Phát triển là trọng tâm của cải cách
Ngày 19/2, Trung Quốc vừa chính thức đệ trình lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) một văn kiện chính sách toàn diện, nêu rõ lập trường của nước này về cải cách tổ chức trong bối cảnh hệ thống thương mại đa phương đang đứng trước nhiều thách thức mới.
Trụ sở WTO tại Geneva, Thụy Sĩ. Ảnh: TTXVN
Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, đây là tài liệu chính sách đầu tiên Bắc Kinh gửi tới WTO kể từ khi tiến trình cải cách cần thiết của tổ chức này được khởi động vào tháng 6/2022. Văn kiện mang tên “Quan điểm của Trung Quốc về cải cách Tổ chức Thương mại Thế giới trong bối cảnh hiện nay” trình bày một cách toàn diện và có hệ thống lập trường của Trung Quốc và đưa ra các nguyên tắc tổng thể và đề xuất hành động đối với tiến trình cải cách.
Nội dung văn kiện được xây dựng trên cơ sở cân nhắc cả lợi ích, quan điểm của Trung Quốc và của các thành viên khác trong bối cảnh hệ thống thương mại đa phương đang chịu sức ép ngày càng lớn từ biến động kinh tế và địa chính trị toàn cầu.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là đề xuất đặt phát triển vào vị trí trung tâm của chương trình nghị sự cải cách WTO. Theo đó, các thành viên cần tạo điều kiện để các nền kinh tế đang phát triển tận dụng hiệu quả các cơ hội tăng trưởng từ những lĩnh vực đang định hình cấu trúc kinh tế toàn cầu như kinh tế số, chuyển đổi xanh và trí tuệ nhân tạo.
Văn kiện cũng nhấn mạnh việc thực hiện chính xác và hiệu quả hơn các quy định về đối xử đặc biệt và khác biệt dành cho các nước đang phát triển, trên cơ sở tôn trọng quyền tự xác định của từng thành viên.
Cải cách để thích ứng giai đoạn mới
Về phương diện nguyên tắc, Trung Quốc tái khẳng định sự ủng hộ đối với tiến trình toàn cầu hóa kinh tế cởi mở và bao trùm, đồng thời cam kết duy trì hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ. Văn kiện nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục thúc đẩy cải cách WTO trong bối cảnh hiện nay nhằm bảo đảm tổ chức này thích ứng tốt hơn với những biến đổi nhanh chóng của kinh tế thế giới.
Văn kiện cũng kêu gọi thảo luận về các biện pháp của chính phủ có thể gây ra tác động đến thương mại quốc tế, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tôn trọng sự khác biệt về thể chế kinh tế và trình độ phát triển giữa các thành viên. Việc nỗ lực tìm kiếm đồng thuận về cạnh tranh công bằng được xem là yếu tố then chốt để tạo dựng một môi trường thương mại quốc tế phù hợp hơn với nhu cầu phát triển của các ngành kinh tế.
WTO đã chính thức khởi động tiến trình cải cách từ tháng 6/2022 và đạt một số tiến triển bước đầu, chủ yếu liên quan đến cơ chế vận hành. Tuy nhiên, những cú sốc gần đây đối với trật tự thương mại toàn cầu, từ các biện pháp thuế quan đơn phương đến sự trì trệ trong đàm phán đa phương đang làm gia tăng nhu cầu về việc cải cách sâu rộng, đặc biệt trong việc xây dựng các quy tắc mới phù hợp với các lĩnh vực kinh tế đang nổi lên.
Từ nửa cuối năm 2025, các thành viên WTO đã tiến hành nhiều cuộc tham vấn nhằm thúc đẩy cải cách toàn diện, hướng tới xử lý những vấn đề cốt lõi như sự trì trệ thể chế và khoảng trống quy tắc trong các lĩnh vực mới.
Việc Trung Quốc trình lên văn kiện quan điểm lần này được xem là một đóng góp vào tiến trình thảo luận chung khi các thành viên đang nỗ lực tìm kiếm tiếng nói chung để định hình lại WTO trong kỷ nguyên mới.
Trước đó, Việt Nam cũng đã có những bước đi tích cực nhằm ủng hộ hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ như tham gia Cơ chế Trọng tài Phúc thẩm Tạm thời nhiều bên (MPIA) để duy trì sự ổn định của hệ thống giải quyết tranh chấp WTO trong bối cảnh Cơ quan Phúc thẩm thường trực chưa thể hoạt động trở lại.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch nhanh chóng bởi công nghệ, chuyển đổi xanh và cạnh tranh chiến lược, cải cách WTO không chỉ là yêu cầu mà còn là điều kiện quan trọng để duy trì tính ổn định và khả năng thích ứng của hệ thống thương mại quốc tế trong dài hạn.