Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) - phân tích những chuyển biến căn bản của thị trường nội địa, tư duy mới trong kích cầu tiêu dùng và vai trò của chuyển đổi số để nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng Việt.
Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) - Ảnh: Nguyễn Nam
Từ phong trào vận động đến chương trình hành động bền vững
- Thưa ông, Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” đã được triển khai gần 17 năm. Dưới góc độ Bộ Công Thương - một trong những bộ nòng cốt triển khai cuộc vận động, ông đánh giá như thế nào về những kết quả đạt được?
Được triển khai từ năm 2009, cuộc vận động đã từng bước vượt ra khỏi khuôn khổ một phong trào mang tính vận động, kêu gọi, để trở thành chương trình hành động có chiều sâu, tạo ra những chuyển biến rõ nét và bền vững đối với thị trường trong nước. Quan trọng nhất là cuộc vận động đã góp phần thay đổi hành vi, thói quen và văn hóa tiêu dùng của người dân, doanh nghiệp trong nước cũng như cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Thông qua các hoạt động thông tin, truyền thông thường xuyên, có trọng tâm, nhận thức về chất lượng, uy tín và khả năng cạnh tranh của hàng Việt ngày càng được nâng lên. Song song với đó, hệ thống phân phối hàng Việt được củng cố theo hướng bền vững, tiếp cận trực tiếp hơn với người tiêu dùng.
Riêng giai đoạn 2021 - 2025, từ 22 điểm bán hàng Việt ban đầu, các địa phương đã nhân rộng lên hơn 800 điểm bán, huy động hiệu quả nguồn lực xã hội hóa và nhận được sự đón nhận tích cực của thị trường.
Hoạt động kết nối, mở rộng hệ thống phân phối truyền thống cũng được triển khai đồng bộ, hình thành các mạng lưới liên kết thực chất. Nhiều hội nghị kết nối cung - cầu hàng hóa, các chương trình. Tuần lễ nông sản được tổ chức với nội dung ngày càng phong phú, gắn kết giữa giới thiệu sản phẩm, kết nối thị trường và ứng dụng phương thức kinh doanh hiện đại.
Cùng với đó, hệ thống chính sách, pháp luật về phát triển hạ tầng thương mại từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt trên phạm vi cả nước, với nhiều văn bản quan trọng được ban hành trong giai đoạn vừa qua.
Đặc biệt, công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường được tăng cường mạnh mẽ, qua đó bảo vệ uy tín hàng Việt và quyền lợi người tiêu dùng. Lực lượng Quản lý thị trường tiếp tục khẳng định vai trò chủ công trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; từng bước chính quy, hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong kiểm tra, xử lý vi phạm. Nhiều đường dây, ổ nhóm vi phạm quy mô lớn, liên tỉnh đã bị triệt phá, góp phần bình ổn thị trường và bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Bước chuyển tư duy
- Việc phát động chiến dịch toàn quốc “Người Việt Nam dùng sản phẩm Việt Nam” theo Quyết định số 2269/QĐ-BCT phản ánh tư duy mới nào trong kích cầu tiêu dùng, thưa ông?
Chiến dịch “Người Việt Nam dùng sản phẩm Việt Nam” thể hiện sự thay đổi tư duy rất rõ ràng, đó là chuyển từ vận động tiêu dùng sang chinh phục người tiêu dùng bằng giá trị thực của sản phẩm, không chỉ dựa vào yếu tố xuất xứ.
Phạm vi của chương trình cũng được mở rộng từ “hàng hóa Việt Nam” sang “sản phẩm Việt Nam”, bao gồm cả các dịch vụ do người Việt cung cấp như du lịch, tài chính, công nghệ, chuyển đổi số... phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại.
Bên cạnh đó, chiến dịch thúc đẩy mạnh mẽ chuyển dịch từ phương thức kinh doanh truyền thống sang chuyển đổi số, thương mại điện tử; hướng tới xây dựng các sàn giao dịch theo mô hình B2B, từng bước hình thành sở giao dịch hàng hóa phái sinh khi đủ điều kiện, kết nối trực tiếp nhà sản xuất - nhà xuất khẩu - nhà mua quốc tế, tiến tới liên thông với các sở giao dịch hàng hóa quốc tế.
Cách tiếp cận mới này sẽ tác động sâu rộng tới hành vi tiêu dùng, khi người dân chuyển từ tâm lý “ủng hộ” sang “tin tưởng” vì chất lượng và giá trị thực; ưu tiên các sản phẩm, dịch vụ an toàn, minh bạch nguồn gốc; đồng thời ngày càng gắn bó với các hình thức mua sắm hiện đại trên nền tảng số.
Tuần lễ nông sản Việt là một trong những hoạt động tôn vinh hàng Việt Nam do Bộ Công Thương tổ chức - Ảnh: Nguyễn Nam
Xây dựng năng lực thị trường cho doanh nghiệp Việt
- Chuyển đổi số và thương mại điện tử được xác định là công cụ quan trọng trong xúc tiến tiêu thụ hàng hóa trong nước. Cục sẽ phối hợp với các sàn thương mại điện tử như thế nào để nâng cao năng lực thị trường cho doanh nghiệp Việt?
Thương mại điện tử không chỉ là kênh tiêu thụ, mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong thời gian tới, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ tăng cường phối hợp với các sàn thương mại điện tử thông qua nhiều hoạt động thiết thực.
Trọng tâm là tổ chức đào tạo, hướng dẫn kỹ năng bán hàng số, đặc biệt là kỹ năng livestream ngay tại vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, qua đó tạo dựng niềm tin trực tiếp với người tiêu dùng.
Song song với đó, Cục sẽ phối hợp chia sẻ các báo cáo, dữ liệu về xu hướng tiêu dùng theo thời gian thực. Thông qua các thông tin về thị hiếu, mẫu mã, quy cách đóng gói, mức giá..., doanh nghiệp và hợp tác xã có thể kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất, nâng cao mức độ phù hợp của sản phẩm với nhu cầu thị trường.
Cục cũng sẽ tăng cường phối hợp chia sẻ dữ liệu liên quan đến hàng giả, hàng kém chất lượng để các sàn thương mại điện tử chủ động kiểm soát, đồng thời tiếp nhận thông tin về sức mua, mức tiêu thụ hàng Việt, phục vụ công tác điều tiết cung - cầu và tham mưu hoàn thiện chính sách quản lý thị trường.
Bên cạnh đó, Cục sẽ nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát triển hạ tầng thương mại và logistics, tạo điều kiện để các sàn thương mại điện tử xây dựng hệ thống kho dùng chung tại các vùng, miền, giúp doanh nghiệp và hợp tác xã giảm chi phí, nâng cao hiệu quả tham gia thị trường số.
Trên cơ sở đó, Cục sẽ nghiên cứu phát động chương trình “Tự hào hàng Việt trên không gian số”, góp phần lan tỏa giá trị hàng Việt và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế số.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
Công tác nhận diện hàng Việt được đổi mới theo hướng đa dạng, trực quan. Phòng trưng bày hàng thật – hàng giả tại 62 Tràng Tiền đã được chuyển đổi thành không gian trưng bày, livestream sản phẩm “Sức sống hàng Việt”, triển khai từ tháng 2/2026, giúp người dân tiếp cận rõ hơn chất lượng, giá trị hàng Việt, qua đó khuyến khích lựa chọn và sử dụng hàng Việt trong tiêu dùng hằng ngày.