Truy xuất nguồn gốc là chìa khóa nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt

Minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất 

Đây là dấu mốc quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản quốc gia nhằm góp phần phát triển nền “nông nghiệp minh bạch, hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam và củng cố niềm tin người tiêu dùng trong nước và thị trường quốc tế”. Lễ công bố do Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đồng chủ trì.

Phát biểu tại lễ công bố Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ghi nhận, biểu dương Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng Chính phủ.

Theo Phó Thủ tướng, việc hình thành hệ thống không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn góp phần minh bạch toàn bộ chuỗi sản xuất, truy xuất được nguồn gốc, xuất xứ nông sản, qua đó nâng cao chất lượng, giữ vững uy tín và gia tăng giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nhấn mạnh vai trò của ngành nông nghiệp đối với nền kinh tế, Phó Thủ tướng cho biết trong 6 tháng đầu năm, nông nghiệp tiếp tục là một trong những lĩnh vực đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2026, ngành đặt mục tiêu tăng trưởng từ 3,7-4% và kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 74 tỷ USD. Sau 5 tháng, xuất khẩu đã vượt 31 tỷ USD.

"Mỗi một USD xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đều có ý nghĩa đặc biệt. Đằng sau mỗi lô hàng xuất khẩu là sinh kế của hàng triệu nông dân, là sự cải thiện đời sống người dân và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, trong bối cảnh các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn chất lượng, minh bạch chuỗi cung ứng và an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc không còn là yêu cầu riêng của một số ngành hàng hay thị trường xuất khẩu mà đã trở thành xu thế tất yếu.

Muốn phát triển nông nghiệp bền vững, Việt Nam phải đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt Nam và minh bạch hóa toàn bộ quá trình sản xuất thông qua truy xuất nguồn gốc để chinh phục các thị trường khó tính. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng chỉ rõ thực tế sản xuất nông nghiệp trong nước vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán với số lượng lớn hộ sản xuất, tạo ra nhiều thách thức trong quá trình triển khai hệ thống trên phạm vi cả nước. Vì vậy, việc triển khai cần có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế.

Đơn giản hóa thủ tục, ưu tiên ngành hàng xuất khẩu chủ lực

Từ những yêu cầu thực tiễn, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị trước mắt ưu tiên áp dụng truy xuất nguồn gốc đối với các ngành hàng chủ lực, sản phẩm có sản lượng lớn, giá trị kinh tế cao và phục vụ các thị trường xuất khẩu trọng điểm như Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ. Trên cơ sở đó, các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, cơ sở dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật để từng bước mở rộng sang các nhóm sản phẩm có yêu cầu quản lý cao hoặc phải đáp ứng quy định nghiêm ngặt của thị trường nhập khẩu.

Đồng tình với kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp về lộ trình áp dụng truy xuất nguồn gốc bắt buộc, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện cơ chế kết nối, chia sẻ và xác thực thông tin, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia hệ thống.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt trong quá trình triển khai là không được biến truy xuất nguồn gốc thành rào cản mới đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh. "Phải xác định truy xuất nguồn gốc là công cụ để nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam, chứ không phải là một thủ tục hành chính phát sinh", Phó Thủ tướng nêu rõ. Theo đó, việc hướng dẫn triển khai phải bảo đảm đơn giản, thuận tiện, phù hợp với điều kiện sản xuất và tập quán canh tác của người dân.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính; tuyệt đối không chuyển các yêu cầu kỹ thuật hay quy trình nội bộ thành những thủ tục mới gây khó khăn cho doanh nghiệp. Mục tiêu là mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương, đồng thời từng bước phát triển các dịch vụ công trực tuyến trên nền tảng truy xuất nguồn gốc.

Tại lễ công bố, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng chính thức vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản sau thời gian thí điểm thành công với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu. Hệ thống được xây dựng theo kiến trúc mở, ứng dụng ký số điện tử, blockchain, mã QR GS1 Digital Link và chuẩn định danh GS1 quốc tế, cho phép nhiều đơn vị cung cấp giải pháp cùng kết nối.

Đến nay, hệ thống đã tích hợp dữ liệu hơn 18.500 sản phẩm thuộc 181 nhóm sản phẩm của 170 doanh nghiệp tại 24 tỉnh, thành phố. Đối với sầu riêng xuất khẩu, 16 doanh nghiệp đã tham gia thí điểm, trong đó 6 container được xuất khẩu thành công sang Trung Quốc thông qua hệ thống truy xuất điện tử.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới hệ thống sẽ tiếp tục được mở rộng đối với các nhóm nông, lâm, thủy sản chủ lực, ưu tiên mặt hàng xuất khẩu; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương chuẩn hóa dữ liệu, hình thành hệ sinh thái dữ liệu nông nghiệp thống nhất, phục vụ chuyển đổi số và phát triển kinh tế số ngành nông nghiệp.

Sau thời gian triển khai thí điểm, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đã tích hợp dữ liệu của hơn 18.500 sản phẩm thuộc 181 nhóm sản phẩm từ 170 doanh nghiệp tại 24 tỉnh, thành phố. Riêng với sầu riêng xuất khẩu, 16 doanh nghiệp đã tham gia thí điểm, trong đó 6 container đã xuất khẩu thành công sang thị trường Trung Quốc thông qua hệ thống truy xuất điện tử.