Giải pháp tăng cường quảng bá thương hiệu Việt và bảo vệ lợi ích quốc gia

Thương hiệu quốc gia: Tài sản vô hình, lợi ích hữu hình

Sáng 20/6, trong khuôn khổ Hội báo toàn quốc năm 2026 đã diễn ra Diễn đàn báo chí toàn quốc 2026. Tại phiên thảo luận với chủ đề "Quảng bá hình ảnh Việt Nam trong hệ sinh thái báo chí số", Nhà báo Nguyễn Văn Minh - Tổng Biên tập Báo Công Thương nhấn mạnh, diễn đàn diễn ra trong bối cảnh rất ý nghĩa, kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam. Ngày 21/6/1925, Báo Thanh Niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập và trực tiếp chỉ đạo ra số đầu tiên, khởi nguồn cho dòng chảy báo chí cách mạng Việt Nam.

Tuy nhiên, đứng ở góc độ người làm báo của ngành Công Thương lại có cách tiếp cận khác, Tuyên cáo ngày 28/8/1945 của Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trong bộ máy có cơ quan phụ trách kinh tế là Bộ Quốc dân Kinh tế. Trong bộ máy còn rất non trẻ lúc bấy giờ có Phòng Việt Nam Kinh tế tập san, nhiệm vụ chủ yếu là xuất bản Việt Nam Kinh tế tập san, nghiên cứu và tuyên truyền phát triển kinh tế. Đây chính là tiền thân của Báo Công Thương, cơ quan ngôn luận của Bộ Công Thương, diễn đàn của giới Công Thương Việt Nam.

Ngày 13/10/1945, khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi giới Công Thương. Trong thư, Người khẳng định: "Nền kinh tế quốc dân thịnh vượng nghĩa là các sự kinh doanh của các nhà công nghiệp, thương nghiệp thịnh vượng".

"Nhắc lại sự kiện này để thấy rằng trong tư tưởng Hồ Chí Minh vai trò của báo chí là hết sức quan trọng. Muốn phát triển kinh tế thì phải tuyên truyền thật tốt về kinh tế. Điều Bác Hồ mong mỏi đến hôm nay đã được hiện thực hóa bằng sự phát triển của đất nước", Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh khẳng định.

Từ trải nghiệm thực tiễn, Nhà báo Nguyễn Văn Minh cho biết, trong nhiều năm qua ông đã đặt chân tới hơn 30 quốc gia, nhiều lần tháp tùng lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Bộ Công Thương tham gia các hoạt động đàm phán, làm việc với đối tác nước ngoài, các tập đoàn lớn, hội nghị và chương trình xúc tiến thương mại tầm quốc gia, quốc tế.

"Đi nhiều, chứng kiến nhiều, tôi thấm thía hai điều luôn đi liền nhau, đó là sức nặng của thương hiệu Việt khi đứng trước thế giới và cái giá của việc giữ cho được lợi ích quốc gia, dân tộc trên mỗi bàn thương lượng", Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh chia sẻ.

Theo Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh, mỗi quốc gia có hai loại tài sản. Một loại có thể cân đo bằng nhà máy, hạ tầng, tài nguyên. Một loại không thể đo bằng thước đo thông thường, đó là niềm tin, uy tín và thương hiệu đất nước. Nếu hàng hóa là nhịp cầu đưa nền kinh tế ra thế giới thì thương hiệu chính là gương mặt quốc gia trên thị trường toàn cầu.

Những con số gần đây cho thấy sức bật ấn tượng, năm 2024, Brand Finance định giá Thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt 507 tỷ USD, xếp hạng 32/193 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2025, giá trị này tăng lên 519,6 tỷ USD, tiếp tục giữ hạng 32 thế giới.  Tuy nhiên, theo Tổng Biên tập Báo Công Thương, phía sau những con số tích cực vẫn là một nghịch lý: Việt Nam đứng hạng 32 thế giới về giá trị thương hiệu quốc gia nhưng chỉ xếp hạng 52/193 về Chỉ số Sức mạnh mềm toàn cầu năm 2025. Điều đó cho thấy hàng Việt đã có sức cạnh tranh song tiếng nói về hàng Việt trên trường quốc tế vẫn cần được khuếch đại mạnh mẽ hơn.

Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh thông tin thêm, chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam (Vietnam Value) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 253/2003/QĐ-TTg ngày 25/11/2003, giao Bộ Công Thương làm cơ quan thường trực đã đi qua hơn hai thập kỷ. Theo ông, thành tựu lớn nằm ở việc thương hiệu của từng doanh nghiệp đã cộng hưởng lại thành thương hiệu của cả quốc gia.

"Là cơ quan ngôn luận của Bộ Công Thương, Báo Công Thương xác định trách nhiệm của mình không dừng ở phản ánh hoạt động của ngành. Chúng tôi phải đi cùng doanh nghiệp, đi cùng địa phương trên hành trình quảng bá thương hiệu Việt", Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh và thông tin, nhiều năm qua, Báo đã hình thành hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng: báo điện tử, infographic, longform, video, phóng sự, mạng xã hội; vận hành chuyên trang riêng về Thương hiệu quốc gia, đồng hành cùng Tuần lễ Thương hiệu quốc gia và các diễn đàn quốc tế quanh Ngày Thương hiệu Việt Nam 20/4...

Hai trụ - một nền chung

Phân tích thực tiễn, Nhà báo Nguyễn Văn Minh cũng chỉ rõ, nếu đặt cạnh các quốc gia đi trước, báo chí và truyền thông Việt Nam mới ở giai đoạn đầu của "cuộc chơi "mà nhiều nước đã thể chế hóa bài bản từ lâu. Hàn Quốc biến làn sóng Hallyu thành một ngành xuất khẩu, ngân sách nhà nước cho công nghiệp văn hóa 1,74 nghìn tỷ won vào năm 2024. Nhật Bản lập Quỹ Cool Japan từ năm 2013 với mức cam kết 50 tỷ yên, khoảng 500 triệu USD. Thái Lan dùng chứng nhận "Thai SELECT" của Bộ Thương mại cùng chiến lược sức mạnh mềm "5F", gồm Food, Film, Festival, Fight và Fashion Điểm chung của họ rất rõ: một cơ quan điều phối cấp quốc gia, một nguồn lực tài chính ổn định và một hệ thống truyền thông đối ngoại đa ngôn ngữ làm mũi nhọn.

Tại Việt Nam, trụ cột "Truyền thông" trong Chỉ số Sức mạnh mềm của Việt Nam tuy đã tăng mạnh 23 bậc nhưng mới đứng ở hạng 78. Nhiều chuyên gia chỉ ra rằng công tác quảng bá hình ảnh đất nước, sản phẩm và thương hiệu Việt còn phân tán, chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp, phần lớn mới dừng ở giới thiệu những cái sẵn, chưa thật sự xuất phát từ nhu cầu của công chúng quốc tế; Việt Nam còn thiếu một chiến lược tổng thể, toàn diện mang tầm quốc gia. 

Từ thực tế đó, Nhà báo Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh, quảng bá thương hiệu và bảo vệ lợi ích quốc gia không phải hai câu chuyện tách rời. Đó là hai mặt của một nhiệm vụ chiến lược, trong đó báo chí ngành Công Thương có trách nhiệm làm cầu nối thông tin, lan tỏa giá trị Việt Nam và góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia trong không gian truyền thông số.

Để báo chí thật sự trở thành lực lượng tiên phong, Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh đề xuất 6 nhóm giải pháp, xếp theo hai trụ - một nền chung.

Trên trụ quảng bá thương hiệu, có 3 việc. Một là thể chế hóa truyền thông thương hiệu quốc gia, tham mưu hình thành một chương trình có chiến lược rõ ràng, có nguồn lực ổn định và đầu mối điều phối thống nhất, gắn với mục tiêu đưa Việt Nam vào top 3 ASEAN và top 30 thế giới về sức mạnh mềm đến năm 2045. Hai là xây dựng kênh truyền thông đối ngoại đa ngôn ngữ, nhắm trúng công chúng quốc tế. Ba là làm chủ báo chí dữ liệu và công nghệ số, đẩy mạnh infographic, longform, video, podcast, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, thiết lập công cụ đo lường hiệu quả truyền thông thương hiệu. Không đo được thì không quản được, và không quản được thì không thể nâng tầm.

Trên trụ bảo vệ lợi ích quốc gia, có 2 việc. Một là dùng báo chí giám sát và phản biện, kiên quyết đấu tranh với hàng giả, hàng nhái, gian lận xuất xứ, vi phạm trên thương mại điện tử, bảo vệ người tiêu dùng theo tinh thần Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Hai là đồng hành cùng doanh nghiệp trên mặt trận phòng vệ thương mại, truyền thông cảnh báo sớm, phổ biến quy định và bài học ứng phó, từ con cá tra đến tấm thép cán nóng, kết nối chặt với Cục Phòng vệ thương mại và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để doanh nghiệp không đơn độc khi bị điều tra.

Đặc biệt, một việc cần làm cho cả hai trụ là liên kết hệ sinh thái Bộ, báo, hiệp hội và doanh nghiệp, phối hợp các cơ quan báo chí chủ lực, như chuyên trang Thương hiệu quốc gia trên Báo Nhân Dân, cùng các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp, thành mạng lưới truyền thông thống nhất, tránh manh mún, đúng tinh thần phát huy sức mạnh tổng hợp.

Theo Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh, có quan niệm phổ biến rằng quảng bá thương hiệu là việc của doanh nghiệp; nhìn rộng ra đó còn là việc của quốc gia và trong đó có phần của báo chí, bởi mỗi thương hiệu Việt thành công là thêm một cột mốc cho uy tín Việt Nam trên bản đồ kinh tế thế giới. Mỗi lần lợi ích quốc gia được giữ vững là thêm một lần giá trị Việt được bảo toàn, mỗi thông tin trung thực, khách quan, có trách nhiệm mà báo chí lan tỏa là một đóng góp thiết thực cho cả hai.

"81 năm trước, Bác Hồ mong nền kinh tế quốc dân thịnh vượng, hôm nay, chúng ta đã có 519,6 tỷ USD giá trị thương hiệu quốc gia và một nền kinh tế xuất nhập khẩu 930,05 tỷ USD. Việc còn lại là biến tiềm lực ấy thành tiếng nói và giữ cho tiềm lực ấy khỏi bị bào mòn", Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh và khẳng định với truyền thống 101 năm của báo chí cách mạng Việt Nam, người làm báo ngành Công Thương hiểu rõ quảng bá để thương hiệu Việt vươn cao, bảo vệ để lợi ích quốc gia bền vững, hai việc là một. Đó là trách nhiệm và sứ mệnh của báo chí.

"Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói một câu đến nay vẫn soi đường cho người làm báo kinh tế: "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi", một thương hiệu mạnh trước hết là một câu chuyện văn hóa được kể hay và người kể chuyện bền bỉ nhất cho hàng Việt không ai khác chính là báo chí"...

Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh.