Quyết sách quan trọng cho chính sách tiền lương mới
Hiện nay, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí đội ngũ cán bộ cơ sở đang được triển khai trên phạm vi cả nước. Theo Chỉ thị số 21/CT-TTg về sắp xếp thôn, tổ dân phố do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành ngày 20/5, các địa phương phải hoàn thành việc kết thúc hoạt động đối với người hoạt động không chuyên trách dôi dư ở cấp xã trước ngày 31/5/2026.
Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã năm 2025, bình quân số lượng thôn, tổ dân phố trên mỗi đơn vị hành chính cấp xã tăng lên đáng kể, đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý và phân bổ nguồn lực tại cơ sở.
Chỉ thị cũng yêu cầu khẩn trương xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện phương án bố trí, sử dụng, giải quyết chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, bảo đảm hoàn thành đồng bộ với quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố trước ngày 30/6/2026.
Theo đó, nguồn lực tiết kiệm được từ quá trình sắp xếp là cơ sở quan trọng để triển khai Nghị quyết số 27-NQ/TW về cải cách chính sách tiền lương. Đồng thời, Chính phủ ban hành Nghị định số 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1/7/2026, đồng thời thực hiện cơ chế trích lập quỹ tiền thưởng bằng 10% tổng quỹ lương cơ bản.
Các chính sách này cho thấy định hướng điều hành theo hướng sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách, gắn tinh gọn bộ máy với nâng cao thu nhập cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Việc sắp xếp đội ngũ cán bộ cơ sở được kỳ vọng tạo dư địa tài khóa cho cải cách tiền lương và nâng cao hiệu quả quản trị địa phương. Ảnh minh họa
Ở góc độ kinh tế vĩ mô, việc tiếp tục chuẩn hóa bộ máy từ cấp cơ sở được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, tạo thêm dư địa tài khóa cho các nhiệm vụ phát triển, trong đó có lộ trình cải cách chính sách tiền lương từ ngày 1/7 tới đây.
Đánh giá về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, việc sắp xếp đội ngũ không chuyên trách cấp xã theo Chỉ thị 21/CT-TTg là bước đi có ý nghĩa quan trọng đối với nâng cao chất lượng quản trị công.
Theo ông Lạng, khi quy mô nhân sự được cơ cấu lại phù hợp hơn, chi phí vận hành sẽ giảm xuống, đồng thời nâng cao hiệu quả xử lý công việc ở cấp cơ sở. Đây cũng là điều kiện để cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, hỗ trợ giải ngân vốn đầu tư công và nâng cao năng lực cạnh tranh của các địa phương.
"Việc tinh gọn lần này gắn với mục tiêu cải cách tiền lương nên nguồn lực tiết kiệm được sẽ góp phần tạo điều kiện để tăng thu nhập cho đội ngũ cán bộ, công chức”, ông Lạng nhận định.
Theo chuyên gia, trong ngắn hạn, ngân sách vẫn phải dành một phần để giải quyết chế độ cho lực lượng dôi dư. Tuy nhiên, về dài hạn, chi thường xuyên dành cho bộ máy quản lý sẽ giảm đáng kể, qua đó tạo điều kiện cơ cấu lại ngân sách theo hướng tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển và chi an sinh xã hội. Quá trình này không chỉ giúp ngân sách vận hành hiệu quả hơn mà còn góp phần giảm áp lực bội chi, tăng sức chống chịu của tài chính công và nâng cao khả năng điều tiết của Nhà nước trong các chương trình phát triển kinh tế dài hạn.
"Khi ngân sách có thêm dư địa, Nhà nước sẽ có điều kiện tăng chi cho công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia hay các lĩnh vực công nghiệp mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp vũ trụ hoặc năng lượng hạt nhân quy mô nhỏ. Đây đều là những lĩnh vực cần vai trò dẫn dắt ban đầu từ nguồn lực công", ông Lạng nhận định.
Chuyển dịch nhân lực gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ
Bên cạnh yêu cầu về sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính, quá trình sắp xếp lần này cũng đặt ra mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ở cơ sở.
Chỉ thị số 21/CT-TTg nêu rõ việc bố trí nhân sự phải gắn với cơ cấu lại đội ngũ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Những trường hợp có phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn phù hợp sẽ được xem xét tiếp nhận làm công chức, viên chức cấp xã theo biên chế được giao hoặc bố trí theo chế độ hợp đồng lao động tại các vị trí cần thiết.
Đề cập tới lực lượng cán bộ không chuyên trách dôi dư sau sắp xếp, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng đây là quá trình tái phân bổ nguồn lực lao động trong nền kinh tế. Nhiều cán bộ sau khi rời khu vực công vẫn còn độ tuổi lao động và có kinh nghiệm thực tiễn phong phú. Đây là nguồn nhân lực có hiểu biết về pháp luật, quy trình hành chính và đặc điểm địa phương, hoàn toàn có thể tiếp tục tham gia vào khu vực kinh tế tư nhân, hợp tác xã hoặc tự tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đồng thời đề xuất các địa phương cần xây dựng cơ sở dữ liệu về lao động dôi dư để có phương án kết nối việc làm phù hợp theo từng nhóm kỹ năng, lĩnh vực chuyên môn và nhu cầu phát triển kinh tế của địa phương.
Theo ông Lạng, lực lượng này có thể tham gia vào nhiều lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, dịch vụ, logistics, sửa chữa, bảo dưỡng, vận tải hoặc các ngành nghề phục vụ phát triển kinh tế địa phương.
"Khi thị trường lao động phát triển năng động hơn, cơ hội việc làm đa dạng hơn thì người lao động cũng có thêm động lực tham gia khu vực kinh tế ngoài nhà nước. Nếu tạo được môi trường kinh doanh thuận lợi, an toàn và có khả năng sinh lợi tốt, đây sẽ là nguồn lực rất đáng chú ý cho phát triển địa phương", PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhận định.
Theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, mức lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 là 2.530.000 đồng/tháng (mức lương cơ sở hiện nay là 2.340.000 đồng/tháng).