Trước thềm bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh nhấn mạnh, để tiếp tục giữ vai trò cực tăng trưởng của khu vực phía Bắc, Hải Phòng cần chuyển mạnh sang kinh tế số, phát triển công nghiệp công nghệ cao và tạo đột phá từ khu vực doanh nghiệp tư nhân, với sự đồng hành chiến lược của Bộ Công Thương.
Hải Phòng phải giữ vững tinh thần tiên phong đổi mới
- Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về sự phát triển của Hải Phòng trong thời gian qua, đặc biệt ở lĩnh vực công thương?
Chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh:Hải Phòng từ lâu đã là địa phương tiên phong trong đổi mới. Ngay từ những năm 1980, thành phố đã có nhiều sáng kiến cải cách mạnh mẽ, thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm. Truyền thống đó tiếp tục được phát huy trong giai đoạn gần đây.
Cảng Hateco Hải Phòng (HHIT) là cảng biển nước sâu hiện đại nhất Việt Nam, có quy mô lớn nhất khu vực miền Bắc. Ảnh: Báo Chính phủ
Giai đoạn 2021 - 2025, Hải Phòng duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 11%/năm - mức cao so với mặt bằng chung cả nước. Bốn năm liên tiếp, thu ngân sách vượt mốc 100.000 tỷ đồng, tạo dư địa quan trọng cho đầu tư phát triển. Sau sáp nhập, quy mô kinh tế thành phố tiếp tục được mở rộng, củng cố vị thế trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước.
Trong lĩnh vực công nghiệp, kết quả rất đáng ghi nhận. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng trưởng tích cực; công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tỷ trọng lớn trong GRDP; kim ngạch xuất khẩu lần đầu vượt mốc 50 tỷ USD. Hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế phát triển nhanh, cùng với cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện đã tạo nền tảng để Hải Phòng khẳng định vai trò trung tâm công nghiệp, logistics của vùng Bắc Bộ.
Tuy nhiên, tôi cho rằng, thành phố không nên bằng lòng với những kết quả đã đạt được. Bối cảnh mới đòi hỏi cách tiếp cận mới. Hải Phòng phải tiếp tục là địa phương tiên phong trong cải cách thể chế, xây dựng chính quyền số, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh không cần thiết. Phát triển của Hải Phòng trong giai đoạn tới cần dựa trên trụ cột công thương hiện đại: công nghiệp công nghệ cao, thương mại và dịch vụ chất lượng cao thay vì các mô hình tăng trưởng truyền thống.
- Ông nhiều lần nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp tư nhân. Vì sao ông cho rằng đây là động lực then chốt với Hải Phòng?
Chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh: Doanh nghiệp tư nhân là lực lượng gắn bó lâu dài với địa phương. Họ không chỉ tạo việc làm mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái sản xuất, dịch vụ và đổi mới sáng tạo bền vững.
Hải Phòng thu hút FDI rất thành công, điều đó cần được ghi nhận. Song nếu chỉ dựa vào khu vực FDI, nền kinh tế địa phương sẽ thiếu tính tự chủ. Doanh nghiệp nước ngoài có thể dịch chuyển đầu tư khi điều kiện thay đổi, trong khi doanh nghiệp trong nước thường gắn bó dài hạn, tái đầu tư lợi nhuận và đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của địa phương.
Tôi cho rằng, Hải Phòng cần tạo điều kiện để hình thành thêm nhiều doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế. Đồng thời, phải hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, đặc biệt là chuỗi sản xuất của các tập đoàn FDI đang hoạt động trên địa bàn. Muốn vậy, môi trường đầu tư phải minh bạch, ổn định; thủ tục hành chính phải đơn giản, dựa trên nền tảng số hóa.
Một yếu tố quan trọng khác là nguồn nhân lực. Thành phố cần đầu tư mạnh hơn cho giáo dục nghề nghiệp, thu hút các cơ sở đào tạo chất lượng cao, kể cả hợp tác quốc tế, nhằm đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghiệp công nghệ cao và kinh tế số. Khi doanh nghiệp tư nhân có nguồn nhân lực tốt và môi trường kinh doanh thuận lợi, họ sẽ trở thành động lực tăng trưởng bền vững.
Công nghệ cao và logistics phải phát triển song hành
- Hải Phòng có lợi thế là thành phố cảng. Vì sao ông nhấn mạnh phát triển công nghiệp công nghệ cao thay vì chỉ tập trung vào logistics?
Chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh: Tôi không đặt hai yếu tố này ở thế đối lập. Ngược lại, chúng phải bổ trợ cho nhau. Logistics hiện đại ngày nay không thể tách rời công nghệ cao. Quản lý cảng biển, điều phối tàu, bốc xếp hàng hóa, quản trị chuỗi cung ứng… đều cần số hóa, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh. Ảnh: Quốc Chuyển
Nếu chỉ dừng lại ở những dịch vụ cơ bản, giá trị gia tăng mang lại sẽ hạn chế. Hải Phòng cần phát triển ngành dịch vụ logistics thông minh, tài chính - bảo hiểm hàng hải, dịch vụ thương mại quốc tế, du lịch và dịch vụ chất lượng cao gắn với cảng biển. Khi đó, thành phố không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa mà còn là trung tâm cung ứng dịch vụ tổng hợp của khu vực.
Đồng thời, phát triển công nghiệp công nghệ cao sẽ giúp nâng tầm chuỗi giá trị sản xuất, tăng hàm lượng nội địa và giảm phụ thuộc vào gia công lắp ráp. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt và yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu.
- Ông đánh giá thế nào về vai trò của Bộ Công Thương đối với Hải Phòng thời gian qua?
Chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh:Bộ Công Thương đã có những hỗ trợ quan trọng, từ điều hành thị trường, bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất, đến tháo gỡ khó khăn về xuất nhập khẩu và hướng dẫn thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, vai trò điều phối của Bộ giúp địa phương ổn định sản xuất và mở rộng thị trường.
Tuy nhiên, giai đoạn 2026 - 2030 sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn. Tôi cho rằng, Bộ Công Thương nên phối hợp chặt chẽ với Hải Phòng xây dựng chương trình phát triển dài hạn, định vị rõ vai trò của thành phố trong chiến lược công nghiệp quốc gia. Đặc biệt, cần thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng.
Bên cạnh đó, Bộ có thể hỗ trợ Hải Phòng xây dựng trung tâm thương mại, logistics thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi cung ứng, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng kinh tế phía Bắc.
- Trước thềm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, ông có kỳ vọng gì đối với Hải Phòng?
Chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh: Tôi kỳ vọng Hải Phòng tiếp tục giữ vững tinh thần tiên phong, đặt ra mục tiêu phát triển cao hơn và hành động quyết liệt hơn. Thành phố cần chuyển mạnh sang kinh tế số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và nâng cao chất lượng quản trị công.
Quan trọng nhất vẫn là tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, hình thành những tập đoàn có năng lực cạnh tranh quốc tế, có trụ sở tại Hải Phòng. Khi khu vực tư nhân phát triển, họ sẽ tạo ra hệ sinh thái dịch vụ phong phú, nâng cao thu nhập người lao động và đóng góp bền vững cho ngân sách.
Với nền tảng đã tích lũy, cùng sự đồng hành của Chính phủ, các bộ, ngành trong đó có Bộ Công Thương và quyết tâm của chính quyền thành phố, tôi tin Hải Phòng có đủ điều kiện để tiếp tục là cực tăng trưởng quan trọng của phía Bắc, phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng trong giai đoạn mới.
Xin cảm ơn ông!
Trên nền tảng tích lũy qua nhiều năm, cùng sự đồng hành của Chính phủ, các bộ, ngành trong đó có Bộ Công Thương và quyết tâm chính trị cao của thành phố, cộng đồng doanh nghiệp, công nghiệp Hải Phòng được kỳ vọng sẽ tiếp tục khởi sắc rõ nét, sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới với thế chủ động, bền vững và kỳ vọng bứt phá mạnh mẽ.