với Cần Thơ, mà nên tập trung vào ngành khác. Tương tự, chúng tôi không cạnh tranh cua với Cà Mau để dành nguồn lực làm lĩnh vực khác”, ông Chân chia sẻ, đồng thời mong muốn, Bộ Công Thương giữ vai trò tư vấn, trọng tài để các địa phương thực hiện đúng quy chế phối hợp.
Trong vai trò điều phối thảo luận, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh làm rõ thêm ý kiến này khi nhắc đến thông điệp Thái Lan sử dụng tại các hội chợ quốc tế: “Nghĩ đến gạo, nghĩ đến Thái Lan”. Trong khi đó, các địa phương của Việt Nam đều muốn khẳng định mình là số một về gạo, khiến đối tác quốc tế khó xác định nên làm việc với đầu mối nào.
Rõ ràng, câu chuyện không chỉ nằm ở cách quảng bá sản phẩm. Một vùng có thể sở hữu nhiều mặt hàng chất lượng, nhưng nếu thiếu định vị và phối hợp, lợi thế chung khó chuyển hóa thành sức cạnh tranh trên thị trường.
Đến hướng tới một thương hiệu chung
Lắng nghe ý kiến của đại diện 6 tỉnh, thành phố phía Nam tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng cho rằng, một số địa phương đã nhận diện được yêu cầu hạn chế đầu tư dàn trải, thay vào đó cần chuyên môn hóa sản phẩm. Thứ trưởng đề nghị các cục, vụ thuộc Bộ nâng cao vai trò điều phối, định hướng và gợi ý hướng phát triển ngành hàng phù hợp cho các địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ những thế mạnh đã được đề cập như hạt gạo, quả xoài, con cua, Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhận định chỉ những người tiêu dùng sành sỏi, có kinh nghiệm mới dễ dàng phân biệt sản phẩm của từng địa phương qua hương vị đặc trưng. Tuy nhiên, để đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế, các địa phương cần chung tay xây dựng tiêu chuẩn, hướng tới một thương hiệu chung cho những sản phẩm chủ lực như cua, xoài và gạo của khu vực phía Nam.
Thiếu khâu chế biến, kho lạnh và logistics phù hợp, vùng nguyên liệu khu vực phía Nam cũng khó tạo ra giá trị tương xứng với sản lượng.
Nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của cơ quan quản lý, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Công Thương phối hợp với địa phương nghiên cứu thêm những ngành hàng đặc trưng, có thế mạnh và đóng góp cho hoạt động xuất nhập khẩu cũng như thị trường trong nước. Trên cơ sở đó, các cục, vụ cần phối hợp xác định rõ các sản phẩm thế mạnh; luân phiên tổ chức hội nghị chuyên đề tại những địa phương phù hợp, tập trung định hướng thị trường, khai thác vùng nguyên liệu, chế biến sâu, phát triển logistics và công nghiệp...
“Tôi mong muốn mỗi quý, các Sở Công Thương và cục, vụ của Bộ ngồi lại với nhau một lần, không cần báo cáo thành tích mà tập trung tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc về một chủ đề rất rõ. Làm được việc này sẽ giúp nâng cao vai trò của các cục, vụ Bộ Công Thương, Sở Công Thương với các tỉnh và doanh nghiệp”, Thứ trưởng Phan Thị Thắng gợi ý.
Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026 diễn ra ngày 22/10 tại TP. Hồ Chí Minh, với sự tham dự của lãnh đạo Sở Công Thương, các hiệp hội và doanh nghiệp lớn của 8 tỉnh, thành phố phía Nam gồm TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, An Giang, Cà Mau và Vĩnh Long; cùng đại diện lãnh đạo các cục, vụ, tập đoàn và doanh nghiệp thuộc Bộ Công Thương.