Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, khi yêu cầu đổi mới tư duy phát triển và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia ngày càng rõ nét, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Thanh Liêm, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện nghiên cứu kinh tế Kimhakmin E-roun, Phó Chủ tịch Tổng hội người Việt Nam tại Hàn Quốc, Chủ tịch Hội người Việt Nam tại tỉnh Chungnam về kỳ vọng và đóng góp của trí thức kiều bào trong việc kiến tạo nền móng cho kỷ nguyên phát triển mới.
Khát vọng vươn xa
- Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều quyết sách quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế và tạo động lực cho phát triển đất nước. Từ góc nhìn của một trí thức kiều bào đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài, ông nhìn nhận ý nghĩa và tác động của những chính sách này như thế nào đối với tương lai phát triển của Việt Nam?
TS. Nguyễn Thanh Liêm: Nhìn lại chặng đường từ sau Đại hội XIII đến nay, cảm xúc rõ ràng nhất của tôi là sự trân trọng và tin tưởng. Đây là một nhiệm kỳ đặc biệt khó khăn, có lẽ là một trong những giai đoạn nhiều biến động nhất trong nhiều thập kỷ, khi đất nước phải đối mặt cùng lúc với đại dịch Covid-19, thiên tai, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu và những bất ổn địa chính trị kéo dài.
Điều đáng quý là trong bối cảnh đó, Việt Nam không chùn bước, mà từng bước vượt qua bằng sự bình tĩnh, đoàn kết và đồng lòng của cả hệ thống chính trị và người dân. Những kết quả đạt được không chỉ thể hiện qua các chỉ số tăng trưởng, mà quan trọng hơn là giữ được ổn định xã hội, bảo vệ đời sống người dân và củng cố niềm tin vào tương lai.
TS. Nguyễn Thanh Liêm, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện nghiên cứu kinh tế Kimhakmin E-roun, Phó Chủ tịch Tổng hội người Việt Nam tại Hàn Quốc, Chủ tịch Hội người Việt Nam tại tỉnh Chungnam. Ảnh: NVCC
Về kinh tế, Việt Nam tiếp tục được nhìn nhận là điểm sáng về khả năng chống chịu và ổn định vĩ mô trong bối cảnh kinh tế thế giới suy giảm. Nền kinh tế không tăng trưởng nóng, nhưng bền bỉ, có nền tảng và không bị chao đảo trước các cú sốc bên ngoài. Việc đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng từ hệ thống cao tốc Bắc - Nam, đường dây 500kV mạch 3 đến hạ tầng số đã và đang tạo ra dư địa phát triển dài hạn.
Ngoài ra, chuyển đổi số, cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư cũng có những bước tiến rõ rệt. Điều này không chỉ giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn, mà còn tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực tư nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Về đối ngoại, Việt Nam kiên định đường lối độc lập, tự chủ, đồng thời Việt Nam đã nâng cấp quan hệ với 17 nước, đưa số lượng đối tác có quan hệ từ mức đối tác toàn diện trở lên trên 42 nước, thiết lập quan hệ ngoại giao với 194 nước. Điều này không chỉ giúp nâng cao vị thế quốc tế, mà còn mở ra thêm không gian hợp tác về kinh tế, khoa học công nghệ và phát triển bền vững.
Bước vào năm 2026 và trước thềm Đại hội XIV của Đảng, tôi cảm nhận rõ một tâm thế tự tin, cùng khát vọng vươn lên mạnh mẽ hơn. Đại hội XIV được kỳ vọng sẽ đưa ra những quyết sách mang tính đột phá, có tầm nhìn dài hạn và khả năng thực thi cao, để hiện thực hóa mục tiêu Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Kỳ vọng lớn nhất của tôi là sự tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển con người. Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ chế bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, để “người làm đúng không bị thiệt, người làm tốt không bị đơn độc”.
Nếu hình dung một cách giản dị, tôi cho rằng Việt Nam đã chèo lái con thuyền của mình vượt qua một cơn bão lớn. Con thuyền ấy không những không chệch hướng, mà còn được gia cố vững chắc hơn. Và điều quan trọng nhất lúc này là giữ vững tay lái, tăng tốc một cách thận trọng nhưng quyết đoán, để bước vào giai đoạn phát triển mới với niềm tin và khát vọng lớn hơn.
Niềm tin hội tụ
- Hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường vào năm 2045, theo ông, cộng đồng người Việt Nam tại Hàn Quốc có thể tham gia và đóng góp ra sao, cả về tri thức, nguồn lực lẫn kết nối quốc tế?
TS. Nguyễn Thanh Liêm: Hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường vào năm 2045, tôi cho rằng cộng đồng người Việt Nam tại Hàn Quốc có thể tham gia và đóng góp một cách thực chất, có chiều sâu, phù hợp với các định hướng lớn mà Đảng đã xác định, đặc biệt là tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cũng như quan điểm xuyên suốt coi người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam.
Thứ nhất là đóng góp về tri thức và kinh nghiệm quốc tế. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã nhấn mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt cho phát triển nhanh và bền vững. Trong bối cảnh đó, cộng đồng trí thức, chuyên gia và doanh nhân Việt Nam tại Hàn Quốc đang trực tiếp làm việc trong các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất thông minh, kinh tế số, giáo dục, y tế và quản trị hiện đại có thể tham gia tư vấn chính sách, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và hỗ trợ xây dựng các mô hình phát triển mới cho Việt Nam.
Thứ hai là kết nối và dẫn dắt nguồn lực đầu tư gắn với công nghệ và giá trị gia tăng cao. Hàn Quốc không chỉ là đối tác kinh tế quan trọng mà còn là quốc gia đi trước Việt Nam trong công nghiệp hóa dựa trên tri thức. Cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc có lợi thế đặc biệt khi vừa am hiểu môi trường trong nước, vừa hiểu rõ chuẩn mực công nghệ, quản trị và chuỗi cung ứng toàn cầu của Hàn Quốc. Vai trò của cộng đồng, vì vậy, không chỉ dừng ở thu hút vốn, mà là kết nối các dự án chuyển giao công nghệ, hợp tác nghiên cứu phát triển, đào tạo nhân lực và từng bước đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đúng với tinh thần của Nghị quyết 57.
Tiến tới Đại hội XIV, nhiều kỳ vọng được đặt vào các quyết sách đột phá nhằm đặt nền móng cho kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Ảnh: Minh Châu
Thứ ba là vai trò cầu nối hội nhập và đối ngoại nhân dân. Các nghị quyết và phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong nhiều năm qua đều khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là nguồn lực quan trọng của đất nước, đồng thời là cầu nối thúc đẩy quan hệ đối ngoại. Thông qua các tổ chức hội đoàn, mạng lưới chuyên gia và các hoạt động giao lưu kinh tế - văn hóa, cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc có thể góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam hiện đại, ổn định, đổi mới và giàu tiềm năng, đồng thời thúc đẩy quan hệ hợp tác chiến lược Việt Nam - Hàn Quốc đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững hơn.
Trong tinh thần coi kiều bào là một bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc, nếu có cơ chế đủ mở, đủ linh hoạt để phát huy vai trò của trí thức và doanh nhân ở nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, cộng đồng người Việt Nam tại Hàn Quốc hoàn toàn có thể trở thành lực lượng đồng hành quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường vào năm 2045.
- Với tư cách là một trí thức kiều bào luôn hướng về quê hương, ông có thể chia sẻ những cảm xúc, kỳ vọng và niềm tin của mình trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng?
TS. Nguyễn Thanh Liêm: Tôi kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng sẽ trở thành một dấu mốc lịch sử, không chỉ khép lại một nhiệm kỳ với việc tổng kết, đánh giá kết quả đạt được, mà còn mở ra thời khắc hội tụ trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng đổi mới của toàn Đảng, toàn dân. Từ đó, Đại hội sẽ ban hành những quyết sách mang tính đột phá, đủ mạnh và đủ tầm để hiện thực hóa khát vọng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, mạnh mẽ hơn, tự chủ hơn và bền vững hơn.
Trên nền tảng các quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo Đảng, tôi đặt ra ba kỳ vọng lớn về những đổi mới căn bản mà Đại hội XIV có thể khởi xướng, qua đó tạo động lực và không gian phát triển mới cho đất nước trong giai đoạn tới.
Một là đổi mới tư duy từ ổn định sang bứt phá dựa trên khoa học và công nghệ; hai là đổi mới quản trị từ chống sang phòng và bảo vệ người dám làm; ba là đổi mới nguồn lực, lấy con người và tri thức làm trung tâm.
Nếu chặng đường vừa qua là quá trình gia cố một bộ khung vững chắc cho ngôi nhà Việt Nam trước nhiều biến động, thì kỳ vọng vào kết quả của Đại hội XIV chính là việc lắp đặt một động cơ thông minh mới. Động cơ đó vận hành bằng tri thức và công nghệ, được bảo vệ bởi cơ chế quản trị minh bạch, qua đó giúp con tàu đất nước không chỉ vận hành ổn định mà còn tăng tốc mạnh mẽ, tự tin vươn ra biển lớn.
Xin cảm ơn ông!
Tiến tới Đại hội XIV của Đảng, kỳ vọng đặt vào những quyết sách mang tính kiến tạo, đủ tầm nhìn và bản lĩnh để đặt nền móng cho kỷ nguyên phát triển mới, lấy khoa học công nghệ, con người và cơ chế quản trị hiện đại làm trụ cột cho sự bứt phá bền vững của đất nước.