Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết, việc chuyển đổi từ khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái, xanh và thông minh là một trong những định hướng trọng tâm của thành phố nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp khi tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.
Chuyển đổi mô hình khu công nghiệp sinh thái là một trong những định hướng trọng tâm của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.
Trên cơ sở đó, thành phố đã xác định nhóm khu công nghiệp chuyển đổi sang mô hình sinh thái, tập trung tại các khu có quy mô lớn, khu vực ven sông hoặc vùng lõi công nghiệp, trong đó có khu công nghiệp Hiệp Phước, Lê Minh Xuân và một số khu lớn như Tây Bắc Củ Chi, Tây Bắc Củ Chi mở rộng, Lê Minh Xuân 3. Tại khu vực phía Đông, các khu công nghiệp Phú Mỹ II, Phú Mỹ II mở rộng và Phú Mỹ III cũng được định hướng chuyển đổi sang mô hình sinh thái trong giai đoạn 2026-2030.
Theo ông Trần Việt Hà, trong số các khu thí điểm gồm Tân Thuận, Tân Bình, Bình Chiểu, Cát Lái và Hiệp Phước, Hiệp Phước là cái tên đi đầu và đã xây dựng dự thảo Đề án chuyển đổi mô hình khu công nghiệp sinh thái đến năm 2030, làm cơ sở để hoàn thiện và nhân rộng mô hình phù hợp điều kiện thực tế.
Khu công nghiệp Hiệp Phước là đơn vị tiên phong trong lộ trình chuyển đổi sinh thái, được hỗ trợ kỹ thuật từ phía Nhật Bản để xây dựng mô hình khu công nghiệp kiểu mẫu.
Diễn biến mới nhất cho thấy quá trình này đang được tiếp sức bằng hợp tác quốc tế. Theo thông tin cập nhật ngày 26/8/2026, cuối tháng 2/2026, UBND thành phố đã phê duyệt điều chỉnh văn kiện dự án hỗ trợ kỹ thuật do Nhật Bản tài trợ nhằm xây dựng khu công nghiệp kiểu mẫu - khu công nghiệp thông minh theo định hướng sinh thái, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, vận hành, với Hiệp Phước được chọn triển khai. Song song, khu công nghiệp này cũng đang hoàn thiện hồ sơ để đăng ký chứng nhận khu công nghiệp sinh thái theo khung quốc tế, một bước đi được ví như tấm hộ chiếu để bước vào sân chơi của các chuỗi cung ứng đòi hỏi tiêu chuẩn môi trường cao.
Để hỗ trợ doanh nghiệp giảm phát thải và sử dụng năng lượng hiệu quả, Phó Trưởng ban, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết, đơn vị đang tập trung hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận các chính sách ưu đãi, nguồn vốn hỗ trợ lãi suất, chương trình đổi mới công nghệ, đầu tư thiết bị tiết kiệm năng lượng, năng lượng tái tạo, hệ thống quản lý năng lượng và giải pháp sản xuất sạch hơn.
Mô hình cộng sinh công nghiệp tái sử dụng nước, tái chế chất thải, chia sẻ hạ tầng dùng chung đang được khuyến khích nhân rộng tại các khu công nghiệp thành phố.
Đồng thời, các mô hình cộng sinh công nghiệp - nơi chất thải hay phụ phẩm của doanh nghiệp này trở thành nguyên liệu đầu vào của doanh nghiệp khác cũng được khuyến khích hình thành, cùng với tái sử dụng nước, tái chế chất thải, thu hồi năng lượng và chia sẻ hạ tầng dùng chung trong khu công nghiệp. Đây chính là mắt xích cộng sinh giúp một khu công nghiệp vận hành gần với một hệ sinh thái tự nhiên hơn là một tổ hợp nhà máy rời rạc.
Nhìn xa hơn đến giai đoạn 2026-2030, ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết thêm, đơn vị xác định sẽ tiếp tục tham mưu hoàn thiện bộ tiêu chí, công cụ đánh giá tăng trưởng xanh, tiêu chí khu công nghiệp sinh thái và doanh nghiệp sinh thái; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng Internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số để giám sát phát thải, quản lý năng lượng và môi trường theo thời gian thực.
Việc ứng dụng Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo để giám sát phát thải, năng lượng theo thời gian thực đang được xem là điều kiện gần như bắt buộc để đáp ứng chuẩn ESG quốc tế.
Đây được xem là điều kiện gần như bắt buộc, khi ngày càng nhiều tập đoàn đa quốc gia đưa yêu cầu ESG vào tiêu chí chọn địa điểm đầu tư không đạt chuẩn xanh đồng nghĩa với việc tự đóng lại cánh cửa bước vào chuỗi cung ứng của họ.
Với những gì đang được triển khai tại Hiệp Phước và các khu thí điểm khác, TP. Hồ Chí Minh đang đặt cược vào việc xanh hóa không phải là gánh nặng chi phí, mà là bệ phóng để nâng hạng vị thế của khu công nghiệp thành phố trên bản đồ đầu tư xanh khu vực.
ESG là viết tắt của Environmental (Môi trường), Social (Xã hội) và Governance (Quản trị) - bộ tiêu chí ngày càng được các tập đoàn đa quốc gia dùng để đánh giá đối tác trong chuỗi cung ứng. Với khu công nghiệp, đạt chuẩn ESG thường gắn với các yếu tố như tỷ lệ tái sử dụng nước, quản lý chất thải, tỷ lệ năng lượng tái tạo và minh bạch trong quản trị vận hành.