Tuyến phòng thủ mới của chủ quyền số
Trong kỷ nguyên số, dữ liệu đã trở thành tài sản chiến lược của quốc gia, bảo vệ an ninh mạng cũng là bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số. Trên nền tảng chính sách, hạ tầng, nguồn nhân lực và các doanh nghiệp công nghệ chủ lực, Việt Nam đang từng bước hình thành nền công nghiệp an ninh mạng tự chủ, hướng tới mục tiêu độc lập, tự cường, phát triển bền vững và bảo đảm an toàn cho không gian mạng quốc gia.
Chia sẻ tại hội thảo Vietnam Security Summit 2026 vừa diễn ra tại Hà Nội, Đại tá Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết, các cuộc tấn công mạng đang gia tăng về quy mô, mức độ tinh vi và tính chất xuyên biên giới. Những sự cố này có thể gây hậu quả nghiêm trọng, tác động trực tiếp đến tài sản, hoạt động sản xuất kinh doanh và niềm tin của xã hội đối với môi trường số.
Các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu trong và ngoài nước trưng bày công nghệ, giải pháp an ninh mạng tiên tiến nhất tại Vietnam Security Summit 2026
Sự phát triển nhanh của công nghệ lượng tử cũng đặt ra thách thức mới cho các hệ thống bảo mật truyền thống. Trước năng lực xử lý vượt trội của điện toán lượng tử, nhiều phương thức mã hóa hiện nay có nguy cơ không còn đáp ứng yêu cầu an toàn.
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và điện toán đám mây, các phương thức tấn công mạng ngày càng tinh vi, khó lường và có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng hơn. Trong bối cảnh đó, sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài tiếp tục làm gia tăng nguy cơ mất an ninh, an toàn mạng, nhất là khi các hệ thống trọng yếu chưa được làm chủ toàn diện.
Trong khi đó, phần lớn hệ thống kỹ thuật hiện nay vẫn chưa được Việt Nam làm chủ hoàn toàn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và mất kiểm soát trong những tình huống phức tạp. Sự phối hợp chưa đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và lực lượng chuyên trách cũng khiến hiệu quả ứng phó sự cố an ninh mạng chưa đạt như kỳ vọng.
Đồng quan điểm, Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng - Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng cho rằng, mục tiêu của nhiều cuộc tấn công mạng hiện nay đã vượt ra ngoài việc đánh cắp dữ liệu. Các đối tượng tấn công còn nhắm tới việc làm gián đoạn dịch vụ thiết yếu, chiếm quyền điều khiển hệ thống, phá hoại hạ tầng trọng yếu và gây xói mòn niềm tin xã hội đối với môi trường số.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng, một quốc gia khó có thể bảo đảm vững chắc chủ quyền số nếu phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ nước ngoài. Vì vậy, Việt Nam cần từng bước phát triển các nền tảng công nghệ trong nước, thúc đẩy sản phẩm an ninh mạng "Make in Vietnam", xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu đặt tại Việt Nam và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ. Đây là hướng đi cần thiết để bảo vệ hạ tầng số quốc gia, bảo đảm an ninh mạng và tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Phát triển hệ sinh thái an ninh mạng nội địa
Để nhận diện rõ những lĩnh vực công nghệ cốt lõi cần ưu tiên đầu tư, nghiên cứu và phát triển, Chính phủ thời gian qua đã xây dựng, ban hành danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. Theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg và gần đây là Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026, công nghệ an ninh mạng, các giải pháp bảo mật và an ninh mạng phục vụ hạ tầng quan trọng, cơ sở dữ liệu quốc gia đã được đưa vào Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược.
Trung tướng Nguyễn Minh Chính - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhìn nhận, với đặc thù gắn chặt với yêu cầu bảo mật và năng lực tự chủ, công nghiệp an ninh mạng cần nhiều hơn nền tảng công nghệ. Lĩnh vực này đòi hỏi cơ chế chính sách phù hợp, hạ tầng đồng bộ và một thị trường đủ lớn để doanh nghiệp trong nước có điều kiện đầu tư, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, thiết lập cơ chế, tạo sân chơi, mở thị trường và giao nhiệm vụ cụ thể cho các doanh nghiệp chủ lực phát triển các sản phẩm phục vụ yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia.
Ông cho rằng, các sản phẩm an ninh mạng hoàn toàn có thể phát triển theo hướng lưỡng dụng, vừa đáp ứng nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, vừa thương mại hóa để phục vụ nhu cầu của xã hội dân sự. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ lớn có thể khai thác cơ chế, chính sách và hạ tầng dùng chung do Nhà nước xây dựng để phát triển sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp an ninh mạng tự chủ của Việt Nam.
Diễn tập thực chiến ứng phó, khắc phục sự cố an ninh mạng quốc gia - Ảnh: GP
Theo ông Ngô Tuấn Anh - Trưởng Ban An ninh dữ liệu, Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, sau nhiều sự cố an ninh mạng, các doanh nghiệp trong nước cùng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đang thúc đẩy phát triển hệ sinh thái sản phẩm nội địa. Thực tế cho thấy, việc phụ thuộc quá lớn vào sản phẩm công nghệ nước ngoài có thể tiềm ẩn rủi ro, nhất là khi các hệ thống này tồn tại lỗ hổng bảo mật, dẫn tới nguy cơ dữ liệu bị trích xuất, khai thác hoặc mất kiểm soát.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay phải tập trung chuẩn hóa, bảo đảm tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn, đẩy mạnh phát triển những giải pháp an ninh mạng do Việt Nam làm chủ. Trên nền tảng đó, doanh nghiệp trong nước có thể từng bước mở rộng thị trường và tìm kiếm cơ hội xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng.
Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý, tham gia thị trường quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực đặc thù như an ninh mạng chắc chắn không dễ dàng. Doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức như yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe, năng lực cạnh tranh, niềm tin thị trường, bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.
Cùng đó, nhận thức về an ninh mạng của một bộ phận doanh nghiệp, tổ chức trong nước vẫn chưa đầy đủ khiến nhu cầu đầu tư cho bảo mật chưa tương xứng với mức độ rủi ro. Dù vậy, doanh nghiệp an ninh mạng Việt Nam vẫn có những lợi thế đáng kể như đội ngũ nhân sự chuyên môn tốt, khả năng cung cấp dịch vụ đa dạng, linh hoạt và chi phí cạnh tranh. "Đây là cơ sở quan trọng để từng bước xây dựng thương hiệu an ninh mạng Việt Nam trên thị trường khu vực và quốc tế", ông Ngô Tuấn Anh nhấn mạnh.
Theo thống kê của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, trong năm 2025, các hệ thống thông tin tại Việt Nam phải đối mặt với khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, giảm 19,38% so với năm 2024. Diễn biến này cho thấy những nỗ lực đầu tư cho an ninh mạng của các cơ quan, tổ chức đã bước đầu phát huy hiệu quả, khiến các hình thức tấn công không còn dễ dàng như trước.