Đầu tư cho nhân lực làm công tác hội nhập
Kết thúc năm 2025, Việt Nam đã tham gia ký kết và thực thi 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) và đang đàm phán nâng cấp, mở rộng ký kết thêm nhiều FTA với các đối tác tiềm năng. Các FTA thế hệ mới phủ sóng hầu hết các nền kinh tế lớn trên toàn cầu, góp phần đưa kim ngạch xuất nhập khẩu lập kỷ lục 930 tỷ USD năm 2025. Hội nhập quốc tế đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao vị thế đất nước.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đó, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế vẫn còn nhiều nhiều khó khăn, vướng mắc, đặt ra nhiều thách thức mới. Dù đã có 17 FTA, nhưng năng lực cạnh tranh của nhiều ngành hàng vẫn còn hạn chế; tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan chưa đồng đều giữa các thị trường; doanh nghiệp nhỏ và vừa còn gặp khó trong tiếp cận thông tin, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy tắc xuất xứ; hội nhập nhưng chưa sâu, chưa đầy đủ...
Hội nhập quốc tế trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao vị thế đất nước.
Từ thực tiễn đó, Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra yêu cầu phải nâng tầm công tác hội nhập quốc tế, phục vụ phát triển của đất nước. Theo đó, văn kiện Đại hội XIV đưa đối ngoại, hội nhập quốc tế lên vị trí tương xứng với quốc phòng và an ninh, xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Qua đó, cho thấy yêu cầu đặt ra đối với công tác hội nhập không chỉ mở rộng về phạm vi, không chỉ “hội nhập để phát triển”, mà hội nhập phải “đóng góp để kiến tạo hòa bình, ổn định và phát triển chung” của khu vực và thế giới. Điều này thể hiện trách nhiệm của Việt Nam đối với quốc tế.
Để thực hiện thắng lợi, toàn diện nhiệm vụ hội nhập quốc tế tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, lãnh đạo Bộ Công Thương cho rằng, nhiệm vụ đặt ra là phải hành động chủ động, đồng bộ và quyết liệt, sớm chuyển hóa các định hướng chiến lược thành kết quả cụ thể, thiết thực.
Thông tin tới phóng viên Báo Công Thương, ông Tạ Hoàng Linh - Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế cho rằng, Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế phải đi đôi với phát triển nội lực, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường của nền kinh tế.
Đồng thời, đặt ra nhiệm vụ cho công tác hội nhập là không chỉ tập trung vào việc đàm phán, ký kết các FTA mới, mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả thực thi các cam kết đã ký kết, tận dụng tốt các FTA để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm, tiên quyết để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ này, theo ông Tạ Hoàng Linh, đó là yếu tố con người. Cần đầu tư nhiều hơn cho đội ngũ cán bộ làm công tác hội nhập kinh tế quốc tế, có đủ bản lĩnh, trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng với bối cảnh hội nhập sâu rộng. Hội nhập ngày nay không chỉ là đàm phán thuế quan. Đó còn là thương mại số, chuyển đổi xanh, chuỗi cung ứng bền vững, các tiêu chuẩn lao động, môi trường. Nếu đội ngũ cán bộ không theo kịp, việc tham mưu chính sách sẽ chậm nhịp.
“Nhân lực là điều kiện then chốt để các chủ trương, định hướng lớn về hội nhập được triển khai hiệu quả trong thực tiễn”, ông Tạ Hoàng Linh nhận định.
Ở góc độ thị trường, ông Bùi Trung Thướng, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ cũng đề xuất chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thương vụ theo hướng chuyên nghiệp, bài bản, có trình độ ngoại ngữ tốt, hiểu biết sâu về pháp luật thương mại quốc tế và pháp luật sở tại, am hiểu đặc điểm thị trường, văn hóa kinh doanh, thông lệ thương mại của từng địa bàn.
Ông Nguyễn Minh Khôi - Giám đốc Tư vấn chính sách tại Viện Tony Blair vì sự thay đổi toàn cầu (TBI) chia sẻ với Báo Công Thương.
Tương tự, ông Nguyễn Minh Khôi - Giám đốc Tư vấn chính sách tại Viện Tony Blair vì sự thay đổi toàn cầu (TBI) cũng nhấn mạnh đến yếu tố con người. Theo ông, đội ngũ cán bộ làm công tác chính sách, hội nhập và đối ngoại cần được đầu tư bài bản hơn về tư duy chiến lược, kỹ năng phân tích và khả năng làm việc liên ngành, để có thể theo kịp và dẫn dắt những thay đổi rất nhanh của môi trường hội nhập hiện nay.
Ngoài ra, ông Nguyễn Minh Khôi cũng kiến nghị, để nâng tầm công tác hội nhập, phục vụ phát triển đất nước, mọi chính sách, chủ trương, giải pháp cần lấy doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) làm trung tâm phục vụ, bởi đây là lực lượng đông đảo nhất nhưng lại thiếu hụt nguồn lực nhất khi vươn ra biển lớn. Thông qua việc cung cấp một nền tảng hỗ trợ thực chất, từ thông tin thị trường, cảnh báo rủi ro đến kết nối chuỗi cung ứng... để giúp các doanh nghiệp nội địa chuyển hóa các cơ hội từ hiệp định thương mại thành lợi ích kinh tế cụ thể.
Tăng cường phối hợp liên ngành
Chia sẻ thêm với phóng viên Báo Công Thương về giải pháp hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, ông Tạ Hoàng Linh cũng cho biết, bám sát các chỉ đạo của Trung ương, của Bộ Công Thương, Văn phòng Ban Chỉ đạo sẽ tập trung nâng cao chất lượng tham mưu cho Ban Chỉ đạo và Chính phủ trong lĩnh vực hội nhập kinh tế quốc tế; chủ động nghiên cứu, theo dõi, dự báo tình hình kinh tế và thương mại quốc tế; kịp thời đề xuất các định hướng, giải pháp chính sách, cụ thể hóa các nghị quyết, chương trình hành động của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, đáp ứng yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng và gắn với mục tiêu nâng cao năng lực thích ứng, khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Ngoài ra, tăng cường vai trò điều phối giữa các bộ, ngành và địa phương trong triển khai các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế, qua đó, nâng tầm công tác hội nhập kinh tế quốc tế, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, hướng tới tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới.
Như vậy, hội nhập quốc tế, trong đó có hội nhập kinh tế giai đoạn mới không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu. Nhưng hội nhập sâu chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, công nghiệp hóa mạnh hơn và doanh nghiệp trong nước đủ sức đứng vững.
Nghị quyết Đại hội XIV đã đặt ra định hướng. Thách thức còn lại là chuyển hóa định hướng đó thành hành động cụ thể, đo đếm được bằng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, bằng tỷ lệ tận dụng FTA cao hơn và bằng vị thế vững chắc hơn của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, nhiệm vụ thứ tư trong triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội về đối ngoại, hội nhập được Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhắc đến, đó là yếu tố con người. "Bố trí nguồn lực tương xứng cho công tác đối ngoại, phù hợp với thế và lực mới của đất nước và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới...", Bộ trưởng Lê Hoài Trung phát biểu.